IV SA/Gl 745/14
WyrokWSA w Gliwicach2015-03-26
Skład orzekający: Szczepan Prax, Renata Siudyka, Edyta Żarkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ pomocy społecznej może odmówić przyznania zasiłku celowego na zakup żywności i środków czystości, mimo spełnienia przez wnioskodawcę kryteriów dochodowych i posiadania orzeczenia o niepełnosprawności, jeśli wnioskodawca nie wykorzystuje w pełni własnych możliwości i uprawnień do poprawy swojej sytuacji życiowej, a środki finansowe organu są ograniczone?Ratio decidendi
Organ pomocy społecznej może odmówić przyznania zasiłku celowego, nawet jeśli wnioskodawca spełnia kryteria dochodowe i posiada orzeczenie o niepełnosprawności, jeśli wnioskodawca nie wykorzystuje w pełni własnych możliwości i uprawnień do poprawy swojej sytuacji życiowej, a środki finansowe organu są ograniczone. Pomoc społeczna nie ma na celu pełnego zaspokajania potrzeb podopiecznych, a jedynie wspieranie ich w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać samodzielnie.Stan faktyczny
Wnioskodawca W.G., osoba z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu żywności i środków czystości. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania zasiłku, wskazując na ograniczone środki budżetowe oraz fakt, że wnioskodawca nie wykorzystuje w pełni swoich możliwości (np. nie występuje o alimenty, nie podejmuje działań w celu uzyskania mniejszego mieszkania). Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Wnioskodawca zaskarżył decyzję do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Specjalista Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2015 r. sprawy ze skargi W.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K., na podstawie art. 3 art. 8 ust. 1, art. 39 oraz art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.- dalej "u.p.s."), odmówiono przyznania W. G. zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu żywności i środków czystości.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że W. G. wnioskiem z dnia 14 kwietnia 2014 r. zwrócił się z prośbą o przyznanie pomocy na dofinansowanie do zakupu żywności i środków czystości. Ustalono, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Dochód strony w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, to jest w marcu 2014 r., na który składał się zasiłek stały w kwocie 529 zł, nie przekroczył kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 u.p.s.
Organ pierwszej instancji podniósł, że jakkolwiek zgłoszona potrzeba jest potrzebą niezbędną to nie jest możliwe przyznanie stronie pomocy pomimo spełniania przesłanek art. 39 u.p.s. Wyjaśnił, że uznając trudną sytuację strony organ wszczął z urzędu postępowanie w zakresie przyznania W. G. zasiłku okresowego, a postępowanie zostało umorzone, ponieważ strona odmówiła złożenia wniosku o przyznanie jej zasiłku okresowego. Wobec powyższego organ stwierdził, iż strona nie wykorzystuje posiadanych możliwości i uprawnień w celu poprawy swej sytuacji. Dalej organ wskazał, że w 2013 r. strona była objęta pomocą w formie zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu żywności i środków czystości lecz ze względu na ograniczenie środków budżetowych konieczne było zmniejszenie wysokości i ilości przyznawanych świadczeń, a obecnie nie ma możliwości przyznania stronie wnioskowanego zasiłku celowego.
Organ pierwszej instancji zaakcentował, że na podstawie art. 3 ust. 3 u.p.s. i art. 50 u.p.s. strona objęta jest pomocą w formie nieodpłatnych usług DDPS (koszt usług to 721 zł miesięcznie), w zakresie których ma zapewnione wyżywienie (śniadanie i obiad) przez 5 dnia w tygodniu oraz otrzymuje suchy prowiant na sobotę. Zauważył również, że stronie przyznano zasiłek stały w wysokości 200 zł na zakup leków w związku z koniecznością ich stosowania.
