IV SA/Gl 741/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant specjalista Agnieszka Rogowska-Bil, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2018 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Prezydent Miasta B. decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 39, art. 3 ust. 4 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 poz. 1769) odmówił J. B. (dalej jako skarżący) przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup opału z uwagi na szczupłość środków, jakimi dysponuje organ. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i spełnia wymogi formalne do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. Następnie podniesiono, że organ dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi na zaspokajanie niezbędnych potrzeb i z tego powodu odmówił zaspokojenia potrzeby zgłoszonej przez skarżącego. Organ ten zaznaczył, że w dodatku mieszkaniowym skarżący otrzymuje ryczałt na zakup opału, ponadto zaznaczono, że w ostatnim okresie zimowym skarżącemu przyznano trzy świadczenia na zaspokojenie tego typu potrzeby, co było podyktowane trudną sytuacją zdrowotną skarżącego. Z decyzją ta nie zgodził się skarżący, który wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W odwołaniu tym wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji i podkreślił, że z uwagi na stan zdrowia jak również długoletnią chorobę nie jest w stanie z własnych środków wyżywić się i ogrzać mieszkania. Ponadto skarżący zakwestionował działania podejmowane przez organ pierwszej instancji, na mocy których ograniczane są mu przyznane wysokości świadczeń. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie odniósł się do treści odwołania. W szczególności organ ten przybliżył sytuację osobistą i dochodową skarżącego i wskazał, że prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się wyłącznie ze świadczeń pomocy społecznej. Następnie organ odwoławczy przytoczył treść art. 39 ustawy o pomocy społecznej i stwierdził, że skarżący spełnia wymogi formalne do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. W dalszej części uzasadnienia organ ten odniósł się do zasad przyznawania zasiłku celowego i podkreślił, że świadczenie to przyznawane jest w warunkach uznania administracyjnego. Dodatkowo przywoływany organ podkreślił, że przy przyznawaniu świadczeń obok spełniania kryterium do jego otrzymania organ pomocy społecznej obowiązany jest mieć w polu widzenia także możliwości pomocy społecznej i w tym przypadku odwołał się do postanowień art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy przybliżył zasady przyznawania świadczeń pieniężnych w tym zasiłków celowych opracowane w B. i nie stwierdził uchybień w ich zastosowaniu. Z powyższą decyzją nie zgodził się skarżący, który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej podniósł, że pozbawia się go możliwości ogrzania mieszkania oraz przygotowania ciepłych posiłków do ścisłej diety zleconej przez lekarza. W tym stanie zdrowia, w którym się znajduje zagraża to jego życiu i zdrowiu, a organ odwoławczy wykazał się brakiem powagi dla tak istotnej sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 poz. 1302 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Po myśli art. 134 wyżej wymienionej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie przyjdzie podkreślić, że stan faktyczny w sprawie nie budzi istotniejszych wątpliwości i nie jest przez skarżącego kwestionowany. Przypomnieć jedynie należy, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i nie posiada żadnego własnego dochodu, ponieważ w całości jest utrzymywany przez pomoc społeczną. W rozpoznawanej sprawie wnioskiem z 20 marca 2018 r. wystąpił o przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup opału. Pracownik socjalny organu pierwszej instancji w tym samym dniu przeprowadził prawem wymagany wywiad środowiskowy, a następnie organy obu instancji odmówiły przyznania skarżącemu przyznania świadczenia na zaspokojenie zgłoszonej potrzeby akcentując brak środków finansowych po stronie gminy. Ocena prawidłowości wydanych w sprawie decyzji wymaga analizy unormowań prawnych, które legły u podstaw jej wydania. Stosownie do postanowień art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508) w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z kolei po myśli art. 3 ust. 4 tej ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Przywołane powyżej przepisy legły u podstaw decyzji wydawanych przez organy administracji obu instancji. Jak zostało to już zaznaczone skarżący spełnia wymogi do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej, a potrzeba przez niego