IV SA/Gl 710/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę. Prodziekan Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w K., działający na podstawie upoważnienia Dziekana tego Wydziału (dalej organ pierwszej instancji) decyzją z dnia [...] orzekł o skreśleniu D. P. (dalej strona lub skarżąca) z dniem 30 stycznia 2017 r. z listy studentów piątego roku, dziesiątego semestru studiów niestacjonarnych jednolitych magisterskich w roku akademickim 2015/2016 z powodu nieuzyskania zaliczenia tego semestru w określonym terminie. Decyzja została wydana w postępowaniu wszczętym z urzędu, o czym stronę zawiadomiono pismem z dnia 13 stycznia 2017 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż pomimo dwukrotnego przedłużenia letniej sesji egzaminacyjnej (do 30 listopada 2016 r. i do 15 grudnia 2016 r.) strona nie zaliczyła w przedłużonym terminie tego semestru studiów, gdyż nie zaliczyła dwóch obligatoryjnych modułów: Postępowanie cywilne i Prawo ochrony środowiska. Organ pierwszej instancji podał, że od chwili uzyskania zgody na reaktywację na IV rok w roku akademickim 2010/2011 strona czterokrotnie składała wniosek o powtarzanie. Decyzją z dnia [...] udzielono jej zgody na powtarzanie semestru VIII w roku akademickim 2011/2012, a decyzją z dnia [...] na powtarzanie tego semestru w roku akademickim 2012/2013. Decyzją z dnia [...] strona uzyskała zgodę na powtarzanie przedmiotu - Postępowanie cywilne. Mając na uwadze ciężką sytuację życiową skarżącej Dziekan WPiA wyjątkowo – decyzją z dnia[...] – wyraził ponowną zgodę na powtarzanie tego przedmiotu. Organ pierwszej instancji stwierdził, że mając na uwadze regulację zawartą w § 25 ust. 5 i 6 Regulaminu studiów w Uniwersytecie [...] strona nie ma możliwości ubiegania się o kolejne powtarzanie. W tym stanie rzeczy zasadne było podjęcie decyzji o skreśleniu z listy studentów. W odwołaniu strona opisała swoją trudną sytuację osobistą (własna choroba, choroba córki, choroba matki i teściowej). Ponadto wskazała, że w chwili reaktywacji nie zdawała sobie sprawy, że będzie zobowiązana do zaliczenia 24 przedmiotów. Podkreśliła, że nikt jej nie poinformował o możliwości studiowania według indywidualnej organizacji studiów (IOS), co jak stwierdziła, znacznie ułatwiłoby jej zakończenie studiów. W odwołaniu nie wskazała na jakiekolwiek okoliczności czy dowody potwierdzające zaliczenie dziesiątego semestru. Rektor Uniwersytetu [...] w K. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wpierw przybliżył przebieg postępowania, treść decyzji organu pierwszej instancji oraz zarzuty odwołania. Następnie wskazał, że z powodu nieprzystąpienia w wyznaczonym terminie, do egzaminów z Prawa ochrony środowiska i Postępowania cywilnego, na wniosek strony z dnia 12 lipca 2016 r. Kierownik Studiów Niestacjonarnych Wydziału Prawa i Administracji wyraził zgodę na przywrócenie pierwszych terminów, z wyżej wspomnianych egzaminów. Pomimo tego stronie nie udało się zaliczyć semestru w regulaminowym terminie - do 25 września 2016 r. W związku problemami zdrowotnymi skarżąca w dniu 14 listopada 2016 r. zwróciła się do organu pierwszej instancji o przedłużenie letniej sesji egzaminacyjnej; uzyskała przedłużenie do 30 listopada 2016 r. Jednakże strona nie zaliczyła zaległych egzaminów i wnioskiem z dnia 29 listopada 2016 r. po raz drugi zwróciła się o przedłużenie sesji egzaminacyjnej. Kierownik Studiów Niestacjonarnych nie znalazł podstaw do uwzględnienia tego wniosku. Po rozpatrzeniu odwołania Prorektor ds. Kształcenia i Studentów wyjątkowo wyraził zgodę na przedłużenie terminu do zdawania zaległych egzaminów do dnia 15 grudnia 2016 r. Pomimo wyjątkowego potraktowania przypadku skarżącej, strona w przedłużonym terminie nie przystąpiła do egzaminów z Prawa ochrony środowiska i Postępowania cywilnego. Organ odwoławczy stwierdził, że w świetle powyższego istniały podstawy do wydania decyzji o skreśleniu z listy studentów, zgodnie z § 25 ust. 1 Regulaminu studiów. Podkreślił, że z teczki osobowej strony jednoznacznie wynika, iż wykorzystała wszystkie regulaminowe rozwiązania dające możliwość kontynuowania studiów; powyższe uzasadniało zastosowanie punktu 3 tego przepisu. