IV SA/Gl 728/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Protokolant st. ref. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2006 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1/ uchyla zaskarżoną decyzję; 2/ zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz adwokata I. S. kwotę [...] ,- zł. ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej skarżącemu z urzędu M. S. wnioskiem z dnia [...] 2005 r. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Wraz z wnioskiem złożył zaświadczenie o dochodach, orzeczenie o niepełnosprawności syna z dnia [...] r., deklarację o wysokości dochodów, zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy i wykazał, że prowadzi pięcioosobowe gospodarstwo domowe, a miesięczny średni dochód na jednego członka rodziny wynosi [...], - zł. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że na podstawie umowy najmu zajmuje lokal mieszkalny o powierzchni [...] m². Decyzją z dnia [...] r. nr [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta K. Kierownik Działu Dodatków Mieszkaniowych, na podstawie art. 2 ust. 1-4, art. 3, art. 5 ust. 1 - 5 oraz art. 6 ust. 1, 2 i 6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, póz. 734 z późn. zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku, przyznał M. S. dodatek mieszkaniowy w wysokości [...]- zł. miesięcznie. W wyniku wniesienia odwołania, na podstawie decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...], decyzja ta została uchylona i przyznano M. S. dodatek mieszkaniowy w wyższej wysokości tj. [...]- zł. miesięcznie. W podstawie prawnej tego rozstrzygnięcia powołany został art. 132 § 1 K.p.a., a jego materialnoprawną podstawę stanowił art. 2 ust. 1-4, art. 3, art. 5 ust. 1 - 5 oraz art. 6 ust. 1, 2 i 6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W jego uzasadnieniu podano, że strona zajmując lokal mieszkalny o powierzchni [...] m² nie przekracza powierzchni normatywnej, która wynosi dla niej 80 m2. Dochód strony zgodnie z załączoną deklaracją w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego wynosił [...],- zł. miesięcznie, co stanowi [...],- zł. na jedną osobę w jej rodzinie. Wydatki mieszkaniowe ponoszone przez stronę i przyjęte do obliczenia dodatku mieszkaniowego wynosiły [...]- zł., a 90% z tej kwoty stanowi [...]- zł. W tej sytuacji stronie przysługuje dodatek mieszkaniowy, w wysokości [...]- zł., jako różnica pomiędzy wydatkami na mieszkanie, a 10% średniego miesięcznego dochodu jej rodziny. W odwołaniu z dnia [...] 2005 r. strona wyraziła niezadowolenie z otrzymanej decyzji i wniosła o przyznanie dodatku mieszkaniowego w wyższej wysokości. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że warunkiem powstania uprawnienia do dodatku mieszkaniowego jest spełnienie przesłanek wymienionych w art. 2, art. 3 i art. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Odwołujący się ma tytuł prawny do lokalu mieszkalnego o powierzchni użytkowej [...] m², która jest większa od powierzchni normatywnej dla tego typu rodziny wynoszącej 65 m2. Jednocześnie jego syn z uwagi na stan zdrowia wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju i dlatego w sprawie spełniony został ustawowy wymóg powierzchniowy niezbędny do przyznania dodatku mieszkaniowego (80 m²). Stosownie do postanowień art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych dochód gospodarstwa domowego odwołującego się z trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% w gospodarstwie wieloosobowym. Nadto, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych w przypadku, gdy średni miesięczny dochód jest równy lub wyższy od 150% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 100% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie wieloosobowym, lecz nie przekraczał odpowiednich wysokości średnich miesięcznych dochodów wymienionych w art. 3 ust. 1 tej samej ustawy, wówczas dla celów obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek mieszkaniowy w wysokości 10% dochodów gospodarstwa domowego – w gospodarstwie 5-osobowym i większym. W rozpatrywanej sprawie na dochód odwołującego składa się wynagrodzenie za pracę żony M. S. w wysokości [...]- zł. oraz zasiłek rodzinny i dodatek do zasiłku rodzinnego, co razem stanowi kwotę w wysokości [...],- zł. Zatem średni miesięczny dochód na jedną osobę w rodzinie odwołującego się w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku nie przekroczył 125% najniższej emerytury wynoszącej w dacie orzekania przez organ pierwszej instancji [...]- zł. Wydatki na mieszkanie wynoszą natomiast [...]- zł., z czego do podstawy obliczenia podatku przyjmuje się 90% ponoszonych wydatków, co stanowi [...]- zł., które są powiększone o ryczałt z tytułu braku w lokalu centralnie ciepłej wody ([...],- zł.) i centralnego ogrzewania ([...],- zł.), co łącznie stanowi kwotę [...]- zł. miesięcznie. Kwota ta jest pomniejszona o udział gospodarstwa domowego w kosztach utrzymania mieszkania tj. o kwotę [...]- zł.(10% z kwoty [...],- zł.). W wyniku dokonania powyższych wyliczeń ustalono, że obliczony na tej podstawie dodatek mieszkaniowy stanowi wartość [...]- zł., a wydana decyzja pierwszoinstancyjna jest prawidłowa. M. S. na powyższą decyzję wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając jej niezgodność z prawem i domagał się przyznania dodatku mieszkaniowego w wyższej wysokości. Zaakcentował, że wyliczenie tego dodatku nie uwzględnia zarówno jego stanu zdrowia, jak i niepełnosprawności syna, która uprawnia do dodatkowej powierzchni mieszkania oraz stanu technicznego lokalu mieszkalnego (zawilgocenia i jej szkodliwości dla zdrowia). Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie prezentując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi przytoczył treść ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz wskazał, iż zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy uwzględniły stan zdrowia syna skarżącego i uznały, że posiada uprawnienie do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, co spowodowało, że wydatki mieszkaniowe ponoszone na powierzchnię użytkową nie zostały przeliczone do powierzchni normatywnej przysługującej 5-osobowej rodzinie. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2005 r. sygn. akt IV SA/Gl 728/05 skarżącego zwolniono od kosztów sądowych i ustanowiono na jego rzecz adwokata. Na rozprawie w dniu 19 września 2006 r. pełnomocnik skarżącego zaznaczył, że zły stan zdrowia skarżącego i jego syna winien skutkować przyznaniem dodatku mieszkaniowego w wyższej wysokości. Nadto, złożył wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu i oświadczył, że opłaty te nie zostały zapłacone w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, ale z innych przyczyn niż w niej podniesione. Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zatem do brzmienia przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie ustawa p.p.s.a., sąd ten uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w przypadku, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto, w zależności od rodzaju naruszenia - stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Oznacza to, że Sąd ma prawo, a nawet obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze oraz dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony. Przeprowadzając, w oparciu o powyższe uregulowania, ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja, wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Obowiązująca w dacie wydania zaskarżonej decyzji ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.), zwana dalej w skrócie ustawą, uzależnia przyznanie świadczenia w postaci dodatku mieszkaniowego od spełnienia przesłanek wskazanych w jej art. 2 - 7. Stosownie do treści art. 6 ustawa o dodatkach mieszkaniowych wysokość dodatku mieszkaniowego zależy od łącznego dochodu gospodarstwa domowego, wysokości wydatków poniesionych na mieszkanie, liczby członków gospodarstwa domowego, powierzchni użytkowej zajmowanego lokalu. W rozpatrywanej sprawie skarżący bezspornie spełnia tzw. kryterium powierzchniowe oraz dochodowe do przyznania dodatku mieszkaniowego, który został mu przyznany w wysokości [...]- zł. Biorąc pod uwagę sposób wyliczenia wysokości wydatków poniesionych na mieszkanie, dokonanych przez oba organy administracji w oparciu o treść art. 6 ust. 1 pkt 3 w związku z ust. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między wydatkami, o których mowa w ust. 3-6 tego samego artykułu, przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego, a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 10% dochodów gospodarstwa pięcioosobowego. Dodatkowo do podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego w przedmiotowej sprawie organy administracji przyjęły 90% wydatków ponoszonych w związku z korzystaniem przez skarżącego z mieszkania. Podstawę prawną tego rozstrzygnięcia stanowił § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817), obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Tymczasem Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 9 maja 2006 