IV SA/Gl 737/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Rogowska-Bil po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Prezydent Miasta T. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 7 pkt 2, art. 8 ust. 1, art. 11 ust. 2, art. 106 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), art. 3 pkt 1 i art. 5 ustawy z 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259), po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] 2011 r. odmówił T. M. przyznania pomocy w ramach wieloletniego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w formie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności. Odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniósł T. M. W odwołaniu tym wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Wskazany organ decyzją z dnia [...] r. Nr [...] uwzględnił wniesione odwołanie i uchylając powyższą decyzję przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Prezydent Miasta T. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 7 pkt 2, art. 8 ust. 1, art. 11 ust. 2, art. 106 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), art. 3 pkt 1 i art. 5 ustawy z 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259) odmówił T. M. przyznania pomocy w ramach wieloletniego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w formie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności. W uzasadnieniu decyzji organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przybliżył działania podejmowane w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego strony w miejscu jej zamieszkiwania, ponieważ podawany adres nie był aktualny z uwagi na jej eksmisję. Następnie zaznaczono, że w dniu [...] kwietnia 2012 r. pracownik socjalny przeprowadził ze stroną wywiad środowiskowy nie w miejscu jej pobytu lub zamieszkiwania, lecz w miejscu wskazanym przez stronę i utrzymywanym, że jest ono jej miejscem pobytu. Wywiad ten przeprowadzony został na klatce schodowej przed dotychczasowym mieszkaniem strony. W dalszej części uzasadnienia organ pierwszej instancji podkreślił, że podawany przez stronę adres nie jest jej miejscem zamieszkania, a ponadto prowadzone jest postępowanie administracyjne zmierzające do wymeldowania strony z tego adresu. Nadto organ stwierdził, że nie jest w stanie ustalić sytuacji materialnej strony, ponieważ uniemożliwia ona jej rozeznanie, jak również nie przedkłada stosownych dokumentów potwierdzających jej sytuację materialną, a utrzymuje się ze środków pożyczonych, jednakże nie podaje nazwisk osób, od których takie środki posiada. W konsekwencji organ dochodzi do konkluzji, iż zachowanie strony wyczerpuje znamiona braku współpracy z pracownikiem socjalnym, a okoliczność ta wyczerpuje znamiona odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej przewidziane postanowieniami art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Z decyzją tą nie zgodził się T. M., który wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. W odwołaniu tym wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia i podkreślił, że stanowi ono zagrożenie dla jego życia, ponieważ nie dysponuje środkami umożliwiającymi zaspokajanie niezbędnych potrzeb bytowych. Podkreślił, że z uwagi na swoją niepełnosprawność pozostaje na utrzymaniu organu pomocy społecznej, a pracownik socjalny dobrze zna jego sytuację. W jego ocenie to pracownicy organu pomocy społecznej ponoszą odpowiedzialność za obecną sytuację związaną z utratą mieszkania i niemożnością przeprowadzenia w nim wywiadu środowiskowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W motywach decyzji organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie odniósł się do zarzutów strony sformułowanych w odwołaniu. W tej części uzasadnienia organ odwoławczy przybliżył działania pracowników organu pierwszej instancji a zmierzające do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Następnie organ ten przywołał przepisy prawa normujące zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, jak również podkreślił, że pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób oczekujących jej wsparcia. Zwrócono również uwagę na konieczność podejmowania działań zmierzających do samodzielnego zaspokajania występujących potrzeb. W tej części rozważań odwołano się również do postanowień regulujących zasady przyznawania pomocy w ramach wieloletniego programu dożywiania, a także przybliżono unormowania dotyczące ograniczenia lub odmowy przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. Podkreślono, że brak współpracy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej jest jedną z przesłanek wymienionych w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej umożliwiających organowi administracji publicznej na odmowę przyznania świadczenia. Następnie organ odwoławczy odniósł się do sytuacji faktycznej, w jakiej znajduje się strona i podkreślił, że została ona pozbawiona członkostwa w spółdzielni mieszkaniowej, a lokal w którym