IV SA/Gl 733/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan, , po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.H. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 733/14 oddalił skargę R.H. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej. W dniu 15 czerwca 2015 r. do Sądu wpłynął wniosek R.H. o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu "PPF", w którym skarżący zażądał zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Skarżący podniósł, że ponosi miesięcznie wydatki w wysokości 200 zł na zakup lekarstw, 400 zł z tytułu czynszu, po 120 zł za prąd i gaz oraz 70 zł za telewizję i 30 zł za telefon. Pozostałe środki pieniężne przeznacza na wyżywienie. Jednocześnie podniósł, że jest właścicielem mieszkania o powierzchni 47m2 oraz garażu murowanego o powierzchni 18 m2. Jedynym źródłem dochodu jest świadczenie rentowe w kwocie 2094 zł brutto. Wezwaniem z dnia 9 lipca 2015 r. Sąd zobowiązał wnioskującego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez nadesłanie aktualnego zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod wskazanym adresem we wniosku, udokumentowanie dokonywanych wydatków, w tym z tytułu utrzymania mieszkania poprzez nadesłanie stosownych faktur VAT, paragonów, dowodów wpłat itp, dochodu uzyskiwanego przez skarżącego z tytułu renty oraz dochodu pozostałych osób będących z nim w gospodarstwie domowym, udokumentowanie deklarowanego zadłużenia oraz dokonywanych spłat z tego tytułu oraz przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i pozostałe osoby zamieszkałe w gospodarstwie domowym. W odpowiedzi z dnia 17 lipca 2015 r. R.H. podniósł, że zamieszkuje razem z żoną oraz teściową. Zadeklarował, że wspomaga dzieci oraz wnuki. Dodał, że jego źródłem dochodu jest również świadczenie z tytułu renty wyrównawczej w kwocie 440 zł oraz posiada samochód marki [...] o wartości 20.000 zł. Zdaniem skarżącego jego żona oraz teściowa prowadzą od czerwca 2015 r. odrębne gospodarstwo domowe. Żona sprawuje sprawuje opiekę nad matką i otrzymuje specjalny zasiłek opiekuńczy w kwocie 520 zł, który jest przelewany na wspólny rachunek bankowy. Teściowa skarżącego uzyskuje świadczenie emerytalne w kwocie 1.176 zł, które za jej zgodą było wydawane na zakup lekarstw itp. Wnioskodawca wymienił szereg urządzeń w mieszkaniu, wymagających wymiany oraz wskazał na konieczność zakupu lekarstw. Zaznaczył, że ze świadczeń rentowych "opłaca wszystko, aby nie było zadłużenia", w tym lokal użytkowy córce, która zlikwidowała działalność gospodarczą. Do pisma skarżący dołączył: pokwitowanie wpłaty kwoty 59,25 zł z tytułu użytkowania wieczystego garażu, decyzje w sprawie podatku od nieruchomości za 2015 r. wystawione dla skarżącego i jego żony S.H. w kwocie łącznie 205 zł, rachunek za gaz za dwa miesiące w kwocie 114 zł, rachunki: za energię elektryczną (wystawiony na żonę skarżącego) za dwa miesiące w kwocie 139 zł, telewizję kablową w kwocie 69 zł, ubezpieczenie żony w kwocie 162 zł (bez wskazania okresu). Nadto nadesłał faktury za leki z maja 2015 r. w kwocie 89 zł, marca w kwocie 71 zł oraz dowód spłaty raty kredytu w kwocie 204 zł miesięcznie. Jednocześnie udokumentował wysokość własnego świadczenia rentowego w kwocie 2083,89 zł netto oraz świadczenia rentowego matki A.S. w kwocie 1176,64 zł netto. Ponadto nadesłał wyciąg z własnego rachunku bankowego za czerwiec 2015 r. wykazujący saldo początkowe w wysokości 18.333,58 zł oraz końcowe 17.032,27 zł oraz informację o wysokości czynszu w kwocie 369,14 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a. osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym (obejmujące zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego), gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazany przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi regulację wyjątkową w stosunku do ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. R.H. korzysta w niniejszej sprawie ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, co wynika z art. 239 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., a zatem jej wniosek podlega rozpoznaniu jedynie w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Zdaniem Sądu R.H. nie wykazał, aby spełniał przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wskazanym zakresie. Ustalenia wymagała przede wszystkim kwestia, czy wnioskodawca gospodaruje samotnie, czy też prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wspólnie z innymi członkami rodziny. W przypadku bowiem wspólnego gospodarowania z innymi, przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie można, ograniczać się jedynie do oceny sytuacji majątkowej i dochodów wnioskodawcy, lecz należy uwzględnić sytuację majątkową i dochody wszystkich domowników. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie wymienił żadnych innych osób wchodzących w skład gospodarstwa domowego, natomiast w odpowiedzi na wezwanie Sądu wskazał, że zamieszkuje razem z żoną S.H. i teściową A.S. Jednakże oświadczył, że żona i teściowa prowadzą od 1 czerwca 2015 r. odrębne gospodarstwo domowe. Zdaniem Sądu o wspólnym prowadzeniu gospodarstwa domowego przez skarżącego, jego żonę i teściową świadczy m.in. dokonywanie z rachunku bankowego skarżącego opłat m. in za energię elektryczną (saldo z rachunku, faktury za energię wystawione są na żonę skarżącego), wpływ na ten rachunek świadczenia żony z pomocy społecznej (saldo rachunku, oświadczenie skarżącego w piśmie z 17 lipca 2015 r). Nadto faktury za gaz wystawione są na skarżącego i jego żonę. W ocenie Sądu zebrana w sprawie dokumentacja nie pozwala przyjąć, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Istotą odrębnego gospodarstwa jest bowiem ponoszenie we własnym zakresie kosztów związanych z utrzymaniem, w tym w szczególności wydatków związanych z eksploatacją lokalu w którym się zamieszkuje (zwłaszcza ponoszenie opłat za media), zakupem wyżywienia, środków czystości, czy ubrań. Wobec tego przyjąć należy, że R.H. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną i teściową. W takiej sytuacji konieczne jest zbadanie sytuacji majątkowej tych osób, bowiem dopiero całokształt uzyskiwanych przez wszystkich członków takiego gospodarstwa dochodów, jak również wielkość ponoszonych wydatków, pozwalała ustalić czy wnioskodawca jest w stanie, przynajmniej częściowo, ponieść ciężar kosztów związanych z prowadzonym postępowaniem sądowym. Jak wynika z nadesłanych dokumentów, rodzina skarżącego osiąga łączny dochód w wysokości 4.219 zł netto. Jednocześnie ponosi średniomiesięcznie wydatki związane z utrzymaniem mieszania i garażu (czynsz, media, opłaty publicznoprawne itd) w wysokości około 600 zł oraz opłaty za telefon i telewizję kablową w kwocie 118 zł. Ponadto skarżący wydaje na lekarstwa około 200 zł miesięcznie, pokrywa przynajmniej część kosztów prowadzenia działalności gospodarczej przez córkę (vide saldo rachunku bankowego, przelew w wysokości 286,12 zł) oraz spłaca raty kredytu w kwocie 204 zł. W tym miejscu zauważyć jednak należy, że spłata kredytu czy też regulowanie zobowiązań córki z tytułu działalności gospodarczej nie uzasadnia twierdzenia, że są to wydatki, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym, w tym pokryciem kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Zdaniem Sądu porównanie dochodu osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym oraz ich wydatków (doliczając wydatki związane z zakupem środków spożywczych itd.) i wysokości środków na rachunku bankowym skarżącego (stan na 30 czerwca 2015 r. 17.032,27 zł) pozwala stwierdzić, że skarżący posiada środki pozwalające pokryć koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Mając na względzie powyższe Sąd orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.