r., sygn. akt P 4/05 (Dz. U. z 2006 r., Nr 84, poz. 587) orzekł, że § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. jest niezgodny z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) i utracił moc z dniem 18 maja 2006 r. Przepis ten przez to, że naruszał granice upoważnienia ustawowego, nie mógł stanowić formalnej podstawy do obniżania o 10% wydatków stanowiących podstawę do obliczenia dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny zauważył, że "...ograniczenie wydatków będących podstawą obliczenia dodatku mieszkaniowego o 10% nie ma podstaw w przepisach ustawy o dodatkach mieszkaniowych, w szczególności art. 6 ust. 1 oraz, że rozporządzenie w sprawie dodatków mieszkaniowych w sposób samoistny kreuje odrębny od ustawowego reżim określania wysokości dodatku mieszkaniowego...". Na mocy art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Przepis zaś art. 190 ust. 4 Konstytucji statuuje zasadę wzruszalności orzeczeń, rozstrzygnięć i decyzji wydanych na podstawie aktów normatywnych uznanych za sprzeczne z Konstytucją, ustawą i umową międzynarodową. Nie stają się one nieważne z mocy prawa, a konieczne jest dopiero przeprowadzenie odpowiedniego postępowania, by uzyskać uchylenie, zmianę lub unieważnienie /por. B. Banaszak, "Prawo Konstytucyjne", wyd. C.H. Beck, W-wa 1999 str. 116 – 117/. Zgodnie z art. 145 a § 1 K.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy p.p.s.a. wynika, że decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, gdyż jej podstawę prawnomaterialną stanowił usunięty z obrotu prawnego powołanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego przepis § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych, który obowiązywał do dnia 18 maja 2006 r. Konieczność uchylenia decyzji organu odwoławczego nie wydaje się w tej sytuacji możliwa do zakwestionowania. Przypomnieć bowiem warto, że przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy p.p.s.a. nie wymaga aby naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania miało mieć wpływ na wynik sprawy. W razie stwierdzenia uchybienia opisanego w powołanym art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy p.p.s.a. Sąd ma obowiązek uchylenia takiego aktu (por. wyrok NSA Warszawa z dnia 16 stycznia 2006r., sygn. I OSP 4/05, publ. ONSAiWSA 2006/2/39). Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać trzeba, że organ pierwszej instancji prawidłowo uwzględnił stan zdrowia niepełnosprawnego syna skarżącego i jego uprawnienie do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, dlatego w sprawie spełniony został ustawowy wymóg powierzchniowy niezbędny do przyznania dodatku mieszkaniowego. Jednakże okoliczność ta nie ma wpływu na wysokość dodatku mieszkaniowego, która wynika z powołanych już wcześniej przepisów ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Zdaniem Sądu nie ma też podstaw do podwyższenia dodatku mieszkaniowego z uwagi na stan zdrowia samego skarżącego bądź też stan techniczny lokalu mieszkalnego, w postaci jego zawilgocenia. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy konieczne będzie prawidłowe wyliczenie kwoty wnioskowanego świadczenia z uwzględnieniem powyższych wskazań. W tym stanie sprawy, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c oraz art. 135 ustawy p.p.s.a. Sąd był zobowiązany uchylić zaskarżoną decyzję, co orzeczono w punkcie 1 sentencji. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 2 sentencji, po myśli art. 200 i art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 19 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 z późn. zm.). Zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej skarżącemu z urzędu w zakresie prawa pomocy obejmuje kwotę [...],- zł. ([...] złotych) wraz z 22 % podatkiem VAT, a to na podstawie ust. 3 § 2 powołanego rozporządzenia, który został wprowadzony przepisem § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 października 2005 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 219, poz. 1872), co łącznie w zaokrągleniu stanowi kwotę [...],- zł. ( [...] złote) oraz kwotę [...], -zł. ([...] złotych) tytułem zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W rozpoznawanej sprawie bezprzedmiotowe stały się obowiązki nałożone na Sąd z mocy art. 152 ustawy p.p.s.a., bowiem skarżącemu należy się dodatek mieszkaniowy, co najmniej w wysokości określonej w decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r., dlatego do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku zaskarżona decyzja ma być wykonywana.