zamieszkiwała jest obecnie w dyspozycji spółdzielni i strona w nim nie przebywa. Zwrócono uwagę na fakt, iż w trakcie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji podejmował działania zmierzające do ustalenia sytuacji bytowej i osobistej strony, jednakże T.M. w sposób skuteczny odmawiał przekazania bliższych informacji na temat pochodzenia posiadanych środków finansowych, jak również odmawiał wskazania miejsca zamieszkiwania i podawał miejsce dotychczasowe, które jest już nieaktualne. W ramach prowadzonych działań w następstwie uzyskania informacji od policji stwierdzono, że strona pod dotychczasowy adres przychodzi jedynie w celu odebrania korespondencji do niej kierowanej. W konkluzji swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że działania podejmowane przez organ pierwszej instancji wskazują na to, że podjął on wszelkie działania zmierzające do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i wyjaśnienia sytuacji osobistej strony, jednakże nie doprowadziły one do oczekiwanego rezultatu z uwagi na postępowanie strony. W tej sytuacji organ ten uznał, że wyczerpane zostały przesłanki uzasadniające utrzymanie kwestionowanej decyzji organu pierwszej instancji w mocy. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się T. M., który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanych rozstrzygnięć. Podkreślił, że jako osoba niepełnosprawna obowiązany jest korzystać ze wsparcia organu pomocy społecznej i organ ten ponosi odpowiedzialność za utratę przez niego mieszkania, ponieważ nie przyznał mu dodatku mieszkaniowego. W następstwie działań podejmowanych przez organ pomocy społecznej utracił członkostwo w spółdzielni mieszkaniowej. W stosunku do organu odwoławczego sformułował zarzut, iż nie zweryfikował on jego miejsca zamieszkania, lecz oparł się na ustaleniach poczynionych przez organ pierwszej instancji. W jego ocenie spełnia wszystkie wymogi do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej i pomoc taka winna zostać mu udzielona. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzona kontrola rozstrzygnięć podjętych w ramach niniejszego postępowania nie wykazała, aby organy administracji dopuściły się naruszeń prawa materialnego jak i prawa procesowego w takim stopniu, który uzasadniałby uwzględnienie wniesionej skargi. W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny nie wzbudza większych kontrowersji, ponieważ skarżący utrzymuje, że mieszka (przebywa) na klatce schodowej byłego swojego mieszkania zlokalizowanego w T. przy ul. [...]. W miejscu tym przeprowadzony został w dniu [...] kwietnia 2012 r. wywiad środowiskowy, który potwierdził, iż skarżący w tym miejscu nie przebywa, ani tym bardziej nie mieszka. Nadto, jak wynika z akt administracyjnych T. M. w dalszym ciągu utrzymuje, że jest to jego miejsce zamieszkania, a zatem nie jest osobą bezdomną. W ramach prowadzonego postępowania odmówił udostępnienia pracownikowi socjalnemu informacji o faktycznej sytuacji finansowej, jak również o źródłach posiadanych środków finansowych, a w szczególności personaliów osób pożyczających mu środki finansowe jak również ich wielkość. Postępowanie w przedmiotowej sprawie uruchomione zostało wnioskiem skarżącego z dnia [...] września 2011 r., w którym to wystąpił o przyznanie zasiłku celowego w ramach programu dożywiania. Analiza przedłożonych akt administracyjnych, jak również uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji pozwalają stwierdzić, że decyzje te wydane zostały po przeprowadzeniu wnikliwego postępowania dowodowego zmierzającego do wyjaśnienia sytuacji osobistej i dochodowej skarżącego, jak również uzasadnienia obu kwestionowanych rozstrzygnięć zawierają odniesienie się do wszystkich kluczowych w sprawie okoliczności. Dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji odwołać się należy wpierw do stanu normatywnego obowiązującego w tym zakresie. Stosownie do postanowień art. 3 pkt 1 lit. c ustawy z 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 ze zm.) osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym – udziela się pomocy w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Po myśli art. 5 ust. 1 tej ustawy pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, natomiast mając na uwadze treść art. 7 wskazanej ustawy w pozostałym zakresie do przyznawania świadczeń zastosowanie posiadają postanowienia ustawy o pomocy społecznej. Powyższa uwaga odgrywa istotną rolę, ponieważ stosownie do postanowień art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej decyzją o przyznaniu świadczenia przyznaje się po uprzednim przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego. Po myśli § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 712) oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 stycznia 2011 r. (Dz. U. Nr 27, poz. 138) wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania lub w miejscu pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. W świetle przywołanego