IV SA/Gl 732/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Matan po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi M.G. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że jego jedynym źródłem utrzymania jest emerytura w kwocie 2 540 zł netto. Jako elementy swojego majątku skarżący wskazał nieruchomość rolną o wymiarze 4,8135 ha oraz dom o powierzchni 80 m2. Podkreślił także, że jest w trudnej sytuacji losowej, ponieważ podczas budowy autostrady zniszczono i podpalono jego nieruchomość oraz że pomaga finansowo swoim dzieciom w utrzymaniu wnucząt. Postanowieniem z 27 października 2015 r. referendarz sądowy odmówił prawa pomocy. Skarżący złożył sprzeciw na to postanowienie. W sprzeciwie ponownie podkreślił swoją trudną sytuację materialną i wskazał, że na stałe wydatki ponoszone przez skarżącego składają się wydatki na światło 86 zł, wodę 94 zł, wywóz śmieci 20 zł, telefon 100 zł, podatek rolny 30 zł, ochronę Solid 60 zł, wyżywienie 436 zł, środki czystości 160 zł, leki 150 zł paliwo 250,78 zł, utrzymanie gruntów rolnych 300 zł przez 9 miesięcy (miesięcznie 225 zł). W skali miesiąca przedstawione przez skarżącego wydatki wynoszą 1 611,78 zł, zatem do dyspozycji skarżącego pozostaje co miesiąc kwota 928 zł na inne nieprzewidziane wydatki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do brzmienia art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym swoim zakresem dwie instytucje procesowe, a mianowicie "instytucję zwolnienia od kosztów" oraz instytucję "ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika". Instytucje te są w istocie rodzajem pomocy państwa dla osób znajdujących się w obiektywnie trudnej sytuacji majątkowej i finansowej. Przy czym to do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze Lewis Nexis, Warszawa 2004, s. 319). Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, aby spełniał przesłanki upoważniające do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Należy zauważyć, że skarżący dysponuje stałym dochodem w postaci emerytury w wysokości 2 540 zł netto. Przyjmując najbardziej korzystne dla skarżącego stanowisko, uwzględniające wszelkie podane przez skarżącego koszty utrzymania w części tylko udokumentowane, przyjdzie wskazać, iż do dyspozycji skarżącego pozostaje kwota ponad 900 zł miesięcznie. Należny wpis w rozpoznawanej sprawie oraz sprawie o sygn. IV SA/Gl 731/15 wynosi po 200 złotych, skarżący jest w stanie wygospodarować jednorazowo 400 złotych, zwłaszcza że wpis ten stanowi górną granicę opłat, jakie będzie musiał ponieść w całym postępowaniu (kolejne opłaty mogą wynosić zaledwie po 100 złotych). Spośród zadeklarowanych kosztów oprócz wydatków koniecznych, jak związane z opłatami za media skarżący przedłożył sumę wydatków związanych z eksploatacją samochodu – należy podkreślić, że jakkolwiek pojazd mechaniczny stanowi znaczne ułatwienie w codziennym życiu, wydatki z nim związane nie wyczerpują wymogu wydatków związanych z zapewnieniem podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący nie wykazał również aby jego opłaty związane z wychowaniem wnuków, na które się powołał w treści wniosku, wynikały z tytułu prawnego. Uznać należy, że mają one charakter dobrowolnych świadczeń. Podkreślić wreszcie należy, że nieruchomość skarżącego faktycznie padła ofiarą pożaru, jednak okoliczność ta zaistniała w roku 2008, natomiast skarżący nie wykazał by zdarzenie to wiązało się z trwałymi konsekwencjami dla jego sytuacji majątkowej. Mając powyższe na uwadze, Sąd postanowił jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.