IV SA/Gl 731/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia NSA Szczepan Prax Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2014 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zmiany wysokości świadczenia z funduszu alimentacyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję w części obejmującej okres od 01 października 2012 roku do 30 kwietnia 2013 roku i określa, że zaskarżona decyzja w uchylonej części nie może być wykonana; 2) w pozostałym zakresie skargę oddala. Zaskarżoną decyzją z dnia [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: Kpa) oraz art. 2, art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856), po rozpatrzeniu odwołania B.P. utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej: MOPS) w J. z dnia [...] w sprawie zmiany decyzji tego organu z dnia [...] w części dotyczącej wysokości świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznanego dla osoby uprawnionej – M.P. Zmiana polegała na określeniu wysokości przyznanego świadczenia z funduszu alimentacyjnego na kwotę [...] zł miesięcznie, w okresie od [...] do [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia [...] przyznano świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla M.P. w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od [...] do [...]. Następnie podniósł, że Sąd Rejonowy w J., wyrokiem z dnia [...] sygn. akt [...] określił wysokość alimentów należnych od A.P. na rzecz małoletniego M.P., na kwotę [...] zł miesięcznie począwszy od [...]. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1228) ze zm.), świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż 500 zł. Natomiast na podstawie art. 29 ust. 1 tej ustawy, zmiany w wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego na skutek zmiany wysokości zasądzonych alimentów dokonuje się po wpływie tytułu wykonawczego do komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne od miesiąca, w którym nastąpiła zmiana wysokości zasądzonych alimentów. Organ odwoławczy stwierdził, że w związku z tym, prawidłowo organ I instancji zmniejszył wysokość świadczenia z funduszu alimentacyjnego do wysokości zasądzonych alimentów. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach B.P. podniosła, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego pobierała w kwocie zgodnej z poprzednią decyzją. Ponadto podkreśliła, iż została poinformowana w sądzie rejonowym, że zmniejszenie świadczenia nastąpi dopiero po uprawomocnieniu się wyroku. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Mając na uwadze powyższe kryteria, stwierdzić należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów niż w niej podniesione. W rozpoznawanej sprawie, decyzją z dnia [...] przyznano świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla M.P. w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od [...] do [...]. Następnie Sąd Rejonowy w J., wyrokiem z dnia [...] sygn. akt [...] określił wysokość alimentów należnych na rzecz wyżej wymienionego, na kwotę [...] zł miesięcznie począwszy od [...]. Organ I instancji, decyzją z dnia [...], zmienił własną decyzję z dnia [...] w części dotyczącej wysokości świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznanego dla osoby uprawnionej – M.P. poprzez obniżenie wysokości świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z kwoty [...] zł. na kwotę [...] zł miesięcznie, w okresie od [...] do [...]. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą z dnia 7 września 2007 r., według którego, w przypadku gdy osoba uprawniona otrzymała w okresie od dnia zmiany wysokości zasądzonych alimentów do dnia wpływu tytułu wykonawczego do komornika sądowego, świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości wyższej niż zasądzone alimenty za ten okres, jest obowiązana do ich zwrotu bez odsetek ustawowych. Przepisy art. 23 stosuje się odpowiednio. Natomiast zgodnie z art. 24 ust. 1 tej ustawy, organ właściwy wierzyciela może bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń, egzekucja stała się skuteczna, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenia. Z art. 2 pkt 7 lit. a) ustawy z dnia 7 września 2007 r. wynika zaś, że ilekroć w ustawie jest mowa o nienależnie pobranym świadczeniu, oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części. Natomiast na podstawie art. 23 ust. 1 cytowanej ustawy, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, dotyczącego art. 24 ustawy z dnia 7 września 2007 r., postępowanie administracyjne w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego dotyczy aktu administracyjnego, który nadal reguluje sytuację prawną osoby otrzymującej bieżące świadczenia z funduszu, a rozstrzygnięcie wydane w tym postępowaniu dotyczy praw strony do świadczeń dotąd przez nią nie otrzymanych (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK 1662/11, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 kwietnia 2012 r. sygn. akt IV SA/Gl 753/11). W ocenie składu orzekającego, taka sytuacja miała miejsce w niniejszym postępowaniu, bowiem decyzja z dnia [...] o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w dacie wszczęcia postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, nadal regulowała sytuację prawną strony skarżącej - a czas na jaki świadczenie zostało przyznane, jeszcze nie upłynął. Wobec tego, do zmiany lub uchylenia tej decyzji może mieć zastosowanie art. 24 ustawy z dnia 7 września 2007 r. Ponadto, jak wskazano wyżej, weryfikacja w trybie art. 24 ustawy z dnia 7 września 2007 r., ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie przyznania świadczeń, dotyczyć może wyłącznie świadczeń dotąd nie otrzymanych. Nie ulega bowiem wątpliwości, że akt zmieniający lub uchylający takie rozstrzygnięcie, ma charakter konstytutywny, gdyż wpływa na uprawnienia określonego indywidualnie podmiotu. Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyżej wymienionym wyroku z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 1662/11. Natomiast w stosunku do świadczeń, które zostały już wypłacone na mocy decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, w razie obniżenia wysokości zasądzonych alimentów – jak stanowi art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. - istnieje podstawa orzeczenia obowiązku zwrotu odpowiedniej części tych świadczeń, bez odsetek ustawowych (a nie do wydania decyzji o wstecznej zmianie wysokości tych świadczeń). Z tym, że według art. 29 ust. 2 tej ustawy, możliwość taka dotyczy tylko świadczeń otrzymanych w okresie od dnia zmiany wysokości zasądzonych alimentów do dnia wpływu tytułu wykonawczego do komornika sądowego. W orzecznictwie przyjmuje się, że - pod pojęciem zmiany użytym w art. 29 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, rozumieć należy tytuł wykonawczy, ponieważ zmiana w wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest możliwa wyłącznie wówczas, gdy organ będzie dysponował tytułem wykonawczym, natomiast dzień zmiany rozumieć należy jako dzień, w którym możliwe było wydanie tytułu wykonawczego (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 31 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Po 204/11, publ. LEX nr 1153080). W konsekwencji powyższego stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja jest wadliwa, gdyż nie ma podstaw do zmiany z datą wsteczną, rozstrzygnięcia dotyczącego wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Nie ulega przy tym wątpliwości, że naruszenie w wymieniony sposób przepisów prawa materialnego, miało wpływ na wynik sprawy. Wobec tego - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję - w części dotyczącej okresu poprzedzającego datę wydania decyzji organu I instancji. W pozostałym zakresie – zgodnie z art. 151 P.p.s.a. - skargę należało oddalić, gdyż zmiana wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego w tej części, była wynikiem prawidłowych ustaleń oraz trafnej wykładni prawa. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ administracji uwzględni wyżej przedstawione wskazania, dotyczące interpretacji przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie wykonalności stanowił art. 152 P.p.s.a.