IV SA/Gl 739/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej na decyzję umieszczającą w trybie pilnym poza kolejnością oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta M. postanowił o skierowaniu M.S. do domu pomocy społecznej przeznaczonego dla osób [...] chorych Dom Pomocy Społecznej w N. Kolejną decyzją z dnia [...]r. nr [...] ten sam organ, na wniosek opiekuna prawnego- matki M.S. zmienił powyższą decyzję w części dotyczącej miejscowości placówki i skierował M.S. do domu pomocy społecznej przeznaczonego dla osób [...] chorych Dom Pomocy Społecznej w M. (dalej: dom pomocy społecznej, DPS). Następnie, w wyniku wniosku S.S., Prezydent Miasta M. decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 106 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 16 oraz art. 54 i 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.) w związku z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 964) odmówił zmiany decyzji [...] z dnia [...]r. w sprawie skierowania (w ramach przeniesienia) M.S. do Domu Pomocy Społecznej w M. dla osób [...] chorych na decyzję kierującą- umieszczającą w trybie pilnym- poza kolejnością. W motywach uzasadnienia organ I instancji wskazał, że zgodnie z § 9 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej umieszczenie w domu pomocy społecznej poza kolejnością może nastąpić w nagłych wypadkach wynikających ze zdarzeń losowych. Zaznaczono, że M.S. od 10 września 2012 r. jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną, choruje od wielu lat, a od listopada 2016 r. ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Ponadto organ stwierdził, że po otrzymaniu od S.S. zgody sądu rejonowego na przeniesienie syna wydano decyzje kierującą (w ramach przeniesienia) do DPS w M. Organ podkreślił, że w związku z długością listy osób oczekujących na przyjęcie do DPS-u przeprowadzone zostały rozmowy z osobami oczekującymi znajdującymi się na pierwszych pozycjach na liście, jednak żadna z nich nie wyraziła zgody na zmianę placówki. Na koniec organ dodał, że M.S. ma zapewnioną całodobową opiekę ze strony personelu DPS w N., w związku z czym nie ma miejsca nagły wypadek czy zdarzenie losowe. Od powyższej decyzji S.S. wniosła odwołanie, kwestionując wydane rozstrzygnięcie. Odwołująca podniosła, że jej syn przebywa w DPS w N., stan jego zdrowia ulega ciągłemu pogorszeniu, a ona jako matka nie ma możliwości przeprowadzki do N., celem stałego kontaktu. Nadto odwołująca oświadczyła, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego nie wynika czy był on przeprowadzony w N., brak w nim danych na temat stanu zdrowia M.S., jego potrzeb, możliwości diagnozy i opieki w M. Podkreśliła, że organ I instancji nie kieruje się dobrem uprawnionej, a ona sama z uwagi na stan zdrowia nie jest w stanie opiekować się synem. W wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...]r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej k.p.a.), zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. Organ II instancji w pierwszej kolejności podniósł, że w przepisach dotyczących pomocy społecznej brak jest definicji zarówno nagłego wypadku jak i zdarzenia losowego. Zatem powołując się na internetowy słownik języka polskiego uznało, ze powyższe pojęcie oznacza pojawiającą się szybko, niespodziewanie i w sposób zaskakujący sytuację wynikającą ze zdarzenia nieprzewidywalnego, nie do uniknięcia mimo zachowania należytej staranności i zwykle mającego negatywne konsekwencje. Przenosząc powyższą definicję na grunt rozpoznawanej sprawy Kolegium wyjaśniło, że S.S. nie wykazała by w rodzinie nastąpiło zdarzenie losowe uzasadniające umieszczenie strony w domu pomocy społecznej w trybie pilnym. Dalej organ odwoławczy wskazał, że M.S. przebywa w DPS w N., gdzie ma zapewnioną całodobową opiekę, zatem S.S. nie musi sprawować jej osobiście, a jej rola ogranicza się do odwiedzin i kontaktu osobistego z synem. Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że z dokumentacji znajdującej się w aktach wynika, że wywiad środowiskowy był przeprowadzony w N. przy aktywnym udziale S.S. Z treści wywiadu środowiskowego wynika, że M.S. jest przewlekle [...] chory, utrzymuje kontakt z rodziną, zaś podróż do N. jest dla matki utrudnieniem i obciążeniem finansowym. W ocenie Kolegium nie została spełniona podstawowa przesłanka umieszczenia strony poza kolejnością w DPS w M., wobec czego organ I instancji nie miał podstaw do uwzględnienia wniosku S.S. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze S.S. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 54 i 59 ustawy o pomocy społecznej, art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 7 i 77 k.p.a. Uzasadniając skargę S.S. oświadczyła, że Kolegium nie uwzględniło faktu, ze jej syn powinien przebywać w DPS w M., co wynika z celu ustanowienia pomocy społecznej dla mieszkańców Gminy M.. Podkreśliła, że obowiązkiem Gminy jest zapewnienie opieki jej mieszkańcom jak najbliżej miejsca zamieszkania. Ponadto wskazała na art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz zaznaczyła, że przedmiotem tego przepisu jest ochrona osoby przed arbitralnym działaniem ze strony organów władzy publicznej i ma na celu poszanowanie życia rodzinnego. Nadto skarżąca zaakcentowała, że każda władza publiczna winna szanować dobro rodziny, w tym kontakt z dzieckiem bez względu na stan zdrowia, wiek czy inne okoliczności. Na koniec skarżąca dodała, że sama jest osobą niepełnosprawną z postępującym niedowładem [...] i nie jest w stanie zapewnić synowi prawidłowej opieki oraz utrzymywać prawidłowych kontaktów w DPS w N. