IV SA/Gl 735/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 września 2006 r. sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 39 ust. 1 i 2, art. 8 ust. 1 pkt 3, art. 11 ust. 2 art. 106 ust. 4, art. 110 ust. 8 i art. 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) odmówił A. Ł. przyznania zasiłku celowego na zakup żywności i środków czystości. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że wymieniona powyżej zobowiązała się w trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] r. do dostarczenia dokumentów pozwalających ustalić wysokość dochodu rodziny i do dnia podjęcia decyzji ich nie dostarczyła, czym wykazała brak współpracy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji bytowej. Nadto organ ten zaznaczył, że rodzina skarżącej dysponuje nie tylko dochodem dokumentowanym ale otrzymuje wsparcie pieniężne i rzeczowe ze strony [...]. Z decyzją tą nie zgodziła się M. Ł., która wniosła odwołanie. W motywach odwołania wskazała, że rodzina znajduje się w bardzo złej sytuacji materialnej i oczekuje wszelkich form wsparcia ze strony uprawnionych do tego organów. Nadto podniosła, że jej staraniem córka pomimo licznych chorób ukończyła szkołę [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 28, art. 105 § 1 i art. 127 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego umorzyło postępowanie odwoławcze w sprawie. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że M.Ł. nie jest stroną prowadzonego postępowania, nie posiada w tej sprawie ani indywidualnego interesu prawnego ani obowiązku, jak również nie przedłożyła pełnomocnictwa, a wręcz przeciwnie córka A. Ł. stwierdziła w dniu [...] r., że nie wyraża zgody na odwoływanie się jej matki od decyzji jej dotyczących. Skoro odwołanie w sprawie wniosła osoba nie będąca stroną to postępowanie odwoławcze należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła M. Ł. W skardze tej zarzuciła organom administracji wadliwość przeprowadzonego postępowania i zakwestionowała odmowę przyznania świadczenia z pomocy społecznej w sytuacji, gdy sytuacja materialna rodziny jest trudna. Ponownie skarżąca przedstawiła dramatyzm sytuacji finansowej rodziny oraz podejmowane działania zmierzające do [...] córki, która w [...] r. miała [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pismem procesowym z dnia [...] r. A. Ł. podtrzymała wniesioną skargę jak również w dramatyczny sposób przedstawiła swój odbiór działań podejmowanych przez organy pomocy społecznej, przy czym wyżej wymieniona nie uznała wskazanego pisma za odrębną skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje ; Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny stosownie do postanowień art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ). Kontrola ta przeprowadzana jest pod względem legalności, a zatem w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Przeprowadzona kontrola wskazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa, jednakże z innych powodów niż wskazała to skarżąca. Stosownie bowiem do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie przyjdzie zgodzić się z organem odwoławczym, który w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, że jeżeli odwołanie od decyzji wniesie osoba, która nie ma interesu prawnego lub obowiązku, to wówczas wydaje się decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem wskazana zasada nie jest przez Sąd kwestionowana. W rozpatrywanej sprawie kluczowym zagadnieniem jest ustalenie czy M.Ł. jest stroną w postępowaniu dotyczącym przyznania zasiłku celowego, jak również czy działania organu odwoławczego były prawidłowe po wniesieniu przez nią odwołania. Jak wynika z akt sprawy M. Ł. zamieszkuje wspólnie z córką A. i jak wynika to z informacji zamieszczonych w wywiadzie środowiskowym stanowią rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, ponieważ pozostają w faktycznym związku, wspólnie zamieszkują i gospodarują ( zob. art. 6 pkt 14 tej ustawy ). Okoliczność ta ma istotne znaczenie, ponieważ ustawa o pomocy społecznej rozróżnia świadczenia przyznawane konkretnej osobie i świadczenia, które przyznawane są rodzinie. Wśród tych pierwszych są takie świadczenia, które adresowane są do konkretnej osoby ze względu na jej sytuację prawną ( zasiłek stały ), względnie służą zaspokojeniu konkretnej potrzeby związanej z potrzebami tej osoby np. zasiłek celowy na zaspokojenie ściśle określonej potrzeby. Z kolei rodzinie przyznawane są te świadczenia, które służą zaspokojeniu potrzeb wszystkich osób tworzących rodzinę w rozumieniu wskazanej ustawy. Takim świadczeniem jest zasiłek okresowy ale także i zasiłek celowy wówczas, gdy zgłoszona potrzeba będzie zaspokajała potrzeby wszystkich członków rodziny. W przypadku świadczeń przyznawanych konkretnej osobie to tylko ona dysponuje interesem prawnym w tym by otrzymać świadczenie z pomocy społecznej, a zatem tylko ona jest stroną prowadzonego postępowania, natomiast odmiennie sytuacja przedstawia się w przypadku świadczeń przyznawanych rodzinie, ponieważ wówczas interes prawny w tym by takie świadczenie zostało rodzinie przyznane przysługuje wszystkim osobom wchodzącym w skład takiej rodziny, a zatem każdy członek rodziny jest stroną prowadzonego postępowania i może korzystać z przysługujących mu uprawnień. Przedstawione powyżej rozważania mają istotne