IV SA/Gl 735/12

WyrokWSA w Gliwicach2013-03-21

Skład orzekający: Tadeusz Michalik, Adam Mikusiński, Małgorzata Walentek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku celowego z pomocy społecznej jest zasadna, gdy wnioskodawca uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu środowiskowego poprzez niepodanie aktualnego miejsca pobytu?
Ratio decidendi
Odmowa przyznania zasiłku celowego jest zasadna, gdy wnioskodawca, mimo wezwań organu, nie podaje swojego aktualnego miejsca pobytu, co uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Brak współpracy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, w tym uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu, stanowi samodzielną podstawę do odmowy przyznania świadczenia na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.
Stan faktyczny
Wnioskodawca T.M. złożył wniosek o zasiłek celowy na zakup żywności, leków oraz pokrycie opłat. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania zasiłku, wskazując na brak możliwości ustalenia sytuacji materialnej i mieszkaniowej wnioskodawcy z powodu jego niechęci do podania aktualnego miejsca pobytu i uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, podkreślając obowiązek współdziałania wnioskodawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że brak współpracy wnioskodawcy uzasadnia odmowę przyznania świadczenia.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2013 r. sprawy ze skargi T.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Prezydent Miasta T., decyzją z dnia [...] r. Nr [...] odmówił przyznania T.M. zasiłku celowego na zakup żywności, leków oraz na pokrycie opłat za światło, gaz oraz mieszkanie. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż strona w dniu 01 września 2011 r. złożyła wniosek o pomoc finansową na opłaty za mieszkanie, światło, gaz, na zakup żywności, leków dołączając jako jedyny dokument potwierdzający jej sytuację zaświadczenie z urzędu pracy. We wniosku strona wskazała jako swój adres ul. [...] w T. Podniesiono, że organ mając świadomość, iż strona pod wskazanym adresem nie mieszka (została bowiem wyeksmitowana; pozostaje tam jedynie zameldowana choć toczy się postępowania o jej wymeldowanie) i nie chce wskazać aktualnego miejsca pobytu pismem z 27 lutego 2012 r. wezwał stronę do podania aktualnego miejsca pobytu w celu umożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W dniu 29 lutego 2012 r. strona złożyła pismo, w którym wnosiła o wyznaczenie terminu do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oznajmiając, iż "pan pilnujący mieszkania umożliwi przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w mieszkaniu przy ul. [...]". Ośrodek Pomocy Społecznej ponownie wezwał stronę do podania aktualnego miejsca pobytu. Strona pismem z dnia 14 marca 2012 r. wskazała jako miejsce pobytu klatkę schodową przy ul. [...]. W dniu 18 kwietnia 2012 r. pracownicy socjalni udali się pod wskazany adres celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Strona wskazała, iż przebywa na klatce schodowej przy skrzynkach pocztowych, nie posiadała żadnych rzeczy osobistych ani przedmiotów świadczących o zamieszkiwaniu w tym miejscu. Ustalono, iż lokal przy ul. [...] znajduje się w dyspozycji Spółdzielni po przeprowadzonej eksmisji strony z tego lokalu, a postępowanie o wymeldowanie strony z pobytu stałego jest w toku. Wskazano, iż Komenda Miejska Policji poinformowała, iż nie odnotowano żadnych zgłoszeń dotyczący osób, które mogłyby zamieszkiwać na klatce schodowej przy ul. [...]. Policja ustaliła, iż strona jest widywana w w/w klatce celem odbierania korespondencji, jednak jej nie zamieszkuje, a Policji aktualne miejsce pobytu strony nie jest znane. Poczta Polska wskazała, iż przesyłki przychodzące do strony są doręczane zwykle przez listonosza na klatce schodowej przy ul. [...], a w przypadku nieobecności strony listonosz zawiadomienie o nadejściu przesyłki pozostawia w skrzynce oddawczej nr [...]