IV SA/Gl 73/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka, , , po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy sprawy ze skargi D.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata p o s t a n a w i a zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 9 maja 2016 r. i przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata W treści skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca zawarła wniosek o "ustanowienie obrońcy z urzędu". Następnie, odpowiadając na wezwanie referendarza z dnia 10 lutego 2016 r., skarżąca nadesłała urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym sprecyzowała, iż zakres jej żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. Równocześnie podniosła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką – H.K. i posiada mieszkanie o powierzchni 47 m2. Nie posiada natomiast żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł. Miesięczny dochód brutto rodziny skarżącej zadeklarowany został w kwocie 1.769,15 zł uzyskiwanej przez jej matkę z tytułu renty wraz ze świadczeniem pielęgnacyjnym. Kolejnym wezwaniem z dnia 18 marca 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą o uprawdopodobnienie danych, na które się powołała. W tym zakresie wezwano ją o udokumentowanie wysokości renty pobieranej przez jej matkę oraz o udokumentowanie faktu, iż skarżąca nie uzyskuje żadnego dochodu. Nadto wezwano skarżącą do nadesłania dokumentów potwierdzających aktualną wysokość kosztów bieżącego utrzymania z tytułu czynszu, opłat za tzw. media (energię elektryczną, gaz, wodę, wywóz nieczystości, usługi telekomunikacyjne itd.), oraz kosztów leczenia i leków. Wezwanie to uznano za skutecznie doręczone w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej: "P.p.s.a.") z dniem 18 kwietnia 2016 r. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 9 maja 2016 r. oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej: "P.p.s.a.") rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Należy w tym miejscu odnotować, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja administracyjna rozstrzygająca o odmowie przyznania skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego, będącego świadczeniem stanowiącym formę szeroko pojętej pomocy społecznej. W rezultacie, wnioskodawczyni jest w tej sprawie objęta zwolnieniem od kosztów sądowych z mocy samego prawa, co wynika z art. 239 pkt 1 lit. a) P.p.s.a., a co za tym idzie, jej wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia rzeczonych kosztów był od samego początku bezprzedmiotowy i dlatego nie podlega rozpoznaniu. Natomiast zgodnie z regulacją z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 § 3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazany przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi regulację wyjątkową w stosunku do ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma natomiast na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które ze względu na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy ma bardzo ograniczony zakres stosowania i może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy podkreślić, że w chwili wydawania niniejszego orzeczenia skarżąca przedłożyła dokumenty, których brak zaważył na oddaleniu wniosku o prawo pomocy przez referendarza sądowego. Załączonymi dokumentami były wydruki z konta bankowego obrazujące dochody osiągane przez rodzinę skarżącej, na które składa się renta matki skarżącej w wysokości 1 774 zł netto oraz ponoszone przez rodzinę koszty w wysokości 390 zł miesięcznie czynsz, 60 zł miesięcznie opłata za energię elektryczną, 71 miesięcznie opłata za gaz, 75 zł miesięcznie opłata za telefon. Nadto skarżąca dołączyła zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w Ł. potwierdzające, że skarżąca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku oraz faktury na zakup leków za miesiąc maj w łącznej wysokości 389 zł. Po odliczeniu ponoszonych kosztów do dyspozycji dwuosobowej rodziny pozostaje kwota 789 zł. Wobec tego nie budzi wątpliwości, że samodzielne ustanowienie adwokata przekracza możliwości płatnicze skarżącej i mogłoby narazić ją na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Mając na uwadze powyższe postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.