znaczenie dla oceny prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia. Otóż A. Ł. pismem z dnia [...] r., które wpłynęło do organu pomocy w dniu [...] r. wystąpiła o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności i środków czystości, a w trakcie wywiadu środowiskowego rozszerzyła zakres żądań skierowanych pod adresem organu administracji o pokrycie kosztów turnusu wypoczynkowego. W następstwie tak uruchomionego postępowania organ pierwszej instancji w dniu [...] r. wydał dwie decyzje. Mocą jednej z nich przyznał A. Ł. specjalny zasiłek celowy na pokrycie kosztów turnusu wypoczynkowego w kwocie [...] zł., a mocą drugiej decyzji odmówił jej przyznania zasiłku celowego na zakup żywności i środków czystości. Od tej drugiej decyzji M. Ł. pismem z dnia [...] r. wniosła odwołanie. O ile w odniesieniu do decyzji przyznającej A. Ł. specjalny zasiłek celowy można mówić, że jest ona przyznana na zaspokojenia osobistej potrzeby i tylko ona jest w ramach tego postępowania stroną, to już tak nie można uznać w odniesieniu do drugiej decyzji – odmawiającej przyznania zasiłku celowego na zakup żywności i środków czystości. Skoro A. i M. Ł. stanowią rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej to zgłoszona przez A.Ł. potrzeba służy zaspokojeniu potrzeb wszystkich członków rodziny, a tym samym posiadają oni status strony w ramach tego postępowania. Powyższe ustalenie skutkuje tym, że M.Ł. była uprawniona do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji odmawiającej przyznania zasiłku celowego na zakup żywności i środków czystości, a organ odwoławczy zobowiązany był takie odwołanie rozpatrzyć merytorycznie. Konsekwencją przedstawionych rozważań jest to, że organ odwoławczy, w kontekście rozpatrywanej sprawy, przeprowadził w sposób wadliwy interpretację przepisów art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego i w sposób nieuprawniony odmówił M. Ł. statusu strony w ramach tego postępowania, a tym samym dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy a tym samym wyczerpana została przesłanka uwzględnienia wniesionej skargi. Na marginesie przeprowadzonych rozważań należy stwierdzić, że nawet, gdyby skarżącej nie przysługiwał w rozpatrywanej sprawie status strony, to i tak wniesiona skarga musiałaby zostać uwzględniona, ponieważ organ odwoławczy dopuścił się naruszenia także innych przepisów ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 106 ust. 7 tej ustawy odwołanie od decyzji w sprawie świadczeń z pomocy społecznej może złożyć inna osoba za zgodą osoby ubiegającej się o świadczenie. Zgoda bądź odmowa wyrażenia takiej zgody przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia winna być wyartykułowana w okresie od otrzymania decyzji wydanej przez organ administracji do dnia podjęcia rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy. Przy czym organ odwoławczy przed podjęciem rozstrzygnięcia zobowiązany jest do zwrócenia się do osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej czy wyraża zgodę na wniesienie odwołania przez inną osobę i dopiero po zajęciu stanowiska przez osobę uprawnioną będzie mógł podjąć stosowne rozstrzygnięcie. W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy dopuścił się naruszenia wskazanego przepisu. Otóż przed podjęciem swojego rozstrzygnięcia nie wystąpił do A. Ł. o zajęcie stanowiska w związku z wniesionym odwołaniem przez M. Ł., a wręcz przeciwnie oparł się na oświadczeniu tejże z dnia [...] r. o tym, że nie wyraża na wniesienie w jej imieniu odwołania przez M. Ł. Wpierw należy zauważyć, że oświadczenie to zostało złożone przez A. Ł. przed podjęciem przez organ administracji pierwszej instancji decyzji o odmowie przyznania zasiłku celowego na zakup żywności i środków czystości. Nadto z treści tego oświadczenia wynika, że związane jest ono z odwołaniem jakie M. Ł. wniosła [...] r. od innej decyzji. Zatem oświadczenie to nie zostało złożone w ramach prowadzonego postępowania lecz organ pierwszej instancji dołączył je do tych akt. O tym, że A. Ł. może zmienić swoją ocenę działań M.Ł. świadczy jej pismo z dnia [...] r. skierowane do tutejszego Sądu, w którym domaga się przyznania świadczenia. Skoro organ odwoławczy nie ustalił jaka jest wola osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia, to tym samym jego rozstrzygnięcie było przedwczesne i podjęte z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. A zatem i w tym przypadku, wyczerpana została przesłanka uwzględnienia skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W następstwie niniejszego wyroku sprawa trafia ponownie do rozpatrzenia przez organ odwoławczy, który kierując się wskazówkami zamieszczonymi w niniejszym wyroku winien w sposób merytoryczny rozpatrzyć odwołanie wniesione przez M. Ł. W ramach tego postępowania organ odwoławczy w szczególności winien zwrócić uwagę na to, czy organ pierwszej instancji podejmując swoje rozstrzygnięcie nie naruszył zasady pogłębiania obywateli do organów państwa jak również czy w sposób prawidłowy wykorzystał postanowienia art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Z uwagi na fakt, że mocą zaskarżonej decyzji odmówiono przyznania zasiłku celowego Sąd nie orzekał o jej wykonalności. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit."c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżoną decyzję. su.