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188.) oraz stosownie do art. 3 § 1 i 2 pkt 2 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej, w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni się to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Sądowa kontrola legalności orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, ale rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to obowiązek wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego orzeczenia (decyzji bądź postanowienia) następuje wówczas, gdy Sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Z przywołanych przepisów w sposób jednoznaczny wynika, iż usunięcie zaskarżonego aktu (decyzji) z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jego wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub normy procesowe, przy czym naruszenie to musi mieć charakter kwalifikowany, to jest rażący względnie mający, bądź mogący mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Merytoryczne rozpoznanie sprawy rozpocząć należy od podkreślenia tego, że skarżąca wniosła o zmianę decyzji z dnia [...]r. nr [...] w sprawie zmiany decyzji z dnia [...]r. w części dotyczącej miejscowości placówki i skierowania M.S. do domu pomocy społecznej przeznaczonego dla osób [...] chorych Dom Pomocy Społecznej w M. na decyzję kierującą- umieszczającą w trybie pilnym- poza kolejnością. Zgodnie z art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przywołana treść przepisu pozwala stwierdzić, że w przywołanym przepisie normuje się sytuacje weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej, która nie jest wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego. Przepis ten określa także przesłanki wydania takiej decyzji i zgodnie z nim organ administracji publicznej może zmienić lub uchylić ostateczną decyzję jeżeli strona wyrazi na to zgodę i dodatkowo przepisy szczególne takiemu rozstrzygnięciu nie sprzeciwiają się, a przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Takie brzmienie przywołanego przepisu nakłada na organ podejmujący rozstrzygnięcie obowiązek oceny zgłoszonego żądania w kontekście obowiązujących przepisów oraz mając w polu widzenia interes społeczny lub słuszny interes strony. Pierwszy z wymogów- zgoda strony- w rozpoznawanej sprawie występuje, ponieważ sama skarżąca wystąpiła z przedmiotowym żądaniem. Kolejny wymóg, warunkujący możliwość zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej to brak sprzeciwu ze strony przepisów szczególnych. Analiza regulacji zamieszczonych w ustawie z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej pozwala stwierdzić, że w ustawie tej brak jest unormowań, które w bezpośredni sposób uniemożliwiałyby zmianę ostatecznej decyzji administracyjnej przyznającej świadczenie z pomocy społecznej. Zatem uznać należy, że przepisy szczególne nie sprzeciwiają się podjęciu takiego rozstrzygnięcia. W świetle przedstawionych ustaleń rozważyć należy, czy za weryfikacją ostatecznej decyzji przemawiają interes społeczny lub słuszny interes strony. Przywołany interes społeczny uzewnętrzni się w treści przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej. Zgodnie z art. 54 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, osobę wymagającą całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie mogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej. M.S. spełnia przesłanki z wyżej wymienionego przepisu, bowiem jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną, choruje od wielu lat, a do listopada 2016 r. ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Z kolei zgodnie z § 9 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej w nagłych wypadkach, wynikających ze zdarzeń losowych, skierowanie i umieszczenie osoby w domu może nastąpić poza kolejnością oraz bez przedłożenia dokumentów, o których mowa w § 8 ust. 1 i 2. Dokumenty te powinny zostać skompletowane przez ośrodek pomocy społecznej, o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt 1, w terminie trzech miesięcy od dnia przyjęcia tej osoby do domu. Organ administracji postąpił prawidłowo przenosząc stronę, na wniosek opiekuna, do Domu Pomocy Społecznej dla osób [...] chorych w M. Prawidłowo również organy orzekły o odmowie zmiany decyzji z dnia [...]r. na decyzję kierującą- umieszczającą w trybie pilnym- poza kolejnością. Nagły wypadek losowy to zdarzenie nieprzewidywalne, niezależne od woli człowieka i nie do uniknięcia mimo zachowania należytej staranności (słownik języka polskiego PWN). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie wykazano aby w rodzinie wystąpiło zdarzenie losowe uzasadniające umieszczenie strony w DPS poza kolejnością. M.S. ma zapewniona całodobową opiekę w DPS w N., nie może być zatem mowy o zdarzeniu nagłym i nieprzewidywalnym niemożliwym do uniknięcia mimo zachowania należytej staranności. Wobec powyższego przyjdzie stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek związanych z interesem społecznym uzasadniających zmianę decyzji z [...]r. i skierowanie M.S. do DPS poza kolejnością. Ostatnim elementem, który winien być brany pod uwagę przy ocenie przesłanek uzasadniających weryfikację ostatecznej decyzji administracyjnej w oparciu o przywołany przepis Kodeksu postępowania administracyjnego to słuszny interes strony. Można uznać, że strona występując do organu administracji publicznej ze stosownym żądaniem deklaruje występowanie słusznego interesu, gdyż w przeciwnym wypadku z takim wnioskiem nie występowałaby. Podkreślić należy, że organy administracji obu instancji w sposób poprawny ustaliły sytuację osobistą skarżącej jak również właściwie zinterpretowały przepisy mające zastosowanie w sprawie. Nadto Sąd podziela stanowisko organu, że nie został naruszony żaden z przepisów wskazanych w skardze. Organ I instancji uwzględnił wniosek S.S. i postanowił o przeniesieniu M.S. do DPS w M. M.S. przebywając w DPS w N. ma zapewnioną całodobową opiekę i pielęgnację. Sprawa została przez organ I instancji dostatecznie wyjaśniona, a zebrany materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy. Należy zaznaczyć, że organy obu instancji w swoich decyzjach nie powołały się wyraźnie na przepis art. 155 k.p.a., jednakże w ocenie Sądu ta wada prawna nie miała jakiegokolwiek wpływu na ostateczny wynik sprawy. Wobec powyższego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie a zatem, stosownie do regulacji art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.