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ podkreślił, że trudna sytuacja rodzinna oraz problemy zdrowotne nie mogą stanowić przeszkody w wypełnianiu podstawowych obowiązków leżących po stronie studenta, o których mowa w § 9 Regulaminu studiów, ponieważ podstawowym zdaniem osoby przyjętej na studia jest kształcenie według ściśle określonego programu kształcenia. Dla studentów znajdujących się w trudnych i nieprzewidzianych sytuacjach Regulamin studiów w § 28 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 przewiduje odpowiednio urlop zdrowotny lub urlop dziekański. A jak wynika z teczki osobowej strony z urlopu zdrowotnego korzystała na podstawie decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] Jako kuriozalny ocenił argument strony, iż nikt nie poinformował jej o możliwości studiowania według indywidualnej organizacji studiów w sytuacji, gdy strona studiuje od 1988 r., możliwość studiowania w tym trybie przewidziana jest w Regulaminie studiów od 1996 r., a Regulamin to wewnętrzny akt prawny regulujący prawa i obowiązki studenta, a zatem jego znajomość leży w jak najlepiej pojętym interesie studenta. Końcowo organ odwoławczy wskazał, że władze dziekańskie i rektorskie, uwzględniając trudną sytuację zarówno zdrowotną jak i finansową, zawsze wychodziły na przeciw wnioskom strony. Podał, że 37 razy była udzielana zgoda Dziekana na przedłużenie sesji egzaminacyjnej, 3 razy zgoda Rektora na nadzwyczajne przedłużenie sesji egzaminacyjnej, 8 razy zgoda Dziekana na powtarzanie przedmiotu, 6 razy zgoda Dziekana na powtarzanie semestru; doszło do 3-krotnej reaktywacji na studia - w tym dwa razy zgodę na ponowne podjęcie studiów wydał Rektor. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, że nie pouczono jej o prawie "ostatniego słowa", a w konsekwencji materiał dowodowy, na którym oparły się organy był niekompletny. Podkreśliła, że do zaliczenia wszystkich egzaminów objętych 10-semestrowym planem studiów pozostały jej tylko dwa przedmioty: Postępowanie cywilne i Prawo ochrony środowiska. Wywodziła, że Postępowanie cywilne miała już zdane kilka lat wcześniej, ale nie "przepisano" jej oceny. Natomiast Prawo ochrony środowiska weszło do "nowej siatki studiów", gdyż w pierwotnej "siatce studiów" miała Prawo rolne, które zdała. Różnice programowe spowodowały, że po reaktywacji zdawała 19 egzaminów; gdyby nie te różnice programowe, to miałaby zdane wszystkie egzaminy objęte pierwotną "siatką studiów". Co do przedmiotu Prawo ochrony środowiska strona podała, że przystąpiła do egzaminu w dniu 11 stycznia 2017 r., ale ze względu na grypę jelitową musiała opuścić salę egzaminacyjną i nie uzyskała odpowiedniej ilości punktów. Nie pozwolono jej ani na przełożenie egzaminu, ani na powrót na salę egzaminacyjną i kontynuowanie egzaminu. Powołała się na pogląd judykatury i wywiodła, że nie było podstaw do skreślenia jej z listy studentów w sytuacji, gdy z przyczyn obiektywnych nie mogła zdać egzaminu w wyznaczonym terminie. Podkreśliła, że była przekonana, że te istotne okoliczności zostaną wzięte pod uwagę z urzędu, tak się jednak nie stało. Jednocześnie nie mogła tego wyjaśnić wcześniej, gdyż uchybiono obowiązkowi zapoznania jej z materiałem dowodowym przed wydaniem rozstrzygnięcia. Nie stanowi wypełnienia tego wymogu powiadomienie o możliwości wzięcia udziału w postępowaniu na etapie jego wszczęcia. Nadto skarżąca – odwołując się do poglądów prezentowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych - akcentowała uznaniowy charakter decyzji. Wskazała na niedostatki uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej podkreślając, że w takim przypadku brak możliwości ustalenia, czy rozważono wszystkie istotne aspekty sprawy. W tym zakresie przybliżyła swoją trudną sytuację życiową w aspekcie rodzinnym i zdrowotnym. Strona podniosła naruszenie przepisów postępowania regulujących prowadzenie postępowania dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Stwierdziła, że nie zastosowano w stosunku do niej wszystkich możliwych rozwiązań organizacyjnych, które pozwoliłyby jej na dokończenie studiów. Podała, że doszło do naruszenia 190 ust. 2 pkt 2 Prawa o szkolnictwie wyższym poprzez uznanie, że nie zaliczyła egzaminu, który na skutek choroby musiała opuścić, którego nie pozwolono jej ani przełożyć, ani dokończyć. