IV SA/Gl 727/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant St. sekr. sąd. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2013 r. sprawy ze skargi A.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...]r. nr [...]. Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 12 ust.1 i ust. 2 oraz art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił A. D. świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie od dnia 1 stycznia 2012 r. do dnia 30 września 2012 r. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że strona nie spełnia jednego z wymogów wymaganych do otrzymania wnioskowanego świadczenia, ponieważ dochód na osobę w rodzinie wynosi 731,02 zł, a tym samym przekracza kwotę 725 zł. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się A. D., który wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. W odwołaniu tym wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia, jak również podkreślił, że jego dochód nie uległ zwiększeniu. Zaznaczył, iż świadczenia alimentacyjne otrzymywał do grudnia 2011 r., a począwszy od stycznia 2012 r., po uzyskaniu pełnoletniości już ich nie otrzymuje. Nadto wskazał na trudną sytuację materialną rodziny oraz na niezbędność ponoszenia wydatków na pokrycie kosztów nauki. Pismem z dnia 2 kwietnia 2012 r. A. D. poinformował organ odwoławczy, iż w następstwie pomyłki pracownika kopalni w wydanym zaświadczeniu nie otrzymał należnego mu świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ ten wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przytoczył treść art. 9 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy przybliżył sytuację faktyczną występującą w sprawie, a w szczególności zwrócił uwagę na dochody rodziny strony, w tym na zaświadczenia wystawione przez uprawnione organy administracji publicznej, a mianowicie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oddział w Z. Z ustaleń tego organu wynika, że przeciętny miesięczny dochód rodziny strony w roku bazowym wynosi 2.903,12 zł, co na osobę daje kwotę 726,53 zł, a tym samym przekracza kryterium ustawowe uprawniające do otrzymania wnioskowanej formy świadczenia, a wynoszące 725 zł. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się A. D., który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej podkreślił, iż utrzymywany jest przez matkę i ponownie wystąpił o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Podkreślił, że do grudnia 2011 r. otrzymywał alimenty z funduszu alimentacyjnego, a począwszy od stycznia 2012 r. już ich nie otrzymuje. W skardze tej zaakcentował, że skoro do grudnia 2011 r. przysługiwało mu świadczenie i było ono pobierane przez jego przedstawiciela ustawowego, to po uzyskaniu pełnoletniości winien dalej przedmiotowe świadczenie otrzymywać, ponieważ podstawą do jego otrzymania są dochody z roku bazowego, a te nie uległy zmianie. W dalszej części skargi zwrócił uwagę na trudną sytuację materialną rodziny wynikającą z chorób matki, jak również z konieczności ponoszenia wydatków na utrzymanie młodszego rodzeństwa. W podsumowaniu skargi zaakcentował, iż jest osobą młodą, uczącą się w systemie dziennym i oczekuje z tego tytułu na wsparcie ze strony władz publicznych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 152, poz. 1269 ze zm.) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne wynika z treści art. 134 § 1 tej ustawy. Zgodnie z tą regulacją sądy administracyjne rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W niniejszej sprawie skarga wniesiona przez skarżącego musiała zostać uwzględniona, przy czym argumentacja zamieszczona w skardze nie w pełni zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie dostrzec, że organ pierwszej instancji mocą decyzji z dnia [...] przyznał skarżącemu reprezentowanemu przez przedstawiciela ustawowego B. D., prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od dnia 1 października 2011 r. do dnia 15 grudnia 2011 r. Jak można wnosić z treści tego rozstrzygnięcia oraz przedłożonych akt administracyjnych decyzja taka podyktowana byłaby tym, że w dniu 16 grudnia 2011 r. A. D. skończył 18 lat i uzyskiwał pełnoletniość. W ramach tego samego okresu zasiłkowego skarżący w dniu 16 stycznia 2012 r. złożył osobisty wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia i w następstwie przeprowadzonego postępowania takie świadczenie nie zostało mu przyznane z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. W tej sytuacji odnieść się należy do stanu normatywnego obowiązującego w zakresie przyznawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Stosownie do postanowień art. 18 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228) świadczenie z funduszu alimentacyjnego przyznaje się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu. Nadto, po myśli art. 2 powyższej ustawy pojęcia dochodu i dochodu rodziny ujmowane są w analogiczny sposób jak w ustawie o świadczeniach rodzinnych, natomiast zgodnie z treścią art. 2 pkt 5a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, za dochód członka rodziny uznać należy przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3 – 4a tej ustawy. Przywołanie powyższego stanu normatywnego jest istotne z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy, ponieważ pozwala dostrzec szereg uchybień, które popełniły organy obu instancji w ramach prowadzonego postępowania. W pierwszej kolejności dostrzec należy, że źródło późniejszych wadliwych działań organów administracji publicznej leży w decyzji z dnia [...] mocą której przyznano A. D. świadczenie z funduszu na okres od dnia 1 października 2011 r. do dnia 15 grudnia 2011 r. Podkreślić należy, że stroną tego postępowania był właśnie A. D., natomiast z uwagi na fakt, iż nie był osobą pełnoletnią reprezentowany był w nim przez swojego ustawowego przedstawiciela B. D., zatem B. D. nie była stroną