Dodatkowo organ pierwszej instancji stwierdził, że strona ma możliwość poprawy swojej sytuacji życiowej poprzez wystąpienie z powództwem o alimenty od swoich pełnoletnich córek, a nadto - po spełnieniu określonych warunków - mogłaby również uzyskać dodatek mieszkaniowy oraz ryczałt energetyczny. Strona może skorzystać z bezpłatnej pomocy prawnej oraz wsparcia pracownika socjalnego.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła naruszenie przez organ przepisów prawa materialnego tj. art. 3 u.p.s, art. 7 u.p.s. i art. 39 u.p.s. oraz naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 7 k.p.a, art. 80 k.p.a. i art. 107 k.p.a.
W uzasadnieniu strona wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia i podkreśliła, że spełnia warunki do przyznania dochodzonych świadczeń, a uzyskiwany przez nią dochód jest niewystarczający "na zakup żywności i środków czystości, opłat za energię elektryczna, zakupu biletu miesięcznego oraz w niezbędnym zakresie." Strona stwierdziła, że organ pierwszej instancji nie wskazał precyzyjnie na czym polegał brak środków finansowych na zaspokojenie jej potrzeb finansowych. W ocenie strony postępowanie było prowadzone nieprawidłowo, w sposób nie uwzględniający interesu obywatela, braku uznania potrzeby jako niezbędnej do przyznania zasiłku celowego. Zdaniem strony organ działał na szkodę strony, będącej osobą niepełnosprawną. Na tej podstawie domagała się zmiany decyzji poprzez przyznanie zasiłku celowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Kolegium zważyło, iż stosownie do art. 39 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów, napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 par. 2 u.p.s). Kolegium stwierdziło, iż strona spełnia wymogi formalne kwalifikujące ją do otrzymania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego, gdyż jej dochód nie przekracza kryterium dochodowego, a ponadto występuje niepełnosprawność i długotrwała ciężka choroba.
Kolegium zauważyło, iż zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.s. potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W ocenie Kolegium rozpatrując wniosek strony organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił jej sytuację materialną, życiową i rodzinną oraz zgłoszone potrzeby życiowe. Dokonując oceny wniosku o przyznanie świadczenia w formie zasiłku celowego organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił z jednej strony zasadność zgłoszonego żądania pod kątem zaistnienia przesłanek określonych w art. 39 u.p.s., a z drugiej strony możliwości finansowe MOPS w K.
Dalej Kolegium podkreśliło, iż zgodnie z założeniami pomocy społecznej wyrażonymi w art. 2 u.p.s., art. 3 u.p.s. , art. 4 u.p.s. i art. 7 u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia i możliwości, a pomoc społeczna nie ma służyć pełnemu zaspokajaniu potrzeb podopiecznych. Kolegium zaakcentowało, że pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób o nią się ubiegających, jak również udzielać wszelkich świadczeń w oczekiwanej i wnioskowanej przez te osoby wysokości.
Kolegium wskazało również, że strona nie wykorzystuje własnych możliwości i uprawnień oraz podzieliło wątpliwości organu I instancji, co to braku zgody na zamianę mieszkania - co implikuje pozbawienie strony prawa do dodatku mieszkaniowego oraz dodatku energetycznego. Kolegium nadmieniło, iż strona objęta jest bieżącą pomocą ośrodka pomocy społecznej w formie świadczeń takich jak: zasiłek stały i zasiłek celowego na leki (powyżej kwoty limitu wynikającego polityki świadczeń) oraz nieodpłatnych usług w Dziennym Domu Pomocy Społecznej. Nadto Kolegium stwierdziło, że zgodnie z art. 48 u.p.s. osoba lub rodzina ma prawo do schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania, jeżeli jest tego pozbawiona, a strona może domagać się od organu przyznania powyższych świadczeń. W podsumowaniu Kolegium stwierdziło, że brak jest przesłanek do uchylenia zaskarżonej decyzji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W.G. zarzucił naruszenie prawa materialnego art. 2 u.p.s., art. 3 u.p.s., art. 4 u.p.s., art. 7 u.p.s. i art. 39 u.p.s. poprzez błędne uznanie, iż w niniejszej sprawie przywołane przepisy powinny stanowić podstawę dla negatywnego dla strony rozstrzygnięcia oraz naruszenie przepisów prawa procesowego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy: art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 10 k.p.a, art. 11 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania administracyjnego z naruszeniem w/w przepisów, co mogło mieć wpływ na treść ostatecznego rozstrzygnięcia. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