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi podniósł, że skarżąca w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania została pouczona o prawie czynnego udziału w każdym stadium postępowania i prawie do wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dokumentów. Nadto do czasu wniesienia skargi nie podnosiła zarzutów w tym zakresie. Postanowieniem z dnia 19 września 2017 r. starszy referendarz sądowy oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd utrzymał to postanowienie w mocy postanowieniem z dnia 13 listopada 2017 r. W piśmie procesowym z dnia 16 października 2017 r. skarżąca polemizowała z treścią odpowiedzi na skargę. Na rozprawie strony postępowania sądowego podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska. Nadto skarżąca na pytanie Sądu podała, że nie zdawała egzaminu z Postępowania cywilnego; jednocześnie podkreślając swoją trudną sytuację życiową i rodzinną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny nie rozważa zatem kwestii, czy akt organu administracji publicznej jest słuszny, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369.; dalej ustawa p.p.s.a.). Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że decyzja będąca przedmiotem skargi nie narusza prawa. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Rektora Uniwersytetu [...] w K. z dnia [...] która utrzymała w mocy decyzję Prodziekana WPiA Uniwersytetu [...] w K. w sprawie skreślenia skarżącej z listy studentów z powodu niezaliczenia w terminie dziesiątego semestru studiów. Materialnoprawną podstawę wydania ww. decyzji stanowiły zatem przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (tj.: z 2016 r., poz. 1842 ze zm., dalej ustawa). Zgodnie z art. 160 ust. 1 ustawy organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. Stosownie do art. 189 ustawy student jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów (ust. 1), a w szczególności do: uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów; składania egzaminów, odbywania praktyk i spełniania innych wymogów przewidzianych w planie studiów; przestrzegania przepisów obowiązujących w uczelni (ust. 2). W myśl art. 190 ust. 2 ustawy kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku: 1) stwierdzenia braku postępów w nauce; 2) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie; 3) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów, 4) niepodpisania przez studenta przedłożonej przez uczelnię umowy o warunkach odpłatności za studia lub usługi edukacyjne. Od decyzji o skreśleniu z listy studentów przysługuje odwołanie do rektora. Decyzja rektora jest ostateczna (ust. 3). Natomiast stosownie do treści art. 207 ust. 1 ustawy, do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Omawiana ustawa nie zawiera wyczerpujących zasad związanych z formułowaniem lub treścią decyzji podejmowanych w indywidualnych sprawach studentów, dotyczących skreślenia z listy studentów. Kwestie skreślenia studenta z listy studentów doprecyzowuje nadto regulamin studiów, określony odrębnie dla każdej uczelni (art. 160 ustawy). Regulamin studiów w Uniwersytecie [...] w K. uchwalony uchwałą nr 127 Senatu Uniwersytetu [...] w K. z dnia 24 kwietnia 2012 r., którego tekst jednolity po zmianach dokonanych uchwałami Senatu nr 109 z dnia 23 kwietnia 2013 r., nr 446 z dnia 21 kwietnia 2015 r. i nr 563 z dnia 26 kwietnia 2016 stanowi załącznik nr 3 do ostatnio wskazanej uchwały zmieniającej - zwany dalej "Regulaminem", zawiera w § 10a katalog sytuacji, w których dziekan wydaje decyzję o skreśleniu z listy studentów (ust. 1 i 2). Według ust. 2 pkt 2 tego paragrafu, dziekan może skreślić studenta z listy studentów w przypadku braku postępów w nauce skutkujących nieuzyskaniem zaliczenia lub roku w określonym terminie w trybie § 25 ust. 1 pkt 3. Natomiast po myśli § 25 ust. 1, 2, 5 i 6 Regulaminu w stosunku do studenta, który nie uzyskał zaliczenia semestru, dziekan wydaje odpowiednio decyzję o: 1) skierowaniu na powtarzanie modułu lub modułów i warunkowym wpisie na następny semestr, jeżeli student nie uzyskał zaliczenia z nie więcej niż dwóch modułów, 2) skierowaniu na powtarzanie semestru w innych przypadkach niż określone w pkt 1, 3) skreśleniu z listy studentów (ust. 1). Decyzja, o której mowa w ust 1 pkt 1 i 2 podejmowana jest na wniosek studenta (ust. 2). Powtarzanie semestru może mieć miejsce na studiach pierwszego stopnia nie więcej niż dwukrotnie, na studiach drugiego stopnia jeden raz, zaś w przypadku jednolitych studiów magisterskich nie więcej niż trzykrotnie (ust. 5 – z pominięciem nieistotnym dla sprawy). Każde niezaliczenie modułów powtarzanych w jednym semestrze traktowane jest jako wykorzystanie jednego powtarzania semestru (ust. 6). Wskazać także należy, że zgodnie z § 3 ust. 1 i 2 Regulaminu rok akademicki rozpoczyna się 1 października danego roku kalendarzowego i trwa nie dłużej niż do 30 września następnego roku kalendarzowego i dzieli się na 2 semestry: semestr zimowy i letni. Stosownie do § 19 Regulaminu okresem zaliczeniowym jest semestr, natomiast warunkiem zaliczenia semestru jest zaliczenie wszystkich modułów przewidzianych planem studiów i uzyskanie łącznie co najmniej 30 punktów ECTS . Przy czym ocena modułu może być ustalona na podstawie ocen uzyskanych w ramach zaliczeń poszczególnych efektów kształcenia oraz egzaminu obejmującego weryfikację wszystkich bądź części efektów kształcenia. Zaliczenie semestru zimowego powinno nastąpić do 15 marca, a letniego do 25 września (§ 21 ust. 5 Regulaminu). Zgodzić się trzeba ze skarżącą, że decyzja w przedmiocie skreślenia z listy studentów ma charakter uznaniowy, gdyż z regulacji zawartej w art. 190 ust. 2 ustawy wynika, że organ może skreślić studenta z listy w przypadkach wymienionych w tej jednostce redakcyjnej przepisu, ale nie musi tego uczynić. Uznaniowy charakter decyzji determinuje zakres kontroli legalności dokonywanej przez Sąd. Decyzje uznaniowe podlegają bowiem kontroli sądu administracyjnego w ograniczonym zakresie. Sąd nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, a zatem Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej; takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Decyzja uznaniowa w pełnym zakresie podlega natomiast badaniu, co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi i ocenie czy organ administracji publicznej prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz, czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne (zob. wyrok NSA, sygn. akt I SA/Gd 1507/00; dostępny: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Decyzja uznaniowa może być przez Sąd uchylona w przypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa materialnego czy procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę a dotyczące okoliczności relewantnych prawnie, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w sposób wyżej opisany Sąd nie znalazł podstaw do usunięcia tej decyzji z obrotu prawnego. Bezsporne w rozpoznawanej sprawie jest, że skarżąca w regulaminowym terminie (25 września 2016 r.) oraz w terminie dwukrotnie przedłużanym (do 30 listopada 2016 r. i do 15 grudnia 2016 r.) nie zdała wymaganych planem studiów egzaminów z przedmiotów: Postępowanie cywilne i Prawo ochrony środowiska. Tym samym w świetle regulacji ustawowej (art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy) organ działający w granicach uznania administracyjnego mógł skreślić stronę z listy studentów. Uprawnienie