IV SA/Gl 716/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. L. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej, w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. odmówić ustanowienia adwokata. W piśmie procesowym datowanym na [...], J. L. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz o ustanowienie adwokata wywodząc, że jest [...] w wieku [...] lat. Równocześnie skarżący nadesłał urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu powołał się na trudną sytuację materialną wynikającą z faktu, iż jest obciążony egzekucją prowadzoną przez komornika oraz podkreślił, że stwierdzono u niego [...] i [...] w rozmiarze [...]. Równocześnie oświadczył, że gospodaruje samotnie (jest osobą [...]), nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości i osiąga dochód z tytułu [...] w kwocie brutto [...], jednak po potrąceniach, w tym dokonywanych w ramach egzekucji komorniczej oraz po opłaceniu rat za [...] pozostaje do jego dyspozycji zaledwie [...]. Ponieważ oświadczenia złożone przez skarżącego uznano za niewystarczające do oceny jego sytuacji materialnej, zarządzeniem z dnia 23 grudnia 2008 r. zwrócono się do niego o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych, na które powołał się we wniosku, poprzez: - określenie aktualnej miesięcznej wysokości kosztów ponoszonych w związku z bieżącym utrzymaniem (czynsz, opłaty za tzw. media, zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków, inne wydatki). Równocześnie wskazano, że wydatki ponoszone z tytułu czynszu, opłat za tzw. media oraz na leczenie i zakup leków powinny zostać udokumentowanie stosownymi dowodami wpłaty, fakturami VAT, paragonami itp.; - nadesłanie kopii zeznania podatkowego złożonego przez skarżącego za rok 2007. Jeżeli natomiast skarżący zeznania takiego nie składał, o przedłożenie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego, potwierdzającego ten fakt. - nadesłanie wyciągu bankowego obrazującego operacje dokonane na należących do skarżącego rachunkach bankowych w okresie ostatnich 3 miesięcy; - nadesłanie kopii umów kredytów (pożyczek), z tytułu których skarżący uiszcza należności na rzecz A (umowy te, o nr : [...], [...] oraz [...], zostały wymienione w treści nadesłanego do Sądu wraz z wnioskiem dowodu wpłaty z dnia [...] – karta nr 55 akt sprawy). Wskazano także, iż należy przedłożyć harmonogramy spłat, bądź inne dokumenty określające wysokość rat uiszczanych w ramach każdej z tych umów oraz pozwalające na ustalenie częstotliwości ich uiszczania. Wobec tego, że w treści pisma procesowego z dnia [...] (zostało ono błędnie opatrzone datą [...]) skarżący oświadczył, iż uzyskanie wyżej wymienionych dokumentów w wyznaczonym w treści wezwania z dnia 23 grudnia 2008 r. siedmiodniowym terminie nie jest możliwe, zarządzeniem z dnia 15 stycznia 2009 r., termin ten przedłużono określając, iż wspomniane dokumenty należy nadesłać w ciągu 21 dni od daty doręczenia niniejszego zarządzenia. J. L. zareagował na powyższe wezwanie w dniu [...] nadsyłając kserokopię wyciągu wydanego przez [...], potwierdzającego wysokość jego [...] (kwota brutto [...]) wraz ze specyfikacją dokonywanych z tego świadczenia potrąceń (po ich odliczeniu pozostaje do wypłaty [...]) oraz wyliczeniem kosztów utrzymania (określonych na kwotę [...]). Przedłożył również kserokopie dokumentów potwierdzających zawieszenie działalności gospodarczej prowadzonej przez Spółkę z o.o. B, w której zajmował stanowisko [...] oraz zaświadczenie banku potwierdzające likwidację należącego do tej spółki rachunku bankowego. Nadesłał także dowody wpłaty dokumentujące wysokość ponoszonych opłat za gaz i energię elektryczną. Nadto przedstawił kolejny dowód wpłaty potwierdzający uiszczenie należności na rzecz A w ramach zawartych z tym bankiem umów "nr [...] z dnia [...]" i "nr [...] z dnia [...]" oraz określił, że są one opłacane co miesiąc "za [...]". Pomimo wezwania wnioskodawca nie przedłożył natomiast kopii swego zeznania podatkowego za rok 2007 (a jeżeli takowego nie składał - zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego, które potwierdzałoby ten fakt), kopii umów zawartych z A, w ramach których uiszcza wspomniane wyżej należności na rzecz tego podmiotu ani wyciągów bankowych obrazujących operacje dokonane na należących do niego rachunkach bankowych w okresie ostatnich 3 miesięcy. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Na wstępie należy odnotować, że skarga w niniejszej sprawie dotyczy decyzji wydanej w przedmiocie choroby zawodowej. Tymczasem z art. 239 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. wynika, że strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wnioskujący korzysta zatem w niniejszej sprawie ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, a w rezultacie postępowanie w kwestii zwolnienia go od rzeczonych kosztów było bezprzedmiotowe i z tego powodu należało je umorzyć działając na podstawie art. 161 §1 pkt 3 i §2 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §3 tej ustawy. Odnosząc się natomiast do wniosku J. L. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego godzi się przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do jej brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, iż rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Należy bowiem podkreślić, że skarżący nie uzupełnił i nie udokumentował w sposób dostatecznie wyczerpujący oświadczeń dotyczących swej sytuacji materialnej, pomimo iż został do tego wyraźnie wezwany zarządzeniem z dnia 23 grudnia 2008 r. oraz kolejnym zarządzeniem z dnia 15 stycznia 2009 r., w którym przedłużono mu termin do dokonania tej czynności. Odpowiadając na powyższe wezwania nadesłał wprawdzie dokumenty pozwalające na ustalenie wysokości pobieranej przezeń [...] oraz rozmiaru należności, które ponosi z tytułu opłat za gaz i energię elektryczną. Udokumentował także fakt zawieszenia działalności gospodarczej prowadzonej przez Spółkę, w której pełnił funkcję [...] oraz to, że należący do tego podmiotu rachunek bankowy uległ likwidacji. Nie przedłożył jednak - co było przedmiotem wezwania - wyciągów bankowych obrazujących operacje dokonane na należących do niego (osobistych) rachunkach bankowych w okresie ostatnich 3 miesięcy ani kopii swego zeznania podatkowego za ostatni rok. Tymczasem rzeczone dokumenty były rozpoznającemu wniosek konieczne, celem weryfikacji złożonych przezeń oświadczeń o tym, że poza otrzymywaną emeryturą nie uzyskuje dochodu z innych źródeł oraz, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych. Pomimo wyraźnego wezwania wnioskujący nie przedłożył także umów z tytułu których uiszcza należności na rzecz A, a tym samym nie potwierdził, iż rzeczona należność w kwocie [...], stanowi rzeczywiście spłatę pożyczek (kredytów) zaciągniętych na zakup [...] (a zatem na realizację niewątpliwie koniecznej potrzeby życiowej). Nie nadesłał również harmonogramów spłat bądź innych dokumentów, z których wynikałoby, że wspomniana kwota stanowi wartość należności za jeden miesiąc. W tym stanie rzeczy uznano, że uchylenie się przez skarżącego od przedłożenia przywołanych wyżej dokumentów uniemożliwia uznanie oświadczeń złożonych przezeń w zakresie swego stanu majątkowego za w pełni przekonujące. W konsekwencji stwierdzić przyjdzie, że wnioskodawca nie wykazał w sposób dostatecznie wiarygodny, aby nie był w stanie uiścić kosztów związanych z udziałem w sprawie fachowego pełnomocnika, bez uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu. Mając na względzie przywołane wyżej okoliczności odmówiono ustanowienia adwokata, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.