IV SA/Gl 718/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant Paulina Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2011 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 3 ust. 3, art. 8 ust. 1, art. 39 i art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił przyznania H. K. zasiłku celowego na zakup rękawiczek. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż jakkolwiek strona spełnia kryteria dla uzyskania świadczeń z pomocy społecznej, to jednak ma możliwość zaspokojenia zgłoszonej w sprawie potrzeby w ramach własnych możliwości i uprawnień (art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Ustalono bowiem, że rękawiczki dostępne są w Fundacji "A" w K. , dokąd stronę skierowano. Odwołaniem złożonym od kilkunastu decyzji odmownych H. K. zaskarżył również i powyższą decyzję, nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem, lecz nie precyzując szczegółowych zarzutów przeciwko niemu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r., na mocy m.in. art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił stan prawny istotny z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy oraz dotychczasowy przebieg postępowania. Następnie zważył, iż pomoc społeczna ma na celu udzielanie wsparcia osobom potrzebującym, nie ma charakteru stałego i nie może sprowadzać się do prostego rozdawnictwa świadczeń, które nie mogą stanowić stałego źródła dochodu. Odwołujący się jest niewątpliwie w trudnej sytuacji życiowej (materialnej i zdrowotnej). Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zajmuje jednopokojowe mieszkanie komunalne, wyposażone w podstawowe sprzęty AGD, jest przewlekle chory i niepełnosprawny (w stopniu umiarkowanym). Na jego dochody składają się: dodatek mieszkaniowy w kwocie 218, 66 zł, zasiłek stały w kwocie 253, 30 zł, nadto korzysta on z bezpłatnego całodziennego pobytu w domu pomocy społecznej z całodziennym wyżywieniem. W okresie od maja do października 2009 r. uzyskał wsparcie finansowe z pomocy społecznej w kwocie łącznej 6.833,97 zł, a więc średnio miesięcznie otrzymał wówczas 1.139 zł. W dalszej części uzasadnienia decyzji przedstawiono szczegółowy wykaz kwot i tytułów pomocy. Wskazując na ten fakt oraz na konieczność racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi, organ podkreślił wielość potrzebujących oraz kwotę średnią przez nich uzyskiwaną w ramach pomocy społecznej, która wynosiła 147 zł miesięcznie. Zważywszy zatem na te okoliczności i fakt, że odwołujący się miał możliwość uzyskania żądanego świadczenia z innego źródła, Kolegium uznało zasadność odmowy przyznania go w ramach środków pomocowych. W zbiorczej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zaskarżającej kilkanaście decyzji H. K. wyraził niezadowolenie m.in. z powyższej decyzji. Zaakcentował brak uwzględnienia jego uzasadnionych żądań i schematyczność rozstrzygnięć organów administracyjnych. Wskazał na zły stan zdrowia wymagający specjalnej diety i pomocy innych osób oraz brak możliwości uzyskania innych źródeł dochodu. Nadto podkreślił występujące, jego zdaniem, nieprawidłowości w działaniu organu pierwszej instancji. Dlatego domagał się uchylenia zapadłych decyzji i przyznania dochodzonych świadczeń. W piśmie jego pełnomocnika z dnia [...]r. wskazano na naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie sprawy, zwłaszcza w zakresie możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej, oraz pominięcie słusznego interesu skarżącego. Podniesiono nadto brak oceny okoliczności konkretnej sprawy i konkretnego zasiłku, w tym fakt, że rękawiczki we wspomnianej wyżej Fundacji nie były dostępne. Wniesiono o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. F wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika natomiast, że tylko w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części. Gdy zaś ustali istnienie przesłanek z art. 156 k.p.a., wówczas stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Jednocześnie na mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzając ocenę zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi normami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż zarzuty podniesione przez skarżącego nie są zasadne. Skarga nie zasługuje również na jej uwzględnienie z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę działając z urzędu. Poza sporem jest fakt, że skarżący spełnia kryteria, od których uzależnione jest przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Zgodnie z regulacją zawartą w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Pojęcie "niezbędnej potrzeby bytowej" jest prawnie niedookreślone, jego interpretacja i ocena należą do organu rozstrzygającego indywidualny przypadek. Rękawiczki można zaliczyć do niezbędnej potrzeby bytowej, zwłaszcza zimą w naszym klimacie. Jednakże świadczenia z pomocy społecznej spełniają funkcję subsydiarną, a zatem przysługują wówczas, gdy osoba własnym staraniem nie jest w stanie zaspokajać swoich potrzeb. Wyrazem tego stanu rzeczy jest przepis art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, wedle którego pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zatem pomoc społeczna jest uruchamiana wówczas, gdy zawiodą inne sposoby wyjścia z trudności życiowych. Skarżący w ramach szeregu comiesięcznych świadczeń z pomocy społecznej, szczególnie zasiłków celowych, uzyskuje również zasiłek okresowy (od listopada 2009 r., przy czym pierwsza wypłata nastąpiła w kwietniu 2010 r.), który mógł przeznaczyć na przedmiotowy cel. Zwłaszcza, że otrzymuje całodzienne wyżywienie i dodatek mieszkaniowy, przeto ma zaspokojone podstawowe potrzeby bytowe. Poza tym organ pierwszej instancji pomógł skarżącemu w uzyskaniu rękawiczek ze wspomnianej wyżej Fundacji. W konsekwencji czego zasadnie dostrzegł, iż w ten sposób potrzeba skarżącego winna zostać zaspokojona. A skoro po odbiór rękawiczek się nie zgłosił, to uczynił to na swoją niekorzyść. Tego twierdzenia organu skarżący w toku postępowania administracyjnego nawet nie podważał, a więc wypadło uznać je za zgodne z prawdą. Dopiero w postępowaniu sądowoadministracyjnym pełnomocnik skarżącego podał, iż w dacie zgłoszenia się skarżącego po ich odbiór, rękawiczek Fundacja nie posiadała. Co prawda organ odwoławczy tę kwestię generalnie pominął skupiając się na pryncypiach, z powodu których dalsze utrzymywanie skarżącego ze środków publicznych uznał za niewłaściwe, wszak w ostatecznym wyniku decyzja ta odpowiada prawu. Należy podzielić pogląd, że skarżący nie może ciężaru całego bieżącego utrzymania przerzucać na organy pomocowe, nadto winien z nimi współdziałać. Oznacza to w niniejszej sprawie, że w sytuacji braku rękawiczek we wskazanej Fundacji celowym było ponowne zwrócenie się do organu z powołaniem się na tę okoliczność, zamiast skarżenia decyzji opartej na rzekomo nieprawdziwej informacji. Przy czym ewentualne sprawdzenie tego faktu na etapie postępowania sądowoadministracyjnego jest wykluczone ze względu na odmienny charakter obu postępowań (postępowanie sądowe nie jest kontynuacją postępowania administracyjnego). Na koniec trzeba wszak dodać, że zagadnienie uzyskiwanych permanentnie przez skarżącego kwot z tego tytułu, przewyższających średnie świadczenia dla ogółu potrzebujących danego ośrodka pomocy, jak też powszechnie znane trudności finansowe wszystkich organów pomocowych, nie były pozbawione wpływu na całokształt dokonanej oceny legalności zaskarżonej decyzji. Z tych przyczyn skarga nie mogła odnieść skutku i dlatego, stosownie do brzmienia art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlegała oddaleniu.