takie służy temu organowi również na podstawie § 25 ust. 1 Regulaminu, jednak jak wyżej wskazano w stosunku do studenta, który nie uzyskał zaliczenia semestru organ wydaje jedną z trzech, wymienionych w tym przepisie decyzji. Decyzja o skreśleniu z listy studentów jest z nich najdalej idąca. Pozostałe dwie możliwości to skierowanie na powtarzanie modułu oraz skierowanie na powtarzanie semestru. Te dwa rodzaje decyzji są wydawane wyłącznie na wniosek studenta. Wykładnia systemowa wskazuje, że granice uznania administracyjnego w przypadku decyzji o skreśleniu z listy studentów winny podlegać ocenie również w świetle dokonanego przez organ wyboru spośród możliwości regulaminowych. Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy Sąd stwierdza, że po pierwsze skarżąca nie dokonała czynności przewidzianych regulacją wewnątrzzakładową (złożenie stosownego wniosku), umożliwiających rozważanie przez Dziekana innych możliwości załatwienia sprawy, zgodnie z § 25 ust. 1 Regulaminu. Po drugie, w okolicznościach tej sprawy złożenie takiego wniosku nie mogłoby wywołać pożądanego skutku z powodów określonych w § 25 ust. 5 i 6 Regulaminu. Jak bowiem wyżej wskazano skarżąca – ograniczając analizę jedynie do okresu po reaktywacji – dwukrotnie uzyskała zgodę na powtarzanie semestru (decyzja z dnia [...] oraz decyzja z dnia [...]). Nadto skarżąca dwukrotnie uzyskała zgodę na powtarzanie przedmiotu Postępowanie cywilne. Po raz pierwszy, decyzją z dnia [...] gdzie jednocześnie zezwolono na branie udziału w zajęciach 9 semestru w kolejnym cyklu dydaktycznym 2014/2015. Po raz drugi, decyzją z dnia 21 maja 2016 r., gdzie zezwolono jednocześnie na branie udziału w zajęciach 10 semestru w kolejnym cyklu dydaktycznym 2015/2016. W przypadku jednolitych studiów magisterskich dopuszczalne jest trzykrotne powtarzanie semestru z tym zastrzeżeniem, że każde niezaliczenie modułów powtarzanych w jednym semestrze traktowane jest jako wykorzystanie jednego powtarzania semestru. Tym samym skarżąca wykorzystała już wszystkie trzy możliwości powtarzania semestrów (dwukrotnie wprost wyrażono zgodę na powtarzanie semestru, a trzecia możliwość została wyczerpana poprzez niezaliczenie modułów powtarzanych w jednym semestrze). W związku z tym uznaniowe działanie organu zostało zredukowane do zastosowania jedynej pozostałej możliwości w postaci skreślenia z listy studentów. Prawidłowe jest stwierdzenie organu, że skarżąca nie zaliczyła dziesiątego semestru studiów. Nie uczyniła tego ani w terminie zakończenia sesji letniej, ani w okresie wyznaczonym w dwukrotnych znacznych przedłużeniach tego terminu. Powodem niezaliczenia semestru było niezdanie dwóch egzaminów: z Postępowania cywilnego i z Prawa ochrony środowiska. Powyższa okoliczność pozwalała na skreślenie strony z listy studentów. Przesłanką pozytywną takiego działania jest fakt niewywiązania się przez skarżącą z obowiązków studenta w określonym terminie i niezaliczenie tego semestru studiów zgodnie z przepisami obowiązującymi w Uniwersytecie [...]. W tych warunkach zachodziły zatem co do zasady podstawy do skreślenia skarżącej z listy studentów w oparciu o art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy w związku z § 25 ust. 1 pkt 3 Regulaminu studiów, które to przepisy mają zastosowanie wówczas, gdy student nie zaliczy semestru. Ponieważ decyzja o skreśleniu z listy studentów ma charakter uznaniowy odnieść się trzeba do eksponowanych w skardze zarzutów wadliwości (niekompletności) ustaleń dowodowych, naruszenia prawa do czynnego udziału w postępowaniu oraz ocenić, czy granice uznania administracyjnego nie zostały przez organ przekroczone. Sąd stwierdza, że w sprawie został prawidłowo ustalony jej stan faktyczny; dawał on podstawę do wydania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Bezsporna jest bowiem okoliczność, iż skarżąca nie zdała egzaminów z dwóch przedmiotów ani w podstawowym terminie (25 września 2016 r.), ani w terminie po raz pierwszy przedłużonym (30 