Strona skarżąca stwierdziła, że Kolegium nie podało jakimi konkretnie środkami dysponuje MOPS w K. i jaką liczbę osób MOPS objął swoją pomocą. Zauważyła dalej, że przypadku wydania decyzji uznaniowych na organach administracji publicznej ciąży bezwzględny obowiązek przeprowadzenia postępowania odpowiadającego regułom określonym kodeksie postępowania administracyjnego bowiem właściwie przeprowadzone postępowanie dowodowe i prawidłowo skonstruowane uzasadnienie decyzji mają ważne znaczenie z punktu widzenia zadośćuczynienia kodeksowym zasadom pogłębiania zaufania obywatelki do organów państwa oraz przekonywania. Zdaniem strony skarżącej postępowanie przeprowadzone przez organy nie spełnia tych warunków. Podkreśliła, że samodzielnie nie jest w stanie ponieść kosztów zakupu żywności i środków czystości, a ich zakup jest niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania osoby niepełnosprawnej. Zaakcentowała nadto, że wnioskowana pomoc jest niezbędna ze względu na ochronę zdrowia i prawidłowej egzystencji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji o zasadności utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji dotyczącej odmowy przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu żywności i środków czystości wnosząc o oddalenie skargi.
Kolegium podkreśliło, iż zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.s. potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, a obowiązujące przepisy prawa nakazują wyważanie indywidualnych potrzeb i możliwości udzielenia pomocy.
W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił z jednej strony zasadność zgłoszonego żądania pod kątem zaistnienia przesłanek określonych w art. 39 u.p.s., a z drugiej strony możliwości finansowych MOPS w K. Zaakcentowało, że osoba wnioskująca o przyznanie pomocy zobligowana jest w pierwszej kolejności do samodzielnego podejmowania działań zmierzających do przezwyciężenia we własnym zakresie swoich problemów, a dopiero gdy nie jest w stanie tego dokonać, może jej zostać przyznana pomoc w określonej postaci. Kolegium zauważyło przy tym, że w 2014 r. MOPS w K. dysponuje znacznie ograniczonymi środkami finansowymi. W styczniu i lutym 2013 r. przyznawano pomoc w formie zasiłków celowych na zakup żywności i środków czystości w wysokości 4.203,95 zł i 3.753,95 zł., natomiast w styczniu i lutym 2014 r. odpowiednio 916,70 zł. i 917 zł. Strona skarżąca w miarę możliwości finansowych Ośrodka została objęta niezbędną formą pomocy, tj. w postaci zasiłku stałego i zasiłku celowego na leki oraz nieodpłatnych usług w Dziennym Domu Pomocy Społecznej.
Pełnomocnik strony skarżącej w piśmie z dnia 4 marca 2015 r. podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze i zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 7 pkt 5 i 6 u.p.s. oraz art. 8 ust. 1 u.p.s. w związku z art. 2 ust. 1 u.p.s. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, a to: art. 7 k.p.a. w związku z art. 10 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 136 k.p.a., poprzez zaniechanie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego z pominięciem obowiązku zebrania pełnego materiału dowodowego. Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu według norm przepisanych i oświadczył, że koszty te nie zostały uiszczone ani w całości ani nawet w części.
Zdaniem pełnomocnika, Kolegium zlekceważyło fakt, że dochód skarżącego nie przekracza kryterium dochodowego, a on sam spełnia dodatkowy warunek uprawniający go do przyznania świadczeń z pomocy społecznej (niepełnosprawność - art. 7 pkt 5). Pełnomocnik stwierdził, że organy administracji publicznej, orzekające w sprawach przyznania bądź odmowy przyznania pomocy społecznej winny w uzasadnieniu podać konkretnie wysokość kwoty, jaką dysponowały na udzielenie tego rodzaju pomocy, jaka kwota została już rozdysponowana i na jakiego rodzaju potrzeby oraz w jakiej wysokości były przyznawane przeciętne specjalne zasiłki celowe. Pełnomocnik podkreślił, że Kolegium odmawiając przyznania zasiłku celowego stwierdziło, że skarżący łącznie z innymi zasiłkami otrzymuje świadczenia powyżej kwoty limitu wynikającego z polityki świadczeń lecz nie odniosło się do twierdzeń strony skarżącej zawartych w odwołaniu oraz nie dokonało ustaleń na dzień wydania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej zwana w skrócie p.p.s.a)., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (§1). Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne(§ 2 ).
