IV SA/Gl 726/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Renata Siudyka Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2014 r. sprawy ze skargi S. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta B. uchylił z dniem 1 października 2008 r. decyzję nr [...] z dnia [...]r. przyznającą S.J. prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Kolejną decyzją tego organu, z dnia [...]r. o numerze [...], pobrany przez S.J. zasiłek pielęgnacyjny w okresie od 1 października 2008 r. do 28 lutego 2009 r. w łącznej wysokości 765 zł uznane został za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne. Organ zażądał jednocześnie zwrotu tej kwoty w terminie 30 dni od dnia otrzymania decyzji. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł R.J., który w dniu 2 czerwca 2009 r. został opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionej żony S.J. Postanowieniem z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W wyniku rozpoznania skargi wniesionej przez R.J. od powyższego postanowienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 9 listopada 2010 r. uchylił powyższe postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, że z akt administracyjnych wynika, iż w dacie decyzji organu I instancji S.J. była już całkowicie ubezwłasnowolniona i ustanowiony był dla niej opiekun w osobie R.J. Pomimo to, decyzja została zaadresowana na S.J. i do niej, a nie do jej przedstawiciela ustawowego, została skierowana przesyłka pocztowa. Wobec tego Sąd podkreślił, że pominięcie przez organ administracji publicznej, przedstawiciela ustawowego strony jest równoznaczne z pominięciem strony. W takiej sytuacji wniesienie odwołania przez przedstawiciela ustawowego strony, któremu nie doręczono decyzji, nie może być uznane za spóźnione i wobec tego brak było podstaw do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Postanowieniem z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło niedopuszczalność odwołania R.J. od decyzji organu I instancji z dnia [...]r. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 listopada 2010 r. i wskazał, że wobec niedoręczenia R.J., będącemu przedstawicielem ustawowym S.J., decyzji z dnia [...]r., a także wobec zaadresowania tej decyzji na ubezwłasnowolnioną S.J., należało uznać, że decyzja ta nie weszła skutecznie do obrotu prawnego. Wobec tego przyjęto, że nie było możliwe skuteczne zaskarżenie tej decyzji. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie R.J.o jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych, tj. z uwagi na to, że decyzja nie weszła skutecznie do obrotu prawnego. R.J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach od powyższego postanowienia jednak skarga ta została odrzucona postanowieniem tut. Sądu z dnia 26 lipca 2011 r. z uwagi na jej wniesienie z uchybieniem terminu. Kolejną decyzją z dnia [...]r. nr [...] Prezydent Miasta B. uznał kwoty zasiłku pielęgnacyjnego pobrane na mocy decyzji nr [...] z dnia [...]r., w okresie od 1 października 2008 r. do 28 lutego 2009 r. w łącznej wysokości 765 zł. za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne i zażądał zwrotu tej kwoty w terminie 30 dni od dnia otrzymania decyzji. W wyniku wniesienia odwołania przez R.J., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...]r. uchyliło decyzję organu I instancji w części dotyczącej pkt 2, tj. żądania zwrotu w terminie 30 dni nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 765 zł i w to miejsce orzekło o obowiązku zwrotu w terminie 30 dni nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego – należności głównej w wysokości 765 zł wraz z ustawowymi odsetkami. W pozostałym zakresie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Decyzja ta została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 stycznia 2013r. sygn. akt IV SA/Gl 35/12 wskutek wniesionej przez R.J. skargi. W uzasadnieniu w/w wyroku Sąd zauważył, że w obrocie prawnym pozostają dwie decyzje organu I instancji wydane w tym samym przedmiocie wobec tej samej strony. Jest nią decyzja z dnia [...]r. nr [...] oraz decyzja z dnia [...]r. nr [...]. Stało się tak ze względu na błędne potraktowanie decyzji wydanej w dniu [...]r., jako decyzji, która nie weszła do obrotu prawnego. Sąd podkreślił, że niezależnie od tego jak wadliwie została zaadresowana decyzja z dnia [...]r. – jest niewątpliwe, że dotarła do przedstawiciela ustawowego stron, skoro wniósł odwołanie od tej decyzji. Sąd zaznaczył również, że z uchybieniem art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi organ uznał odwołanie wniesione przez opiekuna strony za niedopuszczalne. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 listopada 2010r. sygn. akt IV SA/Gl 48/10 wyraźnie bowiem wskazano, że wniesienie odwołania przez przedstawiciela ustawowego strony, któremu nie doręczono decyzji, nie może być uznane za spóźnione, a zatem brak podstaw do stwierdzenia uchybienia przez niego terminu do wniesienia odwołania. Po otrzymaniu przez organ opisanego wyroku z dnia 14 stycznia 2013r. wydane zostało postanowienie o stwierdzeniu nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w sprawie niedopuszczalności odwołania (postanowienie z dnia [...]r. nr [...]). Organ rozpatrzył także sprawę załatwioną przez organ I instancji decyzją z dnia [...]r.nr [...] (decyzja z dnia [...]r. nr [...]). Decyzja Prezydenta Miasta B. [...] z dnia [...]r. w ponownym postępowaniu prowadzonym przez organem odwoławczym została natomiast na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylona, a organ odwoławczy umorzył postępowanie w sprawie. Organ przytoczył szczegółowy przebieg postępowania, powołując się na treść wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 stycznia 2013r. sygn. akt IV SA/Gl 35/12. Kolegium wskazało, że w decyzji z dnia [...]r. orzeczono o uznaniu, że zasiłek pielęgnacyjny pobrany przez S.J. na mocy decyzji nr [...] z dnia [...]r., w okresie od 1 października 2008 r. do 28 lutego 2009 r. w łącznej wysokości 765 zł. jest nienależnie pobranym świadczeniem rodzinnym oraz orzeczono o zwrocie całości tej kwoty. Sprawa ta jednak została już ostatecznie rozstrzygnięta decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...]. Z tych przyczyn zachodzi konieczność uchylenia decyzji z dnia [...]r. i umorzenia postępowania prowadzonego przed organem I instancji. Od decyzji tej R.J., działający jako opiekun prawny S.J. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę. Brak w niej zarzutów skierowanych bezpośrednio w stosunku zaskarżonej decyzji. Zawiera ona głównie zarzuty w stosunku do organów prowadzących postępowanie, które zdaniem skarżącego działają wbrew prawu zabierając mu świadczenie pielęgnacyjne. Skarżący domagał się nadto od organu przesłania jego pisma z dnia 20 maja 2013r. do Sądu zgodnie z wskazanym adresem. W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie organ podtrzymał dotychczasowo prezentowane stanowisko. Ustosunkowując się do treści skargi wskazano, że pismo skarżącego z dnia 20 maja 2013r., traktowane jako skarga od decyzji organu odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] zostało przesłane zgodnie z właściwością do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując kontroli legalności działania organów administracji, w świetle brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne w przypadku uznania kontrolowanego aktu za nielegalny w rozumieniu w/w przepisów, uchylają ten akt albo stwierdzają jego nieważność. Zgodnie zaś z art.134 § 1 tej ustawy, rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu, co w przypadku skargi nie zawierającej żadnych konkretnych zarzutów ma szczególne znaczenie. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że zaskarżona decyzja zapadła w postępowaniu, które już raz, przed jej wydaniem, stanowiło przedmiot kontroli sądowoadministracyjnej. Istotnym dla oceny legalności zaskarżonej decyzji jest zatem w pierwszej kolejności stanowisko zajęte przez sąd rozpoznający uprzednio sprawę. Zaznaczyć bowiem należy, iż zgodnie z brzmieniem art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Odnosząc się zatem do treści wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 stycznia 2013r. sygn. akt IV SA/Gl 35/12 zauważa się, iż wynikały z nich nie budzące wątpliwości wskazania dla organu. Nakazane zostało bowiem przy ponownym rozpoznaniu sprawy, aby organ odwoławczy podjął działania zmierzające do usunięcia następstw dostrzeżonych przez Sąd uchybień, w wyniku których została wydana kolejna decyzja w tym samym przedmiocie, tj. decyzja organu I instancji z dnia [...]r. Następnie organ zobowiązany został zastosować się do wskazań zawartych w wyroku WSA z dnia z dnia 9 listopada 2010 r. według których, wniesienie odwołania od decyzji z dnia [...]r. przez przedstawiciela ustawowego strony, któremu nie doręczono decyzji, nie może być uznane za spóźnione i wobec tego brak jest podstaw do stwierdzenia uchybienia przez niego terminu do wniesienia tego odwołania. W związku z tym organ rozpatrzy przedmiotowe odwołanie i wyda decyzję. Sądowa kontrola ponownie przeprowadzonego postępowania pozwala przyjąć, że wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 stycznia 2012r. zostały w pełni wykonane. Kontrolowaną obecnie decyzją organu odwoławczego usunięto z obrotu prawnego decyzję, w której orzeczono w przedmiocie, w którym wydane już zostało w dniu [...]r. rozstrzygnięcie. Taki stan rzeczy stwarzał naruszenie zasady res iudicata prowadzące do nieważności decyzji z dnia [...]r. Jednocześnie też organ odwoławczy, stosując się do wytycznych sądowych umorzył, prowadzone bez podstawy prawnej postępowanie. Odnosząc się do stanowiska skarżącego przedstawionego w skardze, z którego wynika, że nie godzi się on z uznaniem pobranych przez S.J. świadczeń, jako nienależnie pobranych, trzeba wyjaśnić, że obecnie kontrolowana przez Sąd decyzja nie rozstrzyga tych kwestii, a jedynie prowadzi do usunięcia wydanej nieprawnie - od strony formalnej – inne decyzji. Z tych przyczyn brak jest podstaw do uwzględnienia skargi, a mając to na względzie orzeczono jak w sentencji, na mocy art. 151 P.p.s.a