stanu normatywnego przyjdzie stwierdzić, że skarżący ubiegający się o przyznanie świadczenia w ramach pomocy objętej programem dożywiania obowiązany jest poddać się rygorom postępowania dowodowego wynikającym z unormowań zamieszczonych w ustawie o pomocy społecznej, a zatem z osobą taką musi być przeprowadzony wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania lub pobytu. Organy administracji obu instancji wbrew twierdzeniom skarżącego ustaliły w sposób nie budzący żadnych wątpliwości po stronie składu orzekającego w niniejszej sprawie, że skarżący nie mieszka jak również nie przebywa w mieszkaniu położonym w T. przy ul. [...], jak również nie przebywa na klatce schodowej tego budynku. W świetle takiego ustalenia przyjdzie podzielić stanowisko organów administracji, że skarżący uniemożliwia im rozeznanie faktycznej jego sytuacji osobistej. Dodatkowo przyjdzie zauważyć, że skarżący wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi podania wszystkich informacji dotyczących jego sytuacji życiowej odmówił pracownikom pomocy społecznej podania danych dotyczących źródeł środków finansowych, którymi dysponuje. Zatem organy te nie są w stanie również ustalić faktycznej jego sytuacji dochodowej. Przedstawione powyżej działania skarżącego wyczerpują znamiona braku współdziałania osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, ponieważ pracownik ten nie dysponuje elementarnymi informacjami pozwalającymi mu na opracowanie planu działań zmierzających do wyprowadzenia strony z trudnej sytuacji, w której się znajduje. W tym miejscu przyjdzie zwrócić uwagę skarżącemu, jak również po części organom administracji, że celem pomocy społecznej nie jest przyznanie świadczenia w takiej czy innej wysokości, ponieważ celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobie potrzebującej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, jednakże zapewnienie jej życia w warunkach odpowiadających godności człowieka oznacza wyprowadzenie jej z systemu pomocy społecznej i stworzenie takich mechanizmów, które pozwolą jej samodzielnie funkcjonować. Oznacza to, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej jest jedynie środkiem do celu a nie celem samym w sobie. Takie ujęcie preferencji w pomocy społecznej oznacza, że osoba ubiegająca się o świadczenie z systemu pomocy społecznej obowiązana jest podjąć działania zmierzające do ułatwienia rozeznania jej sytuacji osobistej i dochodowej, a w szczególności wychwycenia jej słabych i silnych stron i opracowania przez pracownika socjalnego programu, który umożliwi wyprowadzenie jej z systemu pomocy społecznej. Jak zostało to powyżej podkreślone, skarżący uniemożliwił pracownikowi socjalnemu uzyskanie wszystkich niezbędnych informacji mogących służyć do opracowania takiego programu, a tym samym wyczerpana została przesłanka odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej przewidziana treścią art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Podkreślić należy, że organy administracji przeprowadziły postępowanie dowodowe w sposób zapewniający skarżącemu czynny udział w postępowaniu, jak również informowały ją o konsekwencjach zachowania przez nią preferowanego, zatem uznać należy, że organy te dopełniły w sposób wyczerpujący wymogi wynikające z postanowień ustawy o pomocy społecznej w zakresie wyjaśnienia sytuacji osobistej i dochodowej. W skardze do tutejszego Sądu skarżący podnosi, że jest osobą niepełnosprawną i z tego powodu zobowiązany jest do korzystania ze środków wsparcia Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T., który jest źródłem obecnych jego kłopotów. Z postawionym zarzutem nie można się zgodzić, ponieważ faktycznie skarżący legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, jednakże ustalony stopień to lekki stopień niepełnosprawności, a zatem nie jest to stan zdrowia uniemożliwiający skarżącemu podjęcie zatrudnienia, nadto zgłaszane przez skarżącego zarzuty nie mogą być uwzględnione, ponieważ nie są związane z prowadzonym postępowaniem, a posiadają generalny charakter, przy czym gdy uwzględni się działania podejmowane przez organy administracji to genezy obecnej sytuacji poszukiwać należy w postawie samego skarżącego, a nie w działaniach organu pomocy społecznej. W przedmiotowej skardze skarżący zarzucił organowi odwoławczemu oparcie się na fałszywych informacjach przekazanych przez pracownika socjalnego organu pierwszej instancji. Przeprowadzona kontrola działań organu pierwszej instancji oraz zaskarżonej decyzji nie potwierdziła postawionego zarzutu, a wręcz przeciwnie wykazała, że pracownik socjalny dochował ciążącego na nim wymogu i przeprowadził wywiad środowiskowy w miejscu wskazanym przez skarżącego, które jednakże nie może być uznane za miejsce jego pobytu. Fakt ten wynika z informacji przekazanej przez odpowiednie służby Policji i znajduje się w aktach sprawy. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 wyżej wymienionej ustawy należało skargę oddalić. sw