IV SA/Gl 73/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego, w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; W treści skargi z dnia 21 grudnia 2015 r. D.K. wniosła o ustanowienie "obrońcy z urzędu". Następnie, to jest odpowiadając na wezwanie z dnia 10 lutego 2016 r., skarżąca nadesłała urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym sprecyzowała, iż zakres jej żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. Równocześnie podniosła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką – H.K. i posiada mieszkanie o powierzchni 47 m2. Nie posiada natomiast żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł. Miesięczny dochód brutto rodziny skarżącej zadeklarowany został w kwocie 1.769,15 zł uzyskiwanej przez jej matkę z tytułu renty wraz ze świadczeniem pielęgnacyjnym. Wezwaniem z dnia 18 marca 2016 r. zwrócono się do skarżącej o uprawdopodobnienie danych, na które się powołała. W tym zakresie wezwano ją o: - udokumentowanie aktualnej wysokości renty pobieranej przez jej matkę. Wskazano, iż należy w tym celu przedłożyć np. kopię przekazu pocztowego dot. tego świadczenia za ostatni miesiąc, wyciąg z rachunku bankowego bądź kopię decyzji ZUS ustalającej aktualną wysokość rzeczonej renty; - udokumentowanie faktu, iż skarżąca nie uzyskuje żadnego dochodu. Wskazano, iż należy w tym celu przedłożyć aktualne (to jest wydane w roku 2016) zaświadczenie właściwego powiatowego urzędu pracy, potwierdzające, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku lub zaświadczenie właściwego urzędu skarbowego potwierdzające, że za rok ubiegły (2015) nie były za nią odprowadzane zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych; - nadesłanie dokumentów (faktury VAT, paragony, dowody wpłaty itp.) potwierdzających aktualną wysokość kosztów bieżącego utrzymania z tytułu czynszu, opłat za tzw. media (energię elektryczną, gaz, wodę, wywóz nieczystości, usługi telekomunikacyjne itd.), oraz kosztów leczenia i leków. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, który upłynął z dniem 25 kwietnia 2016 r., skarżąca nie udzieliła na powyższe wezwanie jakiejkolwiek odpowiedzi. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. W pierwszej kolejności należy odnotować, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja administracyjna rozstrzygająca o odmowie przyznania skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego, będącego świadczeniem stanowiącym formę szeroko pojętej pomocy społecznej. W rezultacie, wnioskodawczyni jest w tej sprawie objęta zwolnieniem od kosztów sądowych z mocy samego prawa, co wynika z art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., a co za tym idzie, jej wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia rzeczonych kosztów był od samego początku bezprzedmiotowy i dlatego nie podlega rozpoznaniu. Odnosząc się natomiast do wniosku D.K. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika godzi się podkreślić, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, a rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem strona nie uprawdopodobniła swoich oświadczeń, które podniosła we wniosku, nie nadsyłając żadnych dokumentów potwierdzających fakt, iż aktualnie nie uzyskuje żadnego dochodu. Nie przedłożyła także dokumentów obrazujących wysokość dochodów swej matki oraz potwierdzających rozmiar kosztów utrzymania gospodarstwa domowego. Trzeba tu raz jeszcze zaznaczyć, że D.K. została do tego wyraźnie wezwana zarządzeniem z dnia 18 marca 2016 r. W tym miejscu należy wskazać, że wezwanie to zostało doręczone wnioskodawczyni w trybie wskazanym w art. 73 p.p.s.a. Zawierająca wspomniane wezwanie przesyłka, którą wysłano do strony na wskazany przez nią we wniosku adres, została zwrócona do Sądu, zaś z widniejących na niej adnotacji wynika, że była ona awizowana w dniu 4 kwietnia 2016 r., a następnie powtórnie, w dniu 12 kwietnia 2016 r. W tym stanie rzeczy, wobec treści art. 73 § 1 i 4 p.p.s.a., jej skuteczne doręczenie nastąpiło z dniem 18 kwietnia 2016 r. - to jest 14 dni licząc od daty pierwszego awizowania. W konsekwencji, wyznaczony w treści wezwania siedmiodniowy termin upłynął z dniem 25 kwietnia 2016 r. W terminie tym D.K. nie udzieliła jakiejkolwiek odpowiedzi, a w rezultacie nie sposób uznać, aby spełniła wymóg, o którym mowa w przywołanym wyżej art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy jest bowiem możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Niewykonanie przez stronę obowiązków nałożonych na nią w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest z kolei przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Odstępując od wykonania wezwania z dnia 18 marca 2016 r. strona nie zachowała przesłanki określonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 przywołanej ustawy.