. Zaakcentowano, iż organ nie jest w stanie ustalić sytuacji materialnej strony. Strona twierdzi, że utrzymuje się z pożyczek od znajomych i rodziny, lecz odmawia podania wysokości kwot którymi dysponuje oraz danych pożyczkodawców. Podniesiono, iż strona nie udokumentowała wydatków na leki w postaci rachunków imiennych bądź wycenionych recept, nie posiada również książeczek opłat mieszkaniowych (czynsz, energia, gaz). Reasumując wskazano, iż z uwagi na brak współpracy z pracownikiem socjalnym oraz z uwagi na zachowanie strony i brak możliwości ustalenia faktycznej sytuacji mieszkaniowej, rodzinnej i materialnej zasadna jest odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia. Od tej decyzji odwołanie wniosła strona. Wyraziła niezadowolenia z otrzymanego rozstrzygnięcia. W odwołaniu wskazano, iż z uwagi na niepełnosprawność strona zmuszona jest do korzystania z pomocy organu I instancji. Wskazała, iż jej miejscem zameldowania jest lokal przy ul. [...], a miejscem pobytu klatka schodowa przy ul. [...] w T. Strona podała, iż na klatce schodowej przebywa zarówno w dzień jak i w nocy bez żadnych środków do życia. Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. wydaną m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 z 2000 r , poz. 1071. ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. omówiło zasady przyznawania pomocy społecznej. Wskazało, iż stosownie do art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 par. 2 w/w ustawy). Osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne. Zasiłek celowy może być przyznany w formie biletu kredytowego. Podstawową zasadę udzielania pomocy społecznej formułuje art. 8 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zgodnie z którym prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477zł - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt. 2-15 lub innych okoliczności. Nadmieniono, że stosownie do treści art. 41 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. W tym względzie wskazano, że mając na powyższe na uwadze bezspornym jest, że organy pomocy społecznej rozpatrując wnioski o przyznanie pomocy materialnej obowiązane są ustalić rzeczywistą sytuację osoby lub rodziny ubiegającej się o takie świadczenie. Cel ten zostanie osiągnięty w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony lub w miejscu pobytu strony. Rzetelne przeprowadzenie rozeznania sytuacji strony i jej potrzeb wymaga współdziałania z pracownikiem socjalnym, w tym poinformowania go o rzeczywistych dochodach i sytuacji majątkowej osoby ubiegającej się o świadczenie. W art. 106 i art. 107 ustawy o pomocy społecznej wskazano, iż decyzję administracyjną o przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, mającego na celu ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej dochodowej i majątkowej osób i ich rodzin. Wywiad środowiskowy stanowi podstawowy element postępowania wyjaśniającego w sprawie z pomocy społecznej i jest traktowany jako obowiązkowy sposób zbierania informacji o wnioskodawcy. Specyfika postępowania wyjaśniającego w sprawie o świadczenia z pomocy społecznej wymaga aktywności ze strony wnioskodawcy, którego rolą jest wprowadzenie pracownika socjalnego w swoją trudną sytuację życiową. Nie jest bowiem możliwe wszechstronne ustalenie i ocena bez współdziałania przedstawiciela organu i podmiotu ubiegającego się o pomoc. Racjonalne zatem było wprowadzenie w art. 11 ust. 2 w/w ustawy warunku współdziałania jako jednej z przesłanek udzielenia wsparcia. Stosownie do art. 11 ust.2 wyżej cytowanej ustawy brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. W tej mierze podniesiono, że z akt sprawy wynika, iż T.M. został pozbawiony członkowstwa w Spółdzielni Mieszkaniowej A w T., a lokal w którym zamieszkiwał jest obecnie w dyspozycji spółdzielni. W tej sytuacji nie ulega wątpliwości, że strona nie może przebywać w mieszkaniu przy ul. [...] w T. Następnie organ odwoławczy przytoczył opisane już wyżej działania organu I instancji działania mające na celu ustalenie faktycznego miejsca pobytu strony i przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż organ pierwszej instancji podjął kroki zmierzające do ustalenia rzeczywistej sytuacji mieszkaniowej i finansowej strony. Jednakże T.M. nie wskazał aktualnego miejsca zamieszkania bądź pobytu, nie udzielił również wyjaśnień pozwalających na ustalenie jego faktycznej sytuacji finansowej. Zaakcentowano, że T. M. jest osobą korzystającą ze wsparcia pomocy społecznej od kilkunastu lat, bardzo dobrze znane są mu zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, w tym konieczność ustalenia przez organ rzeczywistej sytuacji osobistej i dochodowej wnioskodawcy. Jednakże wszelkie próby uzyskania od strony informacji odnośnie jej sytuacji życiowej kończą się niepowodzeniem. Skoro zaś strona konsekwentnie odmawia podania informacji pozwalających na ustalenie jej faktycznej sytuacji życiowej, to organ nie ma możliwości zweryfikowania składanych przez stronę oświadczeń odnośnie pomocy pieniężnej otrzymywanej przez stronę od innych osób, bowiem strona odmawia wskazania kwot pożyczek i pożyczkodawców. Nie jest możliwe ustalenie czy faktycznie ta pomoc jest udzielana, w jakiej wysokości i na jakich zasadach. Stąd tez podzielono pogląd organu I instancji, że zachowanie odwołującego się polegające na niewskazaniu aktualnego miejsca pobytu a tym samym uniemożliwienie poczynienia ustaleń w zakresie sytuacji życiowej strony wskazuje na brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie na zawiniony przez stronę brak możliwości ustalenia przez organ rzeczywistej sytuacji mieszkaniowej i finansowej strony, co jest przejawem braku współpracy strony z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu jej trudnej sytuacji życiowej, który stanowi samodzielną podstawę do odmowy przyznania stronie wnioskowanej pomocy (art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący T.M. wyraził niezadowolenie z treści decyzji organu odwoławczego. Podnosił, że jest osobą niepełnosprawną. Wskazał, że MOPS w T. odmawiając przyznania zasiłku doprowadził skarżącego do zadłużenia mieszkania i eksmisji z niego. W opinii skarżącego należą mu się świadczenia z pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w wniosło o oddalenie skargi nawiązując do rozważań ujętych w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła ona odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W szczególności należy podkreślić , że organ odwoławczy wyjaśnił sprawę w stopniu dostatecznym do jej merytorycznego rozstrzygnięcia. Zgromadzono istotne dla sprawy dowody i prawidłowo je oceniono mając na uwadze całokształt zebranego materiału dowodowego , zasady logiki , doświadczenia życiowego i zawodowego. Ocena ta nie narusza prawa , a co za tym idzie nie sposób jej podważyć. Trafnie dowody te przyjął organ odwoławczy za podstawę poczynienia nie nasuwających zastrzeżeń ustaleń faktycznych , które z kolei uczynił przedmiotem poprawnych rozważań prawnych. W końcu zajęte stanowisko umotywował w sposób przekonujący stosownie do dyspozycji art.107 § 3 k.p.a. Wywody te prowadzą do wniosku , że zaskarżona decyzja nie uchybia przepisom prawa procesowego. Po pierwsze wskazać przyjdzie, że w dniu wydawania decyzji przez organ I instancji jak i organ odwoławczy obowiązywała ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175 poz. 1362 ze zm.). Art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zawierający konstytucyjną zasadę pomocniczości , stanowi iż, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Stosownie do art. 7 tej ustawy pomocy tej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu: ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Na mocy natomiast art. 8 ust. 1 omawianej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40,41, 78 i 91, przysługuje: - osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", - osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", - rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Pomoc społeczna jest instytucją mającą za zadanie wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Organy pomocy społecznej są obowiązane do współuczestnictwa w podejmowanych samodzielnie przez potrzebującego środkach zaradczych, co oznacza, że brak aktywności ze strony zainteresowanego pomocą uprawnia organ do powstrzymania się od udzielenia świadczenia. Przepis art. 4 ustawy o pomocy społecznej nakłada na osoby korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Z treści materiałów zgromadzonych w aktach administracyjnych wynika, że organ I instancji w celu wyznaczenia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego wezwał skarżącego do podania aktualnego adresu pobytu. Do przeprowadzenia wywiadu nie doszło bowiem strona skarżąca wskazała jako miejsce zamieszkania klatkę schodowa domu przy ul. [...]. Z pisma Zastępcy Prezesa ds. Ekonomiczno-Finansowych [...] Spółdzielni mieszkaniowej "A" z dnia 18 kwietnia 2012 r. wynika, że lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w T. pozostaje w dyspozycji spółdzielni. Z materiałów sprawy wynika, że strona skarżąca została poinformowana o konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i konsekwencjach działań uniemożliwiających przeprowadzenie tej czynności. Skarżący T.M. odmówił jednak podania aktualnego miejsca pobytu twierdząc, że ma prawo i obowiązek przebywania w mieszkaniu przy ul. [...]