IV SA/Gl 750/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Beata Kozicka Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2014 r. sprawy ze skargi S.P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę. S.P. złożył wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu udziału w walce z reakcyjnym podziemiem oraz działalności w ruchu oporu. Orzeczeniem Związku Bojowników o Wolność i Demokrację z dnia [...] utrzymano w mocy odmowną decyzję ZBoWiD w K. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 września 1986 r. oddalił skargę S.P. na decyzję ZBoWiD. Na skutek kolejnego wniosku S.P. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzje własną z dnia [...] o umorzeniu postępowania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach wyrokiem z dnia 20 czerwca 2001 r. oddalił skargę S.P. na powyższą decyzję. Dnia [...] wpłynął do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek S.P. z prośbą o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu pełnienia służby wojskowej. Na wnioskowane okoliczności zainteresowany przedłożył dokumenty z Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] potwierdzające okoliczność pełnienia służby w [...] pułku KBW mp. P. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wznowił postępowanie administracyjne zakończone orzeczeniem Zarządu Głównego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację z dnia [...]. Następnie decyzją z dnia [...] nr [...] ten sam organ odmówił uchylenia orzeczenia z dnia [...]. U podstaw prawnych rozstrzygnięcia organ przywołał art. 151 § 1 pkt 1, art. 150 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.) oraz art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t. j. Dz. U. z 2002 r. nr 42, poz. 371 ze zm.). W motywach uzasadnienia Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, że przeprowadzone w sprawie postępowanie, o którym mowa w art. 149 § 2 k.p.a. nie dało podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej. Dalej wskazane zostało, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji administracyjnych, a wszelkie działania zmierzające do ich weryfikacji muszą mieć umocowanie w przepisach prawa. Następnie Kierownik Urzędu podkreślił, że uchylenie decyzji ostatecznej może jednak nastąpić tylko wtedy, gdy okoliczności stanowiące podstawę wznowienia (w niniejszym przypadku nowy dowód w postaci dokumentów z Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...]) okażą się na tyle istotne, że wywrą bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji ostatecznej. Na koniec organ oświadczył, że po przeanalizowaniu treści złożonego wniosku, podnoszone przez stronę okoliczności- nowy dowód w postaci dokumentów uzyskanych z IPN, w których wskazano, że zainteresowany pełnił służbę wojskową w [...] pułku KBW mp. P. i w okresie od [...] do [...] brał udział m. in. w walkach z Narodowymi Siłami Zbrojnymi, ugrupowaniem Wolność oraz bandami o charakterze rabunkowym- nie pozwala na podjęcie pozytywnej dla strony decyzji. W ocenie Kierownika Urzędu przedstawione przez stronę pismo nie posiada prymatu istotności oraz nie wskazuje na okoliczności mogące stanowić podstawę przyznania zainteresowanemu uprawnień kombatanckich zgodnie z obowiązującą ustawą kombatancką. Okoliczność pełnienia służby wojskowej w latach [...] nie stanowi podstawy przyznania czy zachowania uprawnień kombatanckich. Z kolei udział w ramach służby w KBW w walkach przeciwko organizacjom niepodległościowym (WIN, NSZ) stanowi podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich. W ustawowym terminie S.P. złożył do Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W pierwszej kolejności S.P. podniósł, że wbrew twierdzeniom organu bandy nie miały charakteru niepodległościowego, ale rabowały i mordowały Polaków, a NSZ współpracowały z Niemcami. Następnie poinformował, że był wcielony do wojska i skierowany na tereny wschodnie, gdzie w trakcie walk wielu jego kolegów zginęło lub odniosło poważne obrażenia. Sam S.P. utracił zdrowie w związku z czym została mu przyznana III gr. inwalidztwa wojskowego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] nr [...], na mocy art. 138 § 1 pkt 1, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ po raz kolejny podniósł, że nie znajduje podstaw do przyznania S.P. uprawnień kombatanckich w oparciu o przepisy ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. W opinii Kierownika Urzędu dokumenty, które zainteresowany uzyskał w wyniku przeprowadzonej kwerendy w zasobach archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej potwierdzają jedynie, że pełnił on służbę w KBW. Jednocześnie organ wskazał, że pełnienie służby wojskowej w latach [...] w ramach Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego nie stanowi podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach S.P. poinformował, że czuje się pokrzywdzony wydaną decyzją, gdyż w związku ze służbą w wojsku stał się inwalidą. Skarżący wskazał również, że "nie został mu zaliczony udział w BCh, ponieważ był zbyt młody". W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wnosząc jednocześnie o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.) wynika