Ponadto na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2013 r. poz. 182 ze zm.- dalej "u.p.s.").
W realiach rozpatrywanej sprawy organ odmówił przyznania wnioskowanego zasiłku celowego stwierdzając, że W. G. spełnia wymogi formalno - prawne do przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu żywności i środków czystości jednakże ograniczone środki finansowe uniemożliwiają zaspokojenie wszystkich niezbędnych potrzeb. Nadto skarżący nie wykorzystuje własnych możliwości i uprawnień.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.s., pomoc społeczna służy wspieraniu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwieniu im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.).
Zgodnie z przepisem art. 7 u.p.s., pomocy udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony ofiar handlu ludźmi, macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, trudności w integracji cudzoziemców, którzy otrzymali w RP status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej.
Przyznanie świadczenia z pomocy społecznej dla osoby znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej, nawet jeśli jest ona związana z którąkolwiek okolicznością określoną w art. 7 u.p.s., nie jest prawem bezwarunkowym i nie wiąże się z przerzuceniem wszelkich kosztów utrzymania na organy pomocy społecznej będące dysponentami środków publicznych, przeznaczonych na realizację zadań pomocy społecznej. Należy podkreślić, że osoby ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie otrzymają świadczenia, o które wnioskowały, albowiem zależy to od możliwości finansowych poszczególnych ośrodków pomocy społecznej oraz od liczby potrzebujących. Ośrodki pomocy społecznej muszą tak gospodarować posiadanymi zasobami finansowymi by pomóc jak największej liczbie osób potrzebujących. Nie mogą wszystkich pieniędzy przeznaczyć na zaspokojenie potrzeb tylko niektórych osób, a inne pozostawić bez jakiejkolwiek pomocy.
Sąd podziela w pełni stanowisko organów administracyjnych obu instancji wyrażone w niniejszej sprawie. Sąd uznał, że istotnie organy pomocy społecznej nie pozostają obojętne wobec sytuacji życiowej skarżącego i świadczą tę pomoc w zakresie przyjętym przez wyżej wymienioną ustawę o pomocy społecznej. Sąd podkreśla także, że rację mają organy wykazując na brak wykorzystywania przez skarżącego własnych możliwości i uprawnień.
Sąd pragnie zauważyć, że właśnie po to istnieje instytucja uznania administracyjnego, aby organy przy wydawaniu decyzji mogły wziąć pod uwagę różne okoliczności towarzyszące załatwianiu sprawy. Udzielając świadczeń z pomocy społecznej organy kierują się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Organy obu instancji przy uzasadnianiu swoich decyzji szczegółowo wskazały powody odmowy przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu żywności i środków czystości oraz nie przekroczyły zdaniem Sądu granic uznania administracyjnego. Podkreślić należy, że z treści art. 39 u.p.s. wynika, że świadczenia na podstawie tego przepisu przyznawane są w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to - jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania zasiłku celowego zasiłek ten otrzyma, ponieważ organ może, ale nie musi przyznać świadczenie. Nie zawsze też zasiłek celowy zostanie przyznany w wysokości zgodnej z oczekiwaniami osoby ubiegającej się o to świadczenie.
Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania świadczeń z pomocy społecznej wynika, że udzielając stosownych świadczeń, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Zaznaczyć trzeba, że organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi. Rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi mieć natomiast na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej o zasiłek, ale również interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej i potrzebujących wsparcia. W ramach możliwości finansowych organu strona skarżąca korzysta z różnych form pomocy w tym zasiłku stałego, zasiłku na zakup leków oraz z pomocy w ramach DDPS. Jeżeli zatem organ oceniając z jednej strony sytuację materialną i osobistą wnioskodawcy, a z drugiej strony własne możliwości finansowe - w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc i hierarchię zgłoszonych przez nich żądań - uzna, że nie istnieje możliwość przyznania zasiłku, to decyzji takiej – w ocenie Sądu - nie można zarzucić naruszenia prawa.
Należy również podkreślić, że przepisy u.p.s. formułują podstawową zasadę, wedle której każda osoba ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej, a jeżeli nie wykonuje takiego obowiązku, to zasadniczo nie jest uzasadnione udzielenie takiej osobie pomocy ze środków publicznych. Jednym z podstawowych celów określonych w omawianej ustawie jest bowiem aktywizacja świadczeniobiorców. Wskazać należy, że pomoc przyznawana na podstawie przepisów u.p.s. – bez względu na jej rodzaj – ma charakter jedynie przejściowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających, w celu pokonania życiowych trudności. Nie ma ona w żadnym wypadku zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących. Przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z jego uzasadnionych i rozsądnych propozycji mających pomóc tej osobie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, w jakiej się znalazła, w celu "wyjścia" z systemu pomocy społecznej i umożliwienia jej samodzielnego, odpowiedzialnego życia w społeczeństwie.
Sąd zauważa, że zgodnie z art. 11 ust. 2 u.p.s. bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą społeczną może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie wypłaty świadczenia. Przepis ten statuuje po stronie organów obowiązek wszechstronnej analizy i oceny postawy osoby ubiegającej się o pomoc społeczną pod kątem istnienia po jej stronie woli współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, a także pozostałych okoliczności wymienionych w przywołanym przepisie, których wystąpienie uzasadnia odmowę przyznania bądź wstrzymanie świadczeń. Wobec tego na organach administracji spoczywa obowiązek przeanalizowania, również w tym aspekcie, postępowania osoby domagającej się świadczeń pomocowych.
W realiach rozpatrywanej sprawy, słusznie w ocenie Sądu, organy wskazały, że strona skarżąca nie wykorzystuje własnych możliwości i uprawnień: nie występuje o zasiłek okresowy, nie występuje o alimenty od pełnoletnich córek oraz nie podejmuje działań celem uzyskania mniejszego mieszkania, a tym samym rezygnuje z otrzymania dodatku mieszkaniowego i ryczałtu energetycznego.
Wobec powyższego Sąd uznał za nieuzasadnione zarzuty naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 2 u.p.s., art. 3 u.p.s., art. 4 u.p.s., art. 7 u.p.s, art. 8 ust 1 u.p.s. oraz art. 39 u.p.s.
W ocenie Sądu, organy nie naruszyły również art.. 7 k.p.a. w związku z art. 10 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 136 k.p.a., które by mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało powtórnej oceny i analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz szczegółowo przedstawiło w uzasadnieniu decyzji okoliczności oraz fakty przemawiające za uznaniem decyzji pierwszoinstancyjnej za zgodną z prawem. Co do braku należytej oceny przez organy aktualnej sytuacji strony skarżącej, należy wskazać, że zaskarżone rozstrzygnięcie znajduje uzasadnienie zebranym w sprawie materiale dowodowym, a w tym w danych przedstawionych przez stronę oraz w przeprowadzonym ze stroną uaktualnionym wywiadzie środowiskowym.
Nie bez znaczenia dla oceny skargi pozostaje też znana Sądowi urzędowo okoliczność, że W. G. korzysta systematycznie ze świadczeń pomocy społecznej w postaci zasiłków celowych i zasiłków celowych specjalnych, poddając kontroli sądowej wydawane akty administracyjne, co świadczy o tym, że organy ze szczególną starannością i wrażliwością oceniają zgłaszane przez stronę potrzeby.
W konsekwencji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, co spowodowało oddalenie skargi z mocy art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło