IV SA/Gl 736/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2008r. sprawy ze skargi J.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w R., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta R., na podstawie art. 6 pkt 16, art. 98 i art. 104 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a., ustalił dla J. L. obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z tytułu usług opiekuńczych w łącznej wysokości [...] zł. w terminie [...] od dnia otrzymania decyzji. W uzasadnieniu w pierwszej kolejności nawiązano do okoliczności faktycznych sprawy. W tych zaś ramach wskazano, że w wyniku wznowienia postępowania Dyrektor OPS - decyzją nr [...] z dnia [...] r. uchylił w całości decyzję nr [...] z dnia [...]. w sprawie usług opiekuńczych przyznanych od [...]. do [...]. z odpłatnością [...] % stawki godzinowej i przyznał pomoc w/w okresie z odpłatnością 100%, - decyzją nr [...] z dnia [...] r. uchylił w całości decyzję nr [...] z dnia [...]. w sprawie usług opiekuńczych przyznanych od [...] do [...] z odpłatnością [...] % stawki godzinowej i przyznał pomoc w okresie [...] do [...] oraz w okresie [...] do [...] z odpłatnością [...] % stawki godzinowej, - decyzją nr [...] z dnia [...] r. uchylił w całości decyzję nr [...] z dnia [...] w sprawie usług opiekuńczych przyznanych od [...] do [...] z odpłatnością [...] % stawki godzinowej i przyznał pomoc z odpłatnością [...] % stawki godzinowej. Ustalono bowiem, że dochód strony był wyższy od deklarowanego o kwotę [...], który strona otrzymuje [...] razy w roku, tj, w [...], z tym że w [...] r. kwota ta wynosiła [...] ([...] zł miesięcznie w okresie [...] miesięcznym), zaś w [...] r. [...] zł. ([...] zł miesięcznie w okresie [...] miesięcznym). Zwiększenie kwoty dochodu spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego w przedziale procentowym zgodnie z tabelą odpłatności za usługi opiekuńcze, co w konsekwencji wpłynęło na ustalenie wysokości odpłatności za te usługi w rozmiarze [...] % stawki godzinowej. W ten sposób powstała różnica między dokonaną wpłatą za świadczone usługi a wpłatą należną za okres [...] w wys. [...] zł, [...] w wys. [...],[...] w wys. [...] zł podlega zwrotowi. W konsekwencji odwołując się do treści art. 6 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej organ uznał, iż kwota z tytułu powstałej różnicy stanowi nienależnie pobrane świadczenie. Od powyższej decyzji J. L. wniósł odwołanie, w którym wyraził niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia opisując procedury przyznawania usług opiekuńczych, w tym sposobu ustalania wysokości dochodu. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję podzielając ustalenia i wnioski organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż kwota nienależnie pobranego świadczenia została ustalona w sposób nie budzący wątpliwości. Ponadto odniesiono się do twierdzeń strony w kwestii stosowania procedur w sprawie przyznawania świadczenia w postaci usług opiekuńczych. W skardze na powyższą decyzję J. L. zarzucił, iż zwrot pobranego świadczenia z tytułu usług opiekuńczych został rozliczony niezgodnie z ustawą z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Ustawa ta przewiduje bowiem, że w przypadku uzyskania jednorazowego dochodu należnego za dany okres kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. Ponieważ jednak kwota jednorazowego dochodu nie przekroczyła pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, rozliczenie świadczenia w ciągu [...] kolejnych miesięcy Ośrodek Pomocy Społecznej dokonał nieprawidłowo. W związku z tym skarżący wniósł o zmianę decyzji i prawidłowe rozliczenie zwrotu pobranego świadczenia. Jednocześnie zarzucił organowi odwoławczemu przewlekłość postępowania, wskazując na naruszenie miesięcznego terminu do wydania decyzji przez ten organ. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w motywach kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), że tylko ustalenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 wskazanej wyżej ustawy sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Przeprowadzając w oparciu o powyższe uregulowania ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że nie narusza ona przepisów prawa w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim należy stwierdzić, że przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji ustalającą zwrot nienależnie pobranego świadczenia z tytułu usług opiekuńczych w okresach [...] w wys. [...] zł, [...] w wys. [...] zł, [...] w wys. [...] zł. W skardze skarżący kwestionuje prawidłowość ustalenia dochodu przyjętego dla określenia wysokości odpłatności za usługi opiekuńcze, a w konsekwencji poprawność rozliczenia zwrotu pobranego świadczenia. Tymczasem z akt administracyjnych sprawy wynika, że kwestia wysokości dochodu skarżącego