zgłoszona zgodna jest z celami tej pomocy, ponieważ to wynika z treści przywołanego art. 39 ust. 2. W świetle tych ustaleń przyjdzie jedynie rozważyć trafność podjętych rozstrzygnięć w kontekście postanowień art. 3 ust. 4 przedmiotowej ustawy. Przepis ten warunkuje możliwość przyznania świadczenia od tego, czy zgłoszona potrzeba mieści się w możliwościach pomocy społecznej. W rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji po stwierdzeniu, że skarżący spełnia wszystkie wymogi do otrzymania świadczenia w następstwie analizy własnych możliwości podjął dla skarżącego negatywną decyzję. Podkreślić trzeba, że w uzasadnieniu podjętej decyzji organ pierwszej instancji w sposób szeroki wskazał na ograniczone możliwości gminy w zaspokajaniu potrzeb z zakresu pomocy społecznej. W tej sytuacji nie można postawić temu organowi zarzutu, że odwołał się do przesłanki wymienionej w przywołanym art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej i nie przedstawił argumentacji uzasadniającej przyjęte rozstrzygnięcie. Przed wypowiedzeniem się co do trafności działań organów administracji wypowiadających się w sprawie przyjdzie dostrzec, że przedmiotowe decyzje podejmowane były w warunkach uznania administracyjnego, ponieważ przywoływany art. 39 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że zasiłek celowy może być przyznany. Oznacza to, że spełnianie kryteriów uzasadniających jego przyznanie nie daje gwarancji jego otrzymania. W przypadku decyzji uznaniowych organ administracji po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i po analizie unormowań prawnych dokonuje subsumpcji i podjęcia rozstrzygnięcia. W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że w przypadku decyzji uznaniowych zakres sądowej kontroli nie jest identyczny jak w przypadku decyzji związanych, ponieważ kontroli tej wymyka się proces wyboru następstwa prawnego. Sąd administracyjny w przypadku tego typu rozstrzygnięć zobowiązany jest skontrolować przeprowadzone postępowanie dowodowe jak również dokonać analizy, czy organy w sposób właściwy dokonały wykładni przepisów, które w sprawie tej mają zastosowanie. Analiza akt administracyjnych przedłożonych przez organy administracji pozwala stwierdzić, że organy te przy podejmowaniu kwestionowanych decyzji dysponowały czytelnym i pełnym materiałem dowodowym odnoszącym się do sytuacji dochodowej i osobistej skarżącego. Jak było to powyżej akcentowane postępowanie dowodowe zawierało wszystkie niezbędne elementy wymagane przez przepisy prawa, a organy administracji dysponowały pełnym materiałem umożliwiającym podjęcie rozstrzygnięcia. W świetle tych ustaleń przyjdzie stwierdzić, że organy administracji publicznej w ramach prowadzonego postępowania nie dopuściły się uchybień i to w stopniu, uzasadniającym uwzględnienie wniesionej skargi. Nie można organom administracji wypowiadającym się w sprawie, a w szczególności organowi pierwszej instancji, że odwołał się w sposób gołosłowny do przesłanki przewidzianej treścią art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Organ ten jak zostało to powyżej zaakcentowane w sposób pogłębiony przybliżył sytuację finansową gminy i wykazał, że gmina nie dysponuje wystarczającymi środkami na zaspokojenie potrzeby zgłoszonej przez skarżącego. Na marginesie można zauważyć, że przedmiotowy wniosek został zgłoszony 20 marca 2018 r., a zatem już w końcówce okresu grzewczego, a w okresie prowadzonego postępowania potrzeba ta w takim nasileniu nie występowała, ponieważ tegoroczna wiosna charakteryzowała się stosunkowo wysokimi temperaturami. W przypadku skarżącego przesłanką przemawiająca za przyznaniem tego świadczenia była możliwość przygotowywania ciepłych posiłków, jednakże na ten cel skarżący otrzymuje środki w ramach dodatku mieszkaniowego, w ramach, którego jest ryczałt na zakup opału. Przy ocenie prawidłowości zaskarżonej decyzji należy mieć w polu widzenia i to, że w sezonie grzewczym skarżący ze strony organu pierwszej instancji otrzymał trzy decyzje na zaspokojenie analogicznej potrzeby i świadczenia te przyznawane były zgodnie z zasadami przyjętymi na terenie tej gminy. W tej sytuacji nie można uznać, że skarżący został odmiennie potraktowany niż inni mieszkańcy gminy znajdujący się w analogicznej sytuacji. Skoro organy administracji publicznej obu instancji przy podejmowaniu kwestionowanych decyzji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, to tym samym brak jest podstaw dla uwzględnienia wniesionej skargi i uchylenia kwestionowanych decyzji. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 wyżej wymienionej ustawy należało skargę oddalić.