natomiast, że w przypadku gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas- uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja nie pozostawia zatem wątpliwości, co do tego że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa, nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony orzeczeniem, czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd- na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi- stwierdził, że przy wydaniu decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też nie zostały naruszone przepisy postępowania, wobec czego skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną przesłankę rozstrzygnięcia stanowią art. 21 ust. 1 oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 400, dalej ustawa kombatancka). Uprawnienia określone w ustawie przysługują osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 i w art. 2 albo fakty, o których mowa w art. 4, posiada obywatelstwo polskie lub posiadała je w okresie działalności kombatanckiej bądź w okresie podlegania represjom, z zastrzeżeniem ust. 2 (art. 21 ust. 1 ustawy kombatanckiej). Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy kombatantami są osoby które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość RP. Z kolei art. 1 ust. 2 ustawy wskazuje że za działalność kombatancką uznaje się: 1. pełnienie służby wojskowej w Wojsku Polskim lub w polskich formacjach wojskowych przy armiach sojuszniczych podczas działalności wojennych prowadzonych na wszystkich frontach przez Państwo Polskie, 2. uczestniczenie w ramach polskich formacji i organizacji wojskowych w I wojnie światowej w powstaniach narodowych i walkach o odzyskanie lub utrzymanie terytoriów RP, 3. pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945, 4. pełnienie służby wojskowej w armiach sojuszniczych, a także w sojuszniczych organizacjach ruchu oporu w okresie wojny 1939-1945 z wyjątkiem formacji Ludowego Komitetu Spraw Wewnętrznych ZSRR (NKWD) oraz innych specjalnych formacji które prowadziły działalność przeciwko ludności polskiej, 5. pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach wojskowych lub organizacjach niepodległościowych na terytorium Państwa Polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. oraz w granicach powojennych w okresie od wkroczenia armii ZSRR do końca 1956 r. jeżeli były to formacje lub organizacje stawiające sobie za cel niepodległość i suwerenność Rzeczypospolitej, 6. uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Armii Powstańczej oraz grupami Wehrwolfu, 7. uczestniczenie w tzw. Niszczycielskich Batalionach na dawnych ziemiach polskich w województwach: lwowskim, stanisławowskim, staropolskim, wołyńskim w obronie ludności polskiej przed ukraińskimi nacjonalistami w latach 1944-1945. Ustawodawca wskazał również jaka działalność uznana została za działalność równorzędną z działalnością kombatancką (w art. 2 ustawy). W rozpatrywanej sprawie skarżący domaga się zmiany decyzji z dnia [...] odmawiającej przyznania mu uprawnień kombatanckich i powołuje się na analogiczne argumenty do tych, które podnosił w ramach postępowania zmierzającego do ich nabycia. Organ administracji w ramach przedmiotowego postępowania dokonał ponownej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i nie dostrzegł występowania podstaw do zmiany wcześniejszego rozstrzygnięcia, ponieważ powyższa analiza nie dała podstaw do odmiennej interpretacji postanowień art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy kombatanckiej. Po myśli wskazanego przepisu za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Armii Powstańczej oraz grupami Wehrwolfu. Nie stanowi spełnienia przesłanki z art. 1 ust. 2 pkt 6 sama przynależność do jednostki, która pozostawała w gotowości bojowej, lecz w okresie służby kombatanta nie prowadziła walki z grupami Wherwolfu (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2006 r. syg. akt OSK II 600/05; LEX nr 198253). Z przedłożonego w postępowaniu administracyjnym przez skarżącego dokumentu z Centralnego Archiwum Wojskowego wynika, że skarżący pełnił służbę w [...] pułku KBW stacjonującym w P. w latach [...], a także że brał udział m. in w walkach z oddziałami podziemia zbrojnego oraz bandami o charakterze rabunkowym. Natomiast nie odnaleziono w aktach ww. pułku faktu udziału żołnierzy w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii i Wehrwolfu. Ustalenia organu administracyjnego wynikały zatem z prawidłowej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i nie przekroczyły granic swobodnej oceny dowodów wynikających z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przedstawione powyżej okoliczności sprawy pozwalają uznać, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w kontrolowanej decyzji nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, a odmowa przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich była w pełni uzasadniona, ze względu na nie spełnienie przez skarżącego dyspozycji zawartej w ustawie o kombatantach. W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja odpowiada prawu to na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.