tego postępowania, a jedynie reprezentowała w nim A. D. Tym samym brak było podstaw do ograniczania czasokresu przyznanego stronie skarżącej świadczenia. Z uwagi na fakt, że przywołana decyzja nie została przez stronę tego postępowania zakwestionowana, nabyła status decyzji ostatecznej i obowiązującej w przedmiotowej sprawie. Następstwem tej decyzji stała się konieczność złożenia przez skarżącego, tym razem już osobiście wniosku o przyznanie tegoż samego świadczenia na dalszy ciąg tego samego okresu świadczeniowego. Skarżący uczynił to w dniu 16 stycznia 2012 r. Zaznaczyć należy, że organ pierwszej instancji potraktował ten wniosek jako pierwotny i nakazał skarżącemu przedłożyć wszystkie nowe dokumenty dotyczące dochodów strony i członków rodziny. W następstwie przedłożenia przez skarżącego nowych zaświadczeń o wysokości dochodów okazało się, że dochód rodziny przekroczył kryterium dochodowe dla niej przewidziane. Skład orzekający w przedmiotowej sprawie nie kwestionuje prawdziwości informacji zawartych w przedłożonych przez skarżącego dokumentach, jednakże w jego ocenie działanie organu administracji naruszało postanowienia art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowiące, iż organy administracji prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie obywateli. Nadto działania organu naruszają również postanowienia art. 9 w związku z art. 2 pkt 8 i pkt 5a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Naruszenie przywołanego powyżej art. 9 w związku z wymienionymi punktami art. 2 polega na tym, że okres zasiłkowy trwa od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego, a dla ustalenia wysokości dochodu pod uwagę bierze się dochód z roku poprzedzającego okres zasiłkowy. Zatem w rozpatrywanej sprawie okres zasiłkowy trwał od dnia 1 października 2011 r. do dnia 30 września 2012 r., natomiast dochód, który winien stanowić podstawę podjęcia rozstrzygnięcia to dochód z 2010 r., o ile nie wystąpiły przesłanki związane z utratą dochodu lub jego uzyskanie. Z akt sprawy wynika, że sytuacja związana z dochodem utraconym lub uzyskanym w niej nie wystąpiła, a to oznacza, że dla ustalenia dochodu rodziny uwzględniany winien być dochód z 2010 r. W świetle przeprowadzonej analizy nie jest prawnie dopuszczalne, aby dochód rodziny za 2010 r. ustalony w październiku 2011 r. uprawniał skarżącego do otrzymania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, natomiast nie dawał on podstaw do jego otrzymania w styczniu 2012 r., zwłaszcza w sytuacji, że kryterium dochodowe nie uległo zmianie. W konsekwencji uznać należy, że organy administracji dopuściły się z jednej strony naruszenia postanowień art. 9 w związku z art. 2 pkt 5a i pkt 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, które to wyczerpuje znamiona uwzględnienia skargi przewidziane treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a mianowicie naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Dodatkowo przyjdzie zauważyć, że powyższe postępowanie organów administracji publicznej obu instancji wyczerpuje znamiona naruszenia postanowień art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, stanowiącego o prowadzeniu postępowania w sposób budzący zaufanie do obywatela. W przedmiotowej sprawie organy przeprowadziły postępowanie, w sposób odmienny od zakładanego w przywołanym przepisie, ponieważ doprowadziły do sytuacji, że osoba uprawniona do świadczenia w jednym momencie przy niezmienionym stanie prawnym oraz mającym do niej zastosowanie tym samym stanie faktycznym, który występował wcześniej otrzymała odmienne rozstrzygnięcie. W konkluzji tej części rozważań można uznać, że naruszenie to wyczerpuje również przewidzianą w Konstytucji RP zasadę demokratycznego państwa prawa. Równocześnie uchybienie to, stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowiącego, iż uwzględnia się wniesioną skargę w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, stanowi podstawę uwzględnienia wniesionej skargi. W tym miejscu skład orzekający w niniejszej sprawie zobligowany jest do zwrócenia organom administracji obu instancji uwagi, iż z przedłożonych akt sprawy nie można ustalić faktycznego dochodu rodziny, a ponadto w aktach tych znajduje się kilka sprzecznych wyliczeń tego dochodu. Tytułem ilustracji wskazać należy, iż na karcie 24 akt administracyjnych zamieszczono informację, że dochód ten wynosi 731,02 zł i został on potwierdzony w decyzji organu pierwszej instancji, natomiast w decyzji organu odwoławczego występują dwie rozbieżne kwoty, a mianowicie raz wskazuje się na kwotę 726,53 zł, a obok podaje się kwotę 725,78 zł przy czym brak jest wskazania źródeł występujących rozbieżności. Także i ta okoliczność (rozbieżność w ustaleniu wysokości dochodu na osobę w rodzinie) uzasadniałaby uwzględnienie wniesionej skargi. Konsekwencją niniejszego wyroku jest powrót sprawy do organu pierwszej instancji, który kierując się dokumentacją zgromadzoną w ramach postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] uwzględniającą wniosek B. D. o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego, wykorzysta ją w ramach ponownie prowadzonego postępowania. Na marginesie prowadzonych rozważań przyjdzie zauważyć, że w rozprawie przed tutejszym Sądem uczestniczyła matka skarżącego, która powoływała się na udzielone jej pełnomocnictwo, jednakże w aktach sprawy brak jest takiego pełnomocnictwa, zatem Sąd zobligowany był przy podejmowaniu orzeczenia nie brać pod uwagę czynności podejmowanych przez pełnomocnika. Sąd po myśli art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie orzekał o wykonalności zaskarżonej decyzji, ponieważ mocą kwestionowanego rozstrzygnięcia odmówiono skarżącemu jego przyznania. Wobec powyższego, stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c wyżej wymienionej ustawy, należało orzec jak w sentencji. mw