IV SA/Gl 721/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2010 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stypendium uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] r. nr [...] i postanowienie tego organu z dnia [...] r. nr [...]. Decyzją Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...] orzeczono o przyznaniu S. M. stypendium w wysokości [...] zł miesięcznie w okresie odbywania stażu od dnia [...]r. Kolejną decyzją tego organu z dnia [...] r. nr [...] orzeczono o utracie prawa do tegoż stypendium z dniem [...] r. w związku z zakończeniem odbywania stażu. Postanowieniem Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...] wznowione zostało postępowanie w powyższych sprawach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., bowiem organ powziął wiadomość, że strona ma przyznaną rentę socjalną od dnia [...] r. Następnie decyzja z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit c, art. 53 w zw. z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., Starosta uchylił przywołane wyżej ostateczne decyzje i orzekł o odmowie przyznania S. M. prawa do stypendium od dnia [...] r. oraz umorzył postępowanie. W uzasadnieniu tej decyzji podano, że S. M. od dnia [...] r. nabył prawo do renty socjalnej i w związku z tym z tą samą datą decyzją z dnia [...] r. został pozbawiony statusu osoby bezrobotnej. Nadto wskazano, że strona pomimo prawidłowego pouczenia o prawach i obowiązkach bezrobotnego nie dopełniła obowiązku powiadomienia w ciągu 7 dni PUP o fakcie nabycia prawa do renty socjalnej. Zaznaczono, że zgodnie z art. 53 ust. 6 wskazanej ustawy prawo do stypendium w okresie odbywania stażu przysługuje bezrobotnemu. Natomiast stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 2 lit c i art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nabycie prawa do renty socjalnej powoduje utratę statusu bezrobotnego z dniem nabycia tego prawa. Zdaniem organu skoro strona utraciła status bezrobotnego to należało orzec jak w sentencji. W odwołaniu od tej decyzji S. M. nie zgodził się z orzeczeniem o utracie prawa do stypendium. Wyjaśnił, że świadczenie z ZUS otrzymał we [...] 2008 r. Ponadto ZUS, do którego zwrócił się z zapytaniem o możliwość "dorobienia" do renty, udzielił mu informacji, że do kwoty [...] zł może dorobić, natomiast w Zakładzie Pracy Chronionej "A" w Z., do którego był skierowany na staż zarabiał [...] zł. Zaznaczył również, że jest dyslektykiem i nie zawsze potrafi zrozumieć urzędowe pisma, a nadto, że nikt mu nie powiedział o konieczności przedłożenia orzeczenia ZUS w urzędzie pracy. Jednocześnie wskazał na swoją trudną sytuację materialną i życiową w jakiej obecnie znajduje się jego rodzina. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...], na zasadzie art. 33 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 53 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z brzmieniem art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy bezrobotnym jest osoba spełniająca warunki określone w cytowanym przepisie, która jednocześnie nie nabyła prawa między innymi do renty socjalnej. Tymczasem skarżący, na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. Inspektorat w Z. z dnia [...] r. znak [...], nabył prawo do renty socjalnej od dnia [...] r., co stanowiło podstawę wydania przez Starostę [...] decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej z tym dniem. Decyzja ta stała się ostateczna. Tak więc na dzień [...] r. S. M. nie spełniał kryteriów osoby bezrobotnej, co wyklucza jego prawo do stypendium z tytułu odbywania stażu, które w myśl art. 53 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy jest ściśle związane ze statusem osoby bezrobotnej. Zdaniem organu odwoławczego, jeśli odwołujący nie spełnił warunku bycia osobą bezrobotną od dnia [...] r. w rozumieniu wskazanej ustawy, to wyłączona jest możliwość uzyskania przez niego prawa do stypendium od dnia [...] r. Ponadto, odwołujący nie wypełnił obowiązku zawiadomienia o okoliczności powodującej utratę statusu osoby bezrobotnej, którą w jego przypadku było pobieranie renty socjalnej, do czego zobowiązał się podczas rejestracji podpisując stosowne oświadczenie. Powyższe stanowiło podstawę pozbawienia strony statusu bezrobotnego i uprawnień z nim związanych w dacie poprzedzającej skierowanie do odbycia stażu. Organ wyjaśnił jednocześnie, że tylko w odniesieniu do osób niepełnosprawnych zarejestrowanych jako poszukujące pracy niepozostające w zatrudnieniu wydatki na instrumenty lub usługi rynku pracy finansowane są ze środków Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, tymczasem w momencie korzystania ze stażu strona formalnie posiadała status osoby bezrobotnej, zatem wskazane wydatki pokrywane są ze środków Funduszu Pracy. Wymienione okoliczności, zdaniem organu odwoławczego, nie dawały podstaw do uchylenia bądź zmiany zaskarżonej decyzji. S.M. wniósł skargę na wyżej opisaną decyzję nie zgadzając się z pozbawieniem go prawa do stypendium od [...] r.. Wskazał, że jest osobą niepełnosprawną od urodzenia. Gdyby wszystko zrozumiał przy podpisywaniu umowy w urzędzie pracy na temat stażu zrezygnowałby od razu z dalszego jego odbywania uzyskując prawo do renty socjalnej. Podał jednocześnie w wątpliwość sens zwrotu zarobionych pieniędzy w związku z uczciwie wykonaną pracą. Ponadto skarżący powtórzył argumentację zaprezentowaną uprzednio w odwołaniu oraz wniósł o umorzenie kwoty, o którą upomina się urząd pracy. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo organ zaznaczył, że skarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja dotyczą postępowania w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej i uprawnień z tym statusem związanych, a nie umorzenia kwoty pobranego stypendium. W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżący podtrzymał skargę. Wojewódzki sąd administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja nie mogły się ostać, bowiem nie spełniają wymogów legalności, a właśnie pod tym względem odbywa się sądowa kontrola działalności administracji publicznej (art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1269 ze zm.). Za taką oceną przemawiają przy tym głównie okoliczności, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu, nie będąc związany zarzutami skargi - stosownie do art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1269 ze zm.). Orzekające w sprawie organy wydawały decyzje w trybie wznowienia postępowania administracyjnego. Jest to tryb weryfikacji decyzji ostatecznej z uwagi na wadliwość postępowania poprzedzającego wydanie takiej decyzji. Wznowienie postępowania administracyjnego, wobec braku przepisów szczególnych, może nastąpić tylko w warunkach określonych w ustawie z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 ze zm., w skrócie k.p.a.). W art. 145 § 1 i 145a § 1 przedstawiony jest zamknięty katalog podstaw wznowieniowych. W rozpoznawanej sprawie postanowienie o wznowieniu postępowania z dnia [...] r. przytacza formalnie podstawę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. polegającą na ujawnieniu się nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję. Zarówno postanowienie z dnia [...] r., jak i wydana następnie decyzja organu I instancji nie wyjaśnia natomiast, jaka nowa okoliczność, czy dowód, daje powód do wznowienia postępowania. W postanowieniu jak i w uzasadnieniu tej decyzji wskazuje się jedynie, iż strona z dniem [...] r. nabyła prawo do renty socjalnej oraz, że w związku z tym utraciła status osoby bezrobotnej na mocy ostatecznej decyzji z dnia [...] r. Organ odwoławczy także w ogóle nie wskazuje, ani nie wyjaśnia podstawy wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., którą chyba przyjmuje utrzymując w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Tymczasem okoliczność nabycia prawa do renty socjalnej od dnia [...] r. oraz pozbawienia z tym dniem skarżącego statusu osoby bezrobotnej ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...] r. nie odpowiada hipotezie wskazanego przepisu. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzja o przyznaniu prawa do renty socjalnej wydana została przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. Inspektorat w Z. w dniu [...] r., a zatem po wydaniu decyzji z dnia [...] r. o przyznaniu skarżącemu prawa do stypendium w okresie odbywania stażu. Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. okoliczności lub dowody powodujące konieczność wznowienia postępowania powinny były istnieć w dniu wydania decyzji w postępowaniu mającym podlegać wznowieniu. W tej sytuacji decyzja ZUS jako wydana już po wydaniu decyzji administracyjnej przyznającej skarżącemu prawo do stypendium, nie może być zakwalifikowana ani do okoliczności, ani do dowodów, które by istniały w dniu wydania tej decyzji. Tym samym okoliczność, że renta socjalna została przyznana decyzją ZUS za okres wsteczny od [...] r. nie oznacza, że w dniu wydania decyzji przyznającej stypendium istniała nowa okoliczność uzasadniająca wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Z podanych wyżej przyczyn wydana w dniu [...] r. decyzja Starosty [...] o utracie statusu osoby bezrobotnej od dnia [...] r. nie mogła stanowić podstawy wznowienia postępowania zarówno w sprawie zakończonej decyzją o przyznaniu stypendium jak i decyzji o jego utracie. Tymczasem organy obu instancji w ogóle nie wyjaśniają swojego stanowiska w zakresie przesłanek z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w stosunku do dwóch ostatecznych decyzji w przedmiocie przyznania i utraty prawa do stypendium w związku z czym wymyka się ono spod kontroli. Powyższe oznacza, że postępowanie wznowieniowe prowadzone we wskazanym zakresie narusza przepisy prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W świetle powyższych wywodów Sądu właściwy organ ponownie rozważy przesłanki wznowienia postępowania odrębnie w stosunku do każdej z ostatecznych decyzji wydanych w przedmiocie stypendium, zaś podejmując stosowne czynności uwzględni te wywody. Odrębną kwestią jest natomiast pobranie stypendium za odbywanie stażu w sytuacji pobierania w tym samym czasie renty socjalnej, co w ostateczności stanowiło podstawę do pozbawienia skarżącego statusu osoby bezrobotnej za ten okres. Ta kwestia stanowić może przedmiot odrębnych działań organu zatrudnienia związanych z pobraniem nienależnego świadczenia. W tym zakresie stronie przysługują dopiero uprawnienia do wystąpienia o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia. Z tych względów, działając na zasadzie art.145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku orzeczono na podstawie art.152 Ppsa.