. Nadto bezspornym pozostaje, iż pismem z dnia 02 marca 2012 r. organ pomocy społecznej wezwał stronę skarżącą do podania aktualnego miejsca zamieszkania lub pobytu, informując jednocześnie, że w przypadku niewskazania aktualnego miejsca zamieszkania lub pobytu wydana zostanie decyzja odmawiająca przyznania wnioskowanej pomocy. W odpowiedzi na to pismo skarżący poinformował, że jego aktualnym adresem zamieszkania są T., ul. [...]. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Orzecznictwo sądów administracyjnych, ukształtowane na gruncie art. 106 ust. 4 tej ustawy, nie pozostawia wątpliwości, że odmowa współdziałania z pracownikiem socjalnym, w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, także wówczas, gdy polega na uniemożliwieniu przeprowadzenia takiego wywiadu, skutkuje wydaniem decyzji odmownej. Stosownie bowiem do art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, § 2 ust. 3 oraz § 7 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 stycznia 2011 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego wywiad rodzinny służy do ustalenia przez pracownika socjalnego sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej, majątkowej w miejscu zamieszkania lub pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Na jego podstawie pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji określonego podmiotu oraz formułuje wnioski dotyczące planowania pomocy, które są podstawą rozstrzygnięcia sprawy. Skoro tak, to oczywistym jawi się, że podstawowym narzędziem służącym do ustalenia aktualnej sytuacji życiowej wnioskującego o przyznanie świadczenia, jest właśnie rodzinny wywiad środowiskowy, przy czym jednocześnie jest to środek dowodowy, z którego organ administracyjny prowadzący postępowanie nie może zrezygnować, zastępując go innym dowodem. W związku z tym uznać należy, że organy procedujące w sprawie zasadnie uznały, iż skarżący swoim zachowaniem uniemożliwił organowi I instancji przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Wspomniana kwestia jest jedną z postaci braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej, w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten nie formułuje żadnych dodatkowych warunków odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Odmowa podjęcia współdziałania z organem, poprzez uniemożliwienie mu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego obliguje ten organ do negatywnego załatwienia sprawy. Stąd też pomimo tego, że skarżący, znajduje się w ciężkiej sytuacji, to jednak organy – z ewidentnej winy skarżącego - nie miały jakiejkolwiek możliwości ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej skarżącego, gdyż skarżący nie podając danych na temat miejsca pobytu, faktycznie uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego uniemożliwił oraz ustalenia wymaganych okoliczności faktycznych. Konsekwencja tego braku jest to, że organy nie dysponowały jakąkolwiek możliwością zbadania, czy warunki życiowe skarżącego czynią zadość wymogom - niezbędnej potrzeby bytowej -, określonej w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów, tak gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa, albowiem ocena ta została dokonana przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy. Na marginesie można zaznaczyć, że poczynionych prze organy ustaleń nie zmienia to, że z pisma Spółdzielni "A" w T. z dnia 18 kwietnia 2012 r. wynika, że kilkakrotnie mieszkańcy budynku przy ul. [...] zgłaszali pobyt skarżącego na klatce schodowej w godzinach dziennych i nocnych, a ni to, że czasami w tym miejscu zastaje skarżącego listonosz. Klatka schodowa nie może być bowiem uznana za miejsce zamieszkania, co nie wymaga szerszego wyjaśnienia. Godzi się tu zwrócić uwagę, że w przypadku gdyby skarżący oświadczył, że jest osobą bezdomną mogłaby mu zostać udzielona przez organ stosowna pomoc przewidziana w przepisach art. 48 i 49 ustawy o pomocy społecznej, co jednak wymaga współpracy strony z organem pomocowym. Zatem końcowo godzi się wskazać, że w świetle całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego i wyżej naprowadzonych okoliczności , pomimo subiektywnych odczuć skarżącego, należy uznać podjęte w sprawie rozstrzygnięcie za prawidłowe. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia skargi, a co za tym idzie podlegała ona oddaleniu, zgodnie z treścią art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło