IV SA/Gl 74/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek Protokolant sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2006r. sprawy ze skargi G. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżone postanowienie. Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Z. Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z. w oparciu o art. 4, art. 6, art. 7 i art. 8 w związku z art. 3 pkt 11 oraz art. 32 ust. 2 i art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255) odmówił G. K. przyznania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na jego małoletnią córkę S., gdyż wnioskodawca nie legitymował się orzeczeniem zasądzającym na rzecz małoletniej alimentów od drugiego z jej rodziców, a jednocześnie nie zachodziły przesłanki, o których mowa w treści art. 7n pkt 5 ppkt a-c ustawy o świadczeniach. Decyzja ta została odebrana w dniu [...] r. o czym świadczył podpis odbierającego – H. W. Na poświadczeniu odbioru nie znalazły się żadne inne adnotacje. W dniu [...] r. wnioskodawca osobiście złożył odwołanie od opisanej wyżej decyzji podnosząc w nim, iż w wyroku rozwodowym przyznano jemu opiekę rodzicielską nad córką wraz z obowiązkiem ponoszenia całości kosztów jej utrzymania, natomiast jego byłej żonie opiekę nad synem obciążając ją całością kosztów jego utrzymania, zatem dodatkowe występowanie do sądu o alimenty na córkę mija się z celem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem Nr [...] z dnia [...] r. stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Jak wynikało z uzasadnienia wskazanego rozstrzygnięcia organ przyjął, iż zaskarżona przez G. K. decyzja została mu doręczona w dniu [...] r. co stwierdzono na podstawie podpisu strony na potwierdzeniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie ustalono, iż odwołanie zostało złożone przez stronę osobiście w siedzibie organu I instancji. Wpłynęło ono zatem do organu [...] dni po terminie, o którym pouczony został odwołujący w treści doręczonej mu decyzji. Powyższe ustalenia uzasadniały, zdaniem organu odwoławczego, stwierdzenie na podstawie art. 134 k.p.a. uchybienia do wniesienia odwołania. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach G.K. zwrócił się o ponowne rozpatrzenie jego sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., wnosząc o jej oddalenie powtórzyło argumentację przedstawioną w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Oznacza to konieczność przeprowadzania przez sądy administracyjne kontroli zarówno co do zgodności stanowiska organów administracji przedstawionych w ich rozstrzygnięciach z przepisami prawa materialnego ale również w zakresie zgodności ze stosowanymi w toku postępowania przepisami postępowania administracyjnego. Zgodnie z powyższym, rozpoznając skargę G.K., Wojewódzki Sąd Administracyjny, mając na względzie treść art. 134 p.p.s.a., a zatem nie będąc związany granicami skargi, a więc posiadając uprawnienia do jej uwzględnienia również ze względu na inne uchybienia niż te, które przytoczyła strona skarżąca, uznał, w ramach przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych niż podniesione w skardze przyczyn. Należy bowiem uznać, iż zaskarżone rozstrzygnięcie analizowane pod kątem jego legalności, podlegać musi uchyleniu. Wydane zostało bowiem z naruszeniem prawa procesowego w sposób mający znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie. Prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolności obywatelskich, mieści się w treści zasady państwa prawnego (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Obowiązkiem organów orzekających jest zatem kierowanie się w toku postępowania administracyjnego zasadami wynikającymi z przepisów prawa proceduralnego. Mając na względzie jedną z podstawowych zasad proceduralnych, jakim odpowiada procedura administracyjna, a to zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a., należy zauważyć, iż decyzje ostateczne mogą być uchylone lub zmienione tylko w drodze trybów szczególnych w przypadkach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego a po myśli wskazanego przepisu, decyzja staje się ostateczna, gdy nie służy od niej odwołanie w administracyjnym toku instancji. Warunkiem zatem pozwalającym na przeprowadzenie merytorycznego postępowania odwoławczego od decyzji organu I instancji, za wyjątkiem przypadków, o których stanowi przepis art. 16 § 1 in fine k.p.a. jest skuteczne wniesienie odwołania. O skuteczności odwołania decyduje zachowanie ustawowego terminu do jego dokonania (art. 129 § 2 k.p.a.). Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Mając powyższe na względzie, bez wątpienia można stwierdzić, iż jednym z ważniejszych obowiązków organu odwoławczego jest badanie, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie, gdyż rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości. Przywołując treść art. 129 § 2 w związku z art. 57 § 1 k.p.a., staje się oczywiste, iż termin do wniesienia odwołania biegnie dla strony od dnia następnego po dniu doręczenia decyzji. Szczegółowe uregulowanie prawne dotyczące doręczania stronom korespondencji organów zawarte jest w przepisach rozdziału ósmego k.p.a. Podstawową zasadą wynikającą z zawartych tam regulacji jest, iż pisma doręcza się stronie lub ustanowionemu przez nią pełnomocnikowi lub przedstawicielowi strony, za pokwitowaniem. Od tej zasady przewidziane są odstępstwa, jednakże również ściśle uregulowane. Zachodzi bowiem możliwość doręczenia pisma nie do rąk strony, w przypadku jej nieobecności w miejscu zamieszkania, lecz za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, jeżeli osoba taka podjęła się oddania pisma adresatowi. Złożenie podpisu na zwrotnym pokwitowaniu odbioru przez taką osobę stanowi dowód na jej zobowiązanie się do przekazania przesyłki do rąk adresata. Ze względu na skutki, jakie wywołuje doręczenie pism organów administracji, cytując w tym zakresie poglądy judykatury i bibliografii, trzeba wskazać, iż doręczenia decyzji powinny być dokonywane przez organy starannie, tj. w sposób, by ze zwrotnych poświadczeń odbioru wynikało niewątpliwie, że doręczenie stronie decyzji w istocie miało miejsce. Doręczenie nie może zostać uznane za dokonane, jeśli z takiego zwrotnego potwierdzenia odbioru nie wynika niezbicie, że strona odebrała decyzję, a organ powinien wykazać, że konkretna decyzja została doręczona i musi to wynikać właśnie ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (porównaj wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2000 r. sygn. akt I SA/Gd 879/98). Obowiązkiem organów administracji jest wyegzekwowanie od urzędów pocztowych ścisłego przestrzegania zawartych z nimi umów o doręczaniu adresatom przesyłek. W szczególności zaś chodzi o to, by przesyłki doręczone adresatom za zwrotnym poświadczeniem odbioru na odwrocie dowodu doręczenia były szczegółowo i prawidłowo wypełniane przez doręczyciela. Z dokumentu tego musi jednoznacznie wynikać, w jaki sposób przesyłka została doręczona. W przeciwnym razie doręczenie nie może zostać uznane za skuteczne. Przedwczesne byłoby tym samym, w sytuacji, gdy brak jest jednoznacznego dowodu doręczenia przesyłki zawierającej decyzję administracyjną, stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego od tej decyzji. Oceniając postępowanie organu administracji II instancji w świetle powyższych wywodów prawnych, przede wszystkim, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie zostało należycie wyjaśnione w toku postępowania jaką rolę w sprawie należy przypisać osobie, która odebrała decyzję organu I instancji. W aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji Nr [...] z dnia [...] r. Można zauważyć jednak, iż na potwierdzeniu tym, wbrew przedstawionemu przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, stanowisku widnieje podpis odbiorcy "W. H.". Fakt doręczenia pisma określonej osobie w oznaczonym czasie i miejscu może być stwierdzony wtedy, kiedy jest pewne, iż otrzymała je właściwa osoba (art. 42 § 1 i art. 43 k.p.a.) lub że spełnione zostały warunki określone w art. 44 k.p.a. (tzw. doręczenie zastępcze). Tymczasem w załączonym do akt potwierdzeniu odbioru decyzji z dnia [...] r. doręczyciel nie wskazał komu przesyłka została doręczona. Brak jest nawet wyjaśnienia, czy przesyłka została odebrana pod wskazanym w niej adresem. W sytuacji powyższej rozważenia zatem wymagało, czy takie doręczenie można uznać za prawidłowe, a więc czy istotnie nastąpiło tu doręczenie osobie uprawnionej do odbioru przesyłki zawierającej decyzję administracyjną – czego jednak organy nie dokonały naruszając przez to w sposób istotny art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Złożenie odwołania przez skarżącego świadczy o tym, że decyzję, od której się odwołał, otrzymał. Z treści odwołania nie wynika jednak, by odwołujący zdawał sobie sprawę, iż uchybia terminowi do jej wniesienia. W tej sytuacji organ odwoławczy, zgodnie z art. 81 k.p.a., powinien przed wydaniem postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. umożliwić stronie wypowiedzenie się co do okoliczności mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący powinien wyjaśnić, czy upoważniał H.W. do odbioru przesyłek kierowanych do niego, czy też w dniu odbioru decyzji z dnia [...] r. nie był obecny w miejscu swojego zamieszkania, a H.W. jest osobą, o której mowa w treści art. 43 k.p.a. Z racji istnienia wskazanych wyżej uchybień, których usunięcie wymaga uzupełnienia postępowania dowodowego i dokonania poprawnych ustaleń, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zawarte w zaskarżonym postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. stwierdzenie dotyczące nie zachowania przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania jest stwierdzeniem nie popartym zgromadzonym w aktach materiale dowodowym i z tej przyczyny co najmniej przedwczesnym. Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. SW