listopada 2016 r.), ani w terminie po raz kolejny, wyjątkowo przedłużonym (15 grudnia 2016 r.), ani w żadnym innym późniejszym terminie. W konsekwencji nie zaliczyła w terminie semestru. A są to okoliczności decydujące, w kontekście braku możliwości zastosowania w sprawie innych rozwiązań - przewidzianych w § 25 ust. 1 pkt 1 i 2 Regulaminu studiów, co już wyżej wyjaśniono. Na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2018 r. skarżąca jednoznacznie oświadczyła do protokołu, że nie zdała egzaminu z Postępowania cywilnego. Z treść pism procesowych skarżącej wynika, że jej zdaniem nie powinna była zdawać tego egzaminu, gdyż zdała go już w okresie wcześniejszym. Sąd stwierdza, że ten argument jest chybiony. Skarżąca studiuje od 1988 r. W okresie 30 lat zmieniały się programy studiów. W sytuacji, gdy skarżąca kilkakrotnie ubiegała się o reaktywację musiała liczyć się z koniecznością uzupełniania różnic programowych. Nie jest rzeczą Sądu badanie powodów dla których zobowiązano skarżącą do zdawania, po reaktywacji egzaminu z Postępowania cywilnego. Skarżąca wnioskowała o reaktywację i zaakceptowała warunki, na jakich udzielono jej zgody na kontynuowanie studiów. Tym samym zobowiązała się do zdania określonych egzaminów. Niezdanie takiego egzaminu stanowi okoliczność, z którą przytoczone wyżej przepisy łączą negatywne dla strony konsekwencje. Przywołana argumentacja podniesiona przez skarżącą nie może w żaden sposób wpłynąć na zakres jej obowiązków, ani niwelować skutków uchybienia tym obowiązkom. Okolicznością relewantną prawnie jest niekwestionowany fakt, iż egzamin z Postępowania cywilnego nie został przez skarżącą zdany. Skarżąca nie zdała również egzaminu z Prawa ochrony środowiska, aczkolwiek do tego egzaminu przystąpiła. W jej ocenie obiektywne okoliczności związane ze stanem zdrowia zmusiły ją do opuszczenia sali egzaminacyjnej w trakcie egzaminu. Ponieważ nie pozwolono jej kontynuować egzaminu, ani przełożyć jego terminu, nie uzyskała wymaganej liczby punktów i nie zdała egzaminu. W zakresie tego przedmiotu skarżąca również pozostawała w przekonaniu, że nie powinna tego egzaminu zdawać, gdyż w okresie przed reaktywacją zdała egzamin z Prawa rolnego. Nie powtarzając już wywodu dotyczącego konsekwencji reaktywacji oraz nie komentując okoliczności, iż opisywany przez stronę egzamin, w którym brała udział odbywał się w dniu 11 stycznia 2017 r., a więc po upływie wszystkich terminów wyznaczonych stronie Sąd stwierdza, że okolicznością relewantną prawnie jest fakt, iż egzamin z Prawa ochrony środowiska nie został przez skarżącą zdany. W przypadku, gdy był to drugi niezdany egzamin okoliczność, czy powodem niezaliczenia przedmiotu były kwestie obiektywne nie ma znaczenia dla oceny legalności rozstrzygnięcia i nie sposób postawić organowi zarzutu uchybienia obowiązkowi wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w związku z nieprowadzeniem postępowania dowodowego na tę okoliczność. W sytuacji, gdy strona dwukrotnie uzyskała zgodę na powtarzanie semestru już tylko niezdanie egzaminu z Postępowania cywilnego, co do którego dwukrotnie uzyskała zgodę na powtarzanie przedmiotu, w świetle § 25 ust. 5 w związku z ust. 6 kwalifikować trzeba jako trzykrotne powtarzanie semestru. Regulamin nie przewiduje dopuszczalności udzielenia zgody na kolejne powtórzenia. Żądane przez skarżącą ustalenia dowodowe, niezależnie od ich treści, nie mogłyby tej konstatacji zmienić. Sąd stwierdza, że organ ustalił wszystkie okoliczności niezbędne dla wydania rozstrzygnięcia w tej sprawie. Ustalił bowiem że strona nie zaliczyła semestru w terminie oraz że już uprzednio wykorzystała wszystkie dostępne możliwości powtarzania semestru. Tym samym był uprawniony do wydania wyłącznie decyzji określonej w § 25 ust. 1 pkt 3 Regulaminu, czyli decyzji o skreśleniu z listy studentów. Trzeba przyznać rację stronie skarżącej, że organ uchybił obowiązkowi wynikającemu z art. 10 § 1 z dnia ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. z 2017 r., poz. 1257, dalej k.p.a.), zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Skarżącej nie zapewniono możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów, ani zgłoszenia żądań dowodowych przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Jednakże Sąd stwierdza, że to uchybienie nie miało wpływu na wynik postępowania. Zgodnie z poglądem wypracowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych dla skuteczności zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału stron w toczącym się postępowaniu administracyjnym koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw , jak również że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 29 września 2015 r., II OSK 2787/13; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 21 września 2016 r., II SA/Bd 787/16; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 października 2015 r., IV SA/Po 612/15; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 1 lipca 2014 r., II SA/Ol 407/14 - www.cbois.nsa.gov.pl). W przedmiotowej sprawie skarżąca nie wykazała, iż niezrealizowanie przysługującego jej uprawnienia, o którym mowa w art. 10 § 1 k.p.a., przed wydaniem zaskarżonej decyzji, uniemożliwiło jej podjęcie konkretnej czynności procesowej – z tym, że wyłącznie w zakresie okoliczności relewantnej prawnie, a w konsekwencji, że to naruszenie miało istotny wpływ na wynik zaskarżonego rozstrzygnięcia. Jak już wyżej wskazano okoliczności, których dowodzenia w postępowaniu oczekiwała skarżąca nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Natomiast wszystkie istotne okoliczności tej sprawy zostały ustalone w sposób nie budzący wątpliwości. Tym samym Sąd nie dopatrzył się wadliwości w zakresie ustaleń dowodowych organu. Nie dopatrzył się też przekroczenia granic uznania administracyjnego. Zaskarżona decyzja została należycie uzasadniona, a treść uzasadnienia daje podstawę do stwierdzenia, że orzeczenie nie zostało dotknięte dowolnością. Organ odwoławczy wykazał, że wziął pod uwagę podnoszone przez skarżącą jej problemy życiowe, związane z jej chorobami, chorobami bliskich osób, niepełnosprawnością dziecka. Wskazał, że wielokrotnie stosował wszelkie dostępne regulaminowe (a nawet nadzwyczajne) rozwiązania mające na celu umożliwienie skarżącej ukończenia studiów. Podał, że stronie - studiującej od 1988 r. - 37 razy była udzielana zgoda Dziekana na przedłużenie sesji egzaminacyjnej, 3 razy zgoda Rektora na nadzwyczajne przedłużenie sesji egzaminacyjnej, 8 razy zgoda Dziekana na powtarzanie przedmiotu, 6 razy zgoda Dziekana na powtarzanie semestru; doszło do 3-krotnej reaktywacji na studia - w tym dwa razy zgodę na ponowne podjęcie studiów wydał Rektor. Nadto strona korzystała z urlopu zdrowotnego na podstawie decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] Podkreślił przy tym, że trudna sytuacja rodzinna oraz problemy zdrowotne nie mogą stanowić przeszkody w wypełnianiu podstawowych obowiązków leżących po stronie studenta, o których mowa w § 9 Regulaminu studiów, ponieważ podstawowym zdaniem osoby przyjętej na studia jest kształcenie według ściśle określonego programu kształcenia. Nie sposób tej argumentacji kwestionować. Nie sposób też podzielić poglądu skarżącej, iż organ nie zastosował w stosunku do niej wszystkich możliwych rozwiązań organizacyjnych bowiem nie poinformował strony o możliwości studiowania w trybie indywidualnej organizacji studiów. Sąd wskazuje, że obowiązkiem każdego studenta jest zapoznanie się z Regulaminem studiów, w którym takie możliwości są określone; nie sposób przy tym znaleźć jakichkolwiek argumentów, które uchylałyby ten obowiązek w stosunku do studenta prawa i pozwalały na stawianie organowi zarzutu z powołaniem się na nieznajomość prawa takiego studenta. Mając na względzie okoliczność, iż zarzuty skargi są chybione, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu Sąd był obowiązany oddalić skargę, co uczynił na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.