za okresy objęte zaskarżoną decyzją była rozpatrywana w odrębnym postępowaniu prowadzonym na skutek wznowienia z urzędu postępowania administracyjnego zakończonego decyzjami administracyjnymi z [...],[...] oraz [...] r., przyznającymi skarżącemu usługi opiekuńcze za odpłatnością w wysokości [...] % stawki godzinowej. W ramach tego postępowania, wszczętego postanowieniem z dnia [...] r., w związku z ujawnieniem okoliczności, iż strona otrzymuje [...], organ ponownie określił wysokość dochodu skarżącego uwzględniając wypłacane mu kwoty z w.w. tytułu. Powyższe w konsekwencji wpłynęło na ustalenie wysokości odpłatności za usługi opiekuńcze w rozmiarze [...] % stawki godzinowej. W zakresie wskazanego postępowania, które zakończone zostało ostatecznie decyzjami z dnia [...] r. [...]; z [...] r. nr [...] oraz z [...] r. nr [...], winny były być podnoszone zarzuty co do prawidłowości ustalenia wysokości dochodu mającego wpływ na określenie odpłatności za usługi opiekuńcze. W powyżej wymienionych decyzjach, których, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, strona nie kwestionowała, na podstawie ponownie przeliczonego dochodu, ustalono wysokość odpłatności za usługi opiekuńcze w rozmiarze [...] % stawki godzinowej, za które skarżący ponosił odpłatność w wysokości [...] % tej stawki. Wobec powyższego zarzut skargi odnoszący się do prawidłowości obliczenia dochodu przyjętego za podstawę ustalenia odpłatności za usługi należało uznać za chybiony, gdyż dotyczy on kwestii ostatecznie rozstrzygniętej w postępowaniu wznowieniowym zakończonym wydaniem wskazanych wyżej decyzji. W następstwie tego postępowania, a więc ostatecznego załatwienia sprawy określenia wysokości odpłatności za usługi opiekuńcze, organ wszczął postępowanie zmierzające już tylko do ustalenia zwrotu należności pieniężnej wynikającej z powstałej różnicy między dokonaną wpłatą stanowiącą [...] % stawki godzinowej, a wpłatą należną określoną ponownie powyżej wskazanymi decyzjami w rozmiarze [...] % stawki godzinowej. Zgodnie z art. 104 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) organ w drodze decyzji administracyjnej ustala wysokość należności podlegającej zwrotowi oraz termin zwrotu tej należności. Natomiast art. 104 ust. 1 tej ustawy przewiduje, że należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami tej ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W zaskarżonej decyzji organ, będąc związany decyzjami ustalającymi nową wysokość odpłatności ([...] % stawki godzinowej), prawidłowo ustalił kwotę podlegającą zwrotowi jako różnicę pomiędzy wpłatą za świadczone usługi a wpłatą należną oraz określił termin jej zwrotu, przyjmując za podstawę wyliczenia tej kwoty obowiązujące stawki godzinowe w okresach, za które usługi opiekuńcze zostały skarżącemu przyznane. Natomiast należy wskazać, że organy nieprawidłowo uznały, iż kwota ta stanowi nienależnie pobrane świadczenie. Zgodnie bowiem z art. 6 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej, na który powołały się organy orzekające w sprawie, świadczenie nienależnie pobrane to świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. Tymczasem skarżący otrzymał świadczenie w postaci usług opiekuńczych, a zatem świadczenie niepieniężne, o którym mowa w art. 36 pkt 2 lit. l) tej ustawy. Jednakowoż osoba korzystająca z tych usług jest zobowiązana do zwrotu wydatków poniesionych w związku z ich świadczeniem, w formie odpłatności za te usługi, o ile nie została z tego obowiązku zwolniona (art. 96 ustawy o pomocy społecznej). Wskazana w decyzji kwota stanowi zatem należność z tytułu wydatków na świadczenie z pomocy społecznej w postaci usług opiekuńczych ponoszonych przez podmiot je udzielający. O takich należnościach stanowi również powołany w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji art. 104 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten odnosi się bowiem ogólnie do należności podlegających zwrotowi, a więc do należności powstałych nie tylko z tytułu nienależnie pobranych świadczeń (art. 104 ust. 1 oraz art. 98 ustawy o pomocy społecznej) ale również powstałych z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej (art. 104 ust. 1 oraz art. 96 powołanej ustawy). Uchybienie organów w powyższym zakresie w ostateczności nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1pkt 1 lit. a) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd tylko wówczas uchyla decyzję jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik spawy bądź naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Również podnoszony przez skarżącego zarzut przewlekłości postępowania nie mógł doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji, jako że nie ma on istotnego wpływu na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę, jako niezasadną, oddalił.