IV SA/Gl 758/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Referent-stażysta Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu środków zastępczych oddala skargę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Katowicach decyzją z [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 52a ustawy z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2016 r. poz. 224) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego wymierzył J. B. karę pieniężną w wysokości 20 000 zł za wprowadzanie w lipcu 2016 r. do obrotu w sklepie w K. przy ul. [...] produktów: Talizman Mountain Crystal - 19 opakowań, Talizman Spin - 19 opakowań, Amulet Atlanten Sign - 16 opakowań, Amulet Babika - 24 opakowania, Amulet San Dial - 16 opakowań, Talizman Thor Hammer - 44 opakowania, Amulet Karma - 19 opakowań, Amulet Triskel - 18 opakowań oraz Lite Supports the Libido - 18 opakowań stanowiące środki zastępcze, tj. za naruszenie art. 44b ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Nadto decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono wyniki kontroli przeprowadzonej 1 lipca 2016 r. w sklepie zlokalizowanym w K. przy ul. [...]. Zaakcentowano, że zabezpieczone w tym punkcie handlowym produkty są środkami zastępczymi lub nowymi substancjami psychoaktywnymi i w rozbudowany sposób przedstawiono analizę składu chemicznego zidentyfikowanych produktów. Następnie przybliżono zasady funkcjonowania przedmiotowego sklepu, gdy idzie o godziny funkcjonowania jak również ceny produktów w nim sprzedawanych. W dalszej części uzasadnienia podkreślono, że strona tego postępowania wprowadzała do obrotu środki. Odmówiono mocy dowodowej twierdzeniom strony, która utrzymywała, że została poproszona przez nieznajomego o popilnowanie tego lokalu i oczekiwała jedynie na jego przyjście i nie zajmowała się sprzedażą produktów znajdujących się w tym sklepie. Zdaniem organu strona zdawała sobie sprawę z tego jakie środki sprzedaje. Organ ten zaakcentował w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, że strona odmówiła podpisania protokołu z przeprowadzonej czynności procesowej. Nadto wskazał mechanizm, którym kierował się ustalając wymiar wymierzonej kary. W tym zakresie pod uwagę wzięto lokalizację sklepu oraz ilość towaru, która mogła być wprowadzona do obrotu. Z decyzją tą nie zgodził się J. B., który reprezentowany przez adwokata J. K. wniósł odwołanie do Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach. W odwołaniu tym wskazanej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotne znaczenie dla wyniku sprawy, a to art. art. 107 § 3, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego polegającym na dowolnym ustaleniu, że strona udostępniła osobom trzecim środki zastępcze lub nowe środki psychotropowe. Wadliwość ustaleń dowodowych w zakresie działań podejmowanych przez stronę oraz na dowolnym ustaleniu, że środki zgromadzone w lokalu stanowią zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego. Zdaniem odwołującego się organ administracji w sposób arbitralny przyjął przyjęte założenia i nie mają one poparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Nadto zarzucono organowi naruszenie prawa materialnego, a to art. 52a ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wymierzeniu kary pieniężnej w stosunku do osoby, która nie udostępniała produktów osobom trzecim. W motywach odwołania rozwinięto zarzuty sformułowane w odwołaniu i przywołano szereg wyroków sądów administracyjnych na poparcie stawianych tez. W szczególności akcentowano brak możliwości arbitralnego zakładania istnienia określonego stanu faktycznego, a następnie przedstawiono argumentację przemawiającą za wstrzymaniem wykonania kwestionowanej decyzji. Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach decyzją z [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach tego rozstrzygnięcia organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a zatem główne elementy uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej oraz stawiane jej zarzuty w odwołaniu. Następnie organ ten samodzielnie dokonał oceny ustaleń poczynionych przez organ pierwszej instancji i doszedł do przekonania, że są one prawidłowe. Zdaniem organu odwoławczego postępowanie dowodowe w sprawie przeprowadzone zostało w sposób prawidłowy, a wyprowadzone z nich wnioski zgodne z zasadami logicznego rozumowania. Podkreślono, że wymiar kary nałożonej na stronę nie był dowolny, lecz wynikał z przeprowadzonej analizy okoliczności sprawy. Z rozstrzygnięciem powyższym nie zgodził się J. B., który reprezentowany przez adwokata J. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej sformułowano analogiczne zarzuty jak w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, a zatem zarzucono naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotne znaczenie dla wyniku sprawy, a to art. art.107 § 3, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego polegającym na dowolnym ustaleniu, że strona udostępniła osobom trzecim środki zastępcze lub nowe środki psychotropowe. Wadliwość ustaleń dowodowych w zakresie działań podejmowanych przez stronę oraz na dowolnym ustaleniu, że środki zgromadzone w lokalu stanowią zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego. Zdaniem odwołującego się organ administracji w sposób arbitralny przyjął przyjęte założenia i nie mają one poparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Nadto zarzucono organowi naruszenie prawa materialnego, a to art. 52a ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wymierzeniu kary pieniężnej w stosunku do osoby, która nie udostępniała produktów osobom trzecim. W motywach skargi przedstawiono wpierw przebieg postępowania prowadzonego przez organy administracji sanitarnej, a następnie odniesiono się do podniesionych zarzutów. Podkreślono, że organy administracji w sposób nieprawidłowy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, a tym samym dopuściły się naruszenia zasad sformułowanych w art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach wniósł o jej oddalenie i przywołał analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz.2188) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga to, że sąd administracyjny nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych i nie kieruje się zasadami współżycia społecznego. Sąd ten związany jest wyłącznie normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa powszechnie obowiązującego. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotowa skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Powinnością Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest, wynikająca z art. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, realizacja zadań z zakresu zdrowia publicznego, a katalog sposobu realizacji tych zadań - co wynika ze sformułowania "w szczególności" - nie ma charakteru zamkniętego. Z kolei możliwość wydania decyzji w przedmiotowej sprawie związana jest z unormowaniami ustawy z dnia 29 Iipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. (Dz. U. z 2017 r. poz. 783). Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy przeciwdziałanie narkomanii realizuje się m.in. przez działalność zapobiegawczą, ograniczanie szkód zdrowotnych i społecznych, zwalczanie niedozwolonego obrotu, wytwarzania, przetwarzania, przerobu i posiadania substancji, których używanie może prowadzić do narkomanii. Z kolei przepis art. 44 b w/w ustawy zakazuje wytwarzania i wprowadzania do obrotu środków zastępczych. "Środek zastępczy" to - zgodnie z definicją zawartą w art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii - substancja pochodzenia naturalnego lub syntetycznego używana zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych. Pojęcie "wprowadzanie do obrotu" oznacza natomiast udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych (art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii). Po myśli z art. 44c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, w przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub produktu, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym, właściwy państwowy inspektor sanitarny stosuje odpowiednio przepisy art. 27 c ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Przepis ten stanowi, że w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, właściwy państwowy inspektor sanitarny wstrzymuje, w drodze decyzji, jego wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu lub nakazuje wycofanie produktu z obrotu na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań jego bezpieczeństwa, nie dłuższy jednak niż 18 miesięcy. Po myśli art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii kto wytwarza lub wprowadza do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środek zastępczy lub nową substancję psychoaktywną, podlega karze pieniężnej w wysokości od 20 000 zł do 1 000 000 zł. Karę tę wymierza, w drodze decyzji, państwowy inspektor sanitarny właściwy ze względu na miejsce wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub nowej substancji psychoaktywnej. Decyzji tej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Ustalając wysokość kary pieniężnej, o której mowa powyżej, państwowy inspektor sanitarny uwzględnia w szczególności ilość wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego lub wytworzonej lub wprowadzonej do obrotu nowej substancji psychoaktywnej. Przedstawiony powyżej stan normatywny jest czytelny i nie wzbudza istotniejszych wątpliwości. Znajduje to potwierdzenie w tym, że zarzuty pełnomocnika skarżącego wobec rozstrzygnięcia organu administracji ogniskują się wokół zagadnień o charakterze proceduralnym. Dokonując oceny przeprowadzonego postępowania dowodowego przez organy administracji publicznej przyjdzie opowiedzieć się za stanowiskiem, że postępowanie to przeprowadzone zostało w sposób prawidłowy i nie można zarzucić mu dopuszczenia się naruszeń przepisów prawa procesowego. Podkreślić należy, że organ pierwszej instancji przeprowadził kontrolę sklepu w K. zlokalizowanego przy ul. [...]. Z przeprowadzonej czynności procesowej sporządzony został protokół, któremu od strony formalnej nie można stawiać żadnych zastrzeżeń. To, że skarżący odmówił jego podpisania jest jego prawem, z którego skorzystał. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie nie można podzielić argumentacji prezentowanej przez pełnomocnika skarżącego, iż jego klient nie posiadał informacji o firmie prowadzącej działalność w kontrolowanym sklepie. Tłumaczenia skarżącego zamieszczone w protokole, a odnoszące się do okoliczności jego przebywania w sklepie są całkowicie niewiarygodne. Skład orzekający nie daje wiary jego twierdzeniom, że został poproszony przez nieznajomą osobę, aby pod jej nieobecność przypilnowała sklep. Jest ono tym bardziej niewiarygodne, gdyż przez okres przeprowadzania kontroli, która trwała od godziny 17,45 do 20,25 osoba ta nie pojawiła się w sklepie. Za bezzasadne uznać należy także zarzuty dotyczące nie ustalenia osób, którym skarżący miał zbyć środki zastępcze. Całkowicie nie można podzielić stanowiska prezentowanego przez pełnomocnika skarżącego, że środki znalezione w sklepie nie stanowią zagrożenia dla życia. Fakt, że środki te stanowią takie produkty w ocenie składu orzekającego nie budzi najmniejszej wątpliwości, gdyż opinia toksykologiczna z 2 września 2016 r. zalegająca w aktach jest w tym zakresie wystarczającym dokumentem potwierdzającym tę szkodliwość. W ocenie składu orzekającego bezzasadne są zarzuty dotyczące naruszenia art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze organy administracji, przy podejmowaniu kwestionowanych decyzji kierowały się zgromadzonym materiałem dowodowym. Dodatkowo podnieść należy, że nietrafne są zarzuty skarżącego co do zakresu podmiotowych decyzji wydanych przez organy administracji. Adresatem decyzji jest bowiem osoba, która wprowadza do obrotu środki zastępcze. Skoