IV SA/Gl 713/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 1 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; W treści skargi z dnia 6 czerwca 2018 r. K. K. wniósł o zwolnienie od wpisu oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu powołując się na brak wiedzy prawniczej i na trudną sytuację materialną. Następnie, odpowiadając na stosowne wezwanie skarżący przedłożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdzie sprecyzował, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W treści tego formularza oświadczył, że posiada mieszkanie o powierzchni 54 m2. Nie posiada natomiast żadnych innych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką i sam nie uzyskuje dochodów, z kolei jego żona pobiera emeryturę, w kwocie 1.900 zł, jednak po pomniejszeniu o potrącenia, w tym dokonywane w ramach egzekucji komorniczej, otrzymuje z tego kwotę netto zaledwie około 1.100 zł. Równocześnie określił wysokość swoich stałych miesięcznych kosztów utrzymania na około 800 zł. Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku uznano za niewystarczające do oceny sytuacji materialnej strony, zarządzeniem z dnia 30 sierpnia 2018 r. zwrócono się do niej o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych, na które się powołała. W tym zakresie skarżącego wezwano o: - udokumentowanie faktu, iż nie uzyskuje żadnego dochodu; - udokumentowanie dochodu jego żony z tytułu emerytury; - przedłożenie wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych należących do niego i żony, obrazujących operacje dokonane na tych rachunkach w okresie ostatnich 3 miesięcy; - przedstawienie dokumentów potwierdzających fakt prowadzenia egzekucji przeciwko jego żonie; - podanie i udokumentowanie wysokości kosztów bieżącego utrzymania; - udzielenie dodatkowych wyjaśnień odnośnie źródeł utrzymania jego rodziny. W treści wezwania wskazano w sposób szczegółowy, jakie dokumenty skarżący powinien w powyższym zakresie przedstawić. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, który upłynął z dniem 17 września 2018 r. wnioskujący nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Zgodnie z zasadą wynikającą z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) - zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 § 2 tej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Trzeba podkreślić, iż treść przywołanych unormowań nie pozostawia wątpliwości co do tego, że o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, a rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem skarżący nie uzupełnił ani nie uprawdopodobnił swoich oświadczeń, które podniósł we wniosku, nie nadsyłając jakichkolwiek dokumentów obrazujących sytuację majątkową, w tym dochodową jego gospodarstwa domowego ani też takich, które potwierdzałyby wysokość obciążających go kosztów utrzymania. Trzeba tu raz jeszcze zaznaczyć, że wnioskodawca został do tego wyraźnie wezwany zarządzeniem z dnia 30 sierpnia 2018 r. Wezwanie to zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 10 września 2018 r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru - karta nr 11 załącznika do akt sprawy), a w rezultacie, wyznaczony w nim siedmiodniowy termin upłynął z dniem 17 września 2018 r. W terminie tym strona nie udzieliła żadnej odpowiedzi, a wobec tego nie sposób uznać, aby spełniła wymogi, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy jest bowiem możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Niewykonanie przez stronę obowiązków nałożonych na nią w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest z kolei przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Odstępując od wykonania wezwania z dnia 30 sierpnia 2018 r. skarżący nie zachował przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. i dlatego postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 przywołanej ustawy.