IV SA/Gl 718/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie NSA Adam Mikusiński, WSA Stanisław Nitecki (spr.), Protokolant ref. Agnieszka Janecka, po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. D. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. "a" oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm./ odmówił J. D. przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia wskazał, że strona nie przedstawiła dostatecznych dowodów, iż w jej sprawie zachodzą przesłanki przewidziane wskazanym powyżej przepisem, czyli przebywanie z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych w więzieniach oraz poprawczych obozach pracy i poprawczych koloniach pracy podległych Głównemu Zarządowi Obozów i Kolonii Poprawczych NKWD, a od [...] 1946 r. MWD ZSRR. Z rozstrzygnięciem takim nie zgodził się J. D., który wystąpił o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odwołaniu tym podniósł, że uzasadnienie decyzji nie jest właściwe, ponieważ nie wyjaśnia wszystkich motywów jakim organ się kierował podejmując rozstrzygnięcie. Nadto wskazał, że pobyt jego Matki w więzieniu miał poważny wpływ na jego przyszły rozwój i stan zdrowia oraz czuje się poszkodowany. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm./ utrzymał w mocy swoją decyzję o odmowie przyznania J. D. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji podał, że odwołujący się nie podał żadnych nowych faktów, które byłyby nie znane organowi podczas podejmowania pierwszej decyzji. Organ ten zaznaczył, że wskazana w art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. "a" ustawy o kombatantach okoliczność, nie jest represją w rozumieniu tego przepisu dla strony, która urodziła się w więzieniu. Z tego też powodu przepis ten nie ma zastosowania do wnioskodawcy. J. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyżej wskazaną decyzję. W skardze tej domaga się uchylenia decyzji organu administracji jako uchybiającej prawu. Skarżący podniósł, że jego Matka w trakcie pobytu w więzieniu przechodziła szereg ciężkich przesłuchań. Nadto wskazał, że organ administracji przy podejmowaniu swoich rozstrzygnięć pominął w całości przepisy dotyczące osoby poczętej a nie narodzonej, czyli ustawy o planowaniu rodziny i ochronie płodu ludzkiego. Zdaniem skarżącego represyjność uwięzienia dotyczyła go w równym stopniu z matką. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w obu decyzjach. Pismem procesowym z dnia [...] 2006 r. skarżący złożył wniosek uzupełniający, w którym przywołał orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące sytuacji prawnej osoby poczętej a nie narodzonej, jak również podał, że uwięzienie jego matki miało podłoże polityczno-narodowościowe, ponieważ było następstwem donosu sąsiada U.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o brzmienie art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa, jednakże z innych powodów niż wskazał to skarżący. Stosownie bowiem do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny nie wzbudza kontrowersji, ponieważ Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie kwestionuje tego, że skarżący urodził się wówczas, gdy jego matka była w okresie od [...]r. do [...] r. więziona w więzieniu podległym NKWD we L.. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że gdyby nawet uwięzienie matki skarżącego nastąpiło z przesłanek wskazanych w art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, to okoliczności te nie stanowią represji dla skarżącego. Z takim stwierdzeniem, zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie nie można się zgodzić. Zgodnie bowiem z treścią wskazanego przepisu, ustawę stosuje się do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych w więzieniach oraz poprawczych obozach pracy i poprawczych koloniach pracy podległych Głównemu Zarządowi Obozów i Kolonii Poprawczych NKWD, a od [...] 1946 r. MWD ZSRR. Uwięzienie osoby z przyczyn politycznych wymaga aktywności z jej strony w tym zakresie, zatem może mieć ono zastosowanie jedynie do osób, które będą w stanie taką aktywność wykazać. Bardziej złożona jest sytuacja z przyczynami religijnymi, ponieważ w tym przypadku represje mogą być związane zarówno z aktywnym akcentowaniem swojej religijności, jak również tylko z tytułu przynależności do danego wyznania. Natomiast uwięzienie z przyczyn narodowościowych nie musi wiązać się z jakąkolwiek działalnością lecz może być związane tylko z narodowością danej osoby. O ile zasadnie organ administracji wskazał, że w stosunku do skarżącego nie może mieć zastosowania przebywanie w więzieniu z przyczyn politycznych, to już przebywanie z przyczyn religijnych, a w szczególności narodowościowych może mieć już zastosowanie. W kwestionariuszu osoby ubiegającej się o przyznanie uprawnień kombatanckich skarżący napisał, że matka jego była więziona z przyczyn politycznych, analogiczne motywy uwięzienia matki skarżącego sformułowane zostały w rekomendacji do wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich. Skarga skarżącego z dnia [...] 2004 r. zawiera zbieżny powód uwięzienia jego matki, natomiast w piśmie z dnia [...] 2006 r. skarżący podaje, że uwięzienie miało charakter polityczno-narodowościowy. Zatem skarżący podniósł występowanie przesłanki, która zdaniem Sądu mogłaby stanowić przesłankę przyznania mu uprawnień kombatanckich. W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że organ administracji przed podjęciem rozstrzygnięć okoliczności tej nie badał, a znajduje to potwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Występowanie wskazanej przesłanki skarżący podniósł dopiero na etapie skargi do sądu administracyjnego, jednakże zgodnie z treścią art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej w toku postępowania podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W rozpatrywanej sprawie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dopuścił się naruszenia art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, a tym samym wyczerpana została przesłanka uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czyli naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Następstwem naruszenia wskazanego przepisu ustawy o kombatantach stało się naruszenie art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, w zakresie nie wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i wyczerpania przesłanki przewidzianej art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" powoływanej ustawy, a zatem naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie podziela argumentacji skarżącego, że uprawnienia kombatanckie przysługują mu z tytułu ochrony przewidzianej dla osoby poczętej a nie narodzonej. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, że w następstwie skreślenia w art. 8 Kodeksu cywilnego paragrafu 2 ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, nie ma zastosowania dla osób poczętych a nie narodzonych, których matka podlegała represjom przewidzianym we wskazanej ustawie. Przywoływane przez skarżącego orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i częściowo Sądu Najwyższego pochodzi z okresu, w którym obowiązywał inny stan prawny w odniesieniu do osoby poczętej a nie narodzonej, a w szczególności obowiązywał wskazany powyżej art. 8 § 2 Kodeksu cywilnego. W następstwie niniejszego wyroku sprawa trafia ponownie do rozpatrzenia przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W ramach tego postępowania organ ten winien podjąć działania zmierzające do wyjaśnienia przyczyn uwięzienia matki skarżącego, czy były to tylko przyczyny polityczne, czy też także narodowościowe. Wyjaśnienie tej kwestii umożliwi organowi na podjęcie stosownej decyzji. Z uwagi na to, że mocą zaskarżonej decyzji odmówiono skarżącemu przyznania uprawnień kombatanckich Sąd nie orzekał o wykonalności decyzji, ponieważ na jej mocy skarżący nie otrzymał prawa jak również nie został na niego nałożony żaden obowiązek. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" cytowanej ustawy uchylono zaskarżoną decyzję.