IV SA/Gl 740/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. Nr [...] z dnia [...] r. o uchyleniu od dnia [...] r. decyzji z dnia [...] r. nr [...], mocą której przyznano B. P.zasiłek okresowy. W motywach rozstrzygnięcia organ przedstawił następujący stan faktyczny oraz argumentację prawną. Na mocy decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...]r. nr [...] przyznano B.P., na jej wniosek z dnia [...]r., zasiłek okresowy od [...] do [...]r. Z kolei decyzją z dnia [...]r. wskazany organ uchylił powyższą decyzję z uwagi na fakt, że strona nie odebrała w okresie od [...] do [...]r. karty przedpłaconej, co uniemożliwiło wypłatę przyznanych świadczeń. Ustalono, że strona w powyższym okresie nie interweniowała w kwestii braku środków oraz karty, a nadto utrzymywała się z pożyczki. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone przez Kolegium decyzją z dnia [...] r. z uwagi na uchybienia w postępowaniu dowodowym. Następnie organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...]r. ponownie uchylił od dnia [...]r. decyzję z dnia [...] r. Natomiast na skutek odwołania strony decyzja ta została uchylona przez Kolegium decyzją z dnia [...]r. [...] wobec konieczności ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego w kwestii udzielonej stronie pożyczki. Decyzją Nr [...] z dnia [...] r., Kierownik Terenowego Punktu Pomocy Społecznej nr [...] MOPS, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta K., na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 2008 r. Nr 115 poz. 728 ze zm.), art. 104 i 163 k.p.a., uchylił od dnia [...] r. decyzję własną z dnia [...] r. przyznającą B.P. zasiłek okresowy. W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, że strona nie udokumentowała faktu zaciągnięcia pożyczki, nie podała danych pożyczkodawcy, ani nie przedstawiła umowy pożyczki. Ponadto strona nie podejmowała żadnych starań dążących do kontaktu z ośrodkiem i podjęcia przyznanych środków. Stwierdzono także, że w okresie od [...]r. do [...] r. strona zaspokajała swoje potrzeby ze źródeł, których nie ujawniła. W odwołaniu od tej decyzji wniesionym w dniu [...]r. B.P. podniosła, że od początku współpracowała z pracownikiem socjalnym oraz, że nie ponosi winy za nieodebranie karty przedpłaconej. Nadto podała, że prosiła pracownika, aby wydanie decyzji odłożyć do chwili, gdy uda jej się skontaktować z osobą, która udzieliła jej pożyczki. Do odwołania strona załączyła oświadczenie pożyczkodawcy z dnia [...] r. o udzielonej jej pożyczce w miesiącach od [...] r. do [...] r. w łącznej kwocie [...] zł. W wyniku rozpoznania odwołania powołaną na wstępie decyzją Kolegium utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji z dnia [...] r Zdaniem Kolegium materiał dowodowy potwierdza, że strona w okresie na jaki przyznano jej zasiłek okresowy niezbędne potrzeby życiowe zaspokajała ze środków uzyskanych w ramach pożyczki. Sytuacja strony od miesiąca [...] r. była więc odmienna, od tej którą przedstawiła w wywiadzie środowiskowym z [...] r. Zauważono natomiast, że decyzja z dnia [...] r. została odebrana przez stronę dopiero [...] r., dlatego też zarzut organu I instancji co do braku współdziałania strony z pracownikiem socjalnym przez okres 5 miesięcy uznano za chybiony. Stwierdzono jednak, że postawa strony wskazująca na brak zainteresowania przyznaną pomocą mogła rodzić domniemanie, iż przyznana pomoc w postaci zasiłku okresowego niweczyła cel pomocy społecznej, a pieniądze uzyskane w ramach pożyczki w pełni pozwoliły zaspokoić jej niezbędne potrzeby. Ponadto zwrócono uwagę, że zmiana sytuacji materialnej strony mogła wpłynąć na jej uprawnienie do zasiłku okresowego, którego przyznanie uzależnione jest od kryterium dochodowego. Zaznaczono, że strona pomimo wezwania nie udzieliła informacji w kwestii pożyczki i pożyczkodawcy. Oświadczenie pożyczkodawcy złożone wraz z odwołaniem uznano za niewystarczające do zweryfikowania prawdziwości twierdzeń strony. Również oświadczenie o zwrocie pożyczki w kwocie [...] zł uznano za okoliczność rodzącą domniemanie, iż strona nie chce ujawnić wszystkich swoich źródeł dochodu. Zdaniem Kolegium powyższe uzasadniało przyjęcie, iż zachodzą przesłanki określone w art. 12 ustawy o pomocy społecznej W skardze od opisanej wyżej decyzji B. P. nie zgodziła się z tym rozstrzygnięciem uznając je za krzywdzące. Wskazała, że nie uzyskała odpowiedzi dlaczego MOPS tak dużo czasu potrzebował na wydanie decyzji o przyznaniu jej zasiłku okresowego oraz dlaczego przyznanych jej świadczeń nie przelał na kartę, przedpłaconą, której termin ważności upływał z końcem marca. Gdyby nie pożyczyła pieniędzy nie miałaby za co żyć. Zaznaczyła także, że dopiero w [...] pobrała pieniądze za dwa miesiące ([...]) w kwocie [...] zł., gdyż, wbrew twierdzeniom MOPS, kwota ta nie została przelana na wskazaną kartę. Kwotę tą zwróciła pożyczkodawcy [...] r., bowiem wcześniej nie mogła osoby tej zastać w domu. Skarżąca podała nadto adres zamieszkania pożyczkodawcy B. P., twierdząc, że ze względu na ochronę danych osobowych nie mogła tego wcześniej uczynić bez zgody tej osoby. W odpowiedzi na skargę organ nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska wniósł o jej oddalenie przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest natomiast związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie naruszenia prawa, skutkujące koniecznością wzruszenia zaskarżonego aktu (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w powyżej zakreślonych ramach Sąd uznał, że decyzja ta w obrocie prawnym ostać się nie może z innych jednak przyczyn niż te, na które wskazano w skardze. Przede wszystkim wskazać należy, że w myśl art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanego w skrócie k.p.a.) organ odwoławczy przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania odwołania jest zobowiązany do przeprowadzenia wstępnego postępowania celem zbadania terminowości oraz dopuszczalności wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie należy wnieść w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (art. 129 § 1 k.p.a.). Odwołanie wniesione przez stronę z uchybieniem powyższego terminu oznacza, że czynność jego wniesienia jest bezskuteczna, zaś organ odwoławczy obowiązany jest - po myśli art. 134 k.p.a. - stwierdzić w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Po upływie ustawowego terminu do wniesienia odwołania decyzja organu pierwszej instancji staje się bowiem ostateczna (art. 16 § 1 k.p.a.) i można ją wzruszyć wyłącznie w trybach nadzwyczajnych. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która korzysta z ochrony trwałości na podstawie art. 16 § 1 k.p.a. Obowiązkiem organu odwoławczego przed przystąpieniem do rozpatrzenia odwołania jest zatem w pierwszej kolejności zbadać kwestię zachowania terminu do wniesienia odwołania. W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze obowiązkowi temu uchybiło przyjmując, że odwołanie strony od decyzji organu I instancji z dnia [...] r. zostało wniesione w terminie. Tymczasem do zalegającego w aktach administracyjnych sprawy egzemplarza wskazanej wyżej decyzji został dołączony dokument zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki nadanej przez MOPS w K. pod numerem [...]. Z dokumentu tego wynika, że przesyłka ta została odebrana osobiście przez B. P. w dniu [...] r. Natomiast w aktach brak innego dowodu potwierdzającego odbiór tej decyzji. Jeżeli więc wskazana wyżej przesyłka zawierała decyzję organu I instancji, to ustawowy czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upływał w dniu [...]r. (poniedziałek roboczy). Natomiast B. P. odwołanie od tej decyzji, datowane na dzień [...] r., złożyła osobiście w organie pierwszej instancji w dniu [...] r. (odcisk datownika wraz z adnotacją o osobistym złożeniu odwołania). Powyższe oznaczałoby, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego czternastodniowego terminu. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu byłoby natomiast możliwe tylko w przypadku przywrócenia, na wniosek strony, terminu do wniesienia odwołania. W tej sytuacji przyjęcie przez Kolegium terminowości wniesienia odwołania i w konsekwencji jego rozpatrzenie, bez poczynienia ustaleń w kwestii doręczenia skarżącej decyzji organu I instancji, a tym samym bez zbadania czy odwołująca się zachowała określony przepisami prawa termin do wniesienia odwołania, stanowiło istotne naruszenie art. 134 k.p.a. oraz art. 7 i art. 77 k.p.a. Jak bowiem wskazano ustalenie, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, skutkuje koniecznością wydania postanowienia w trybie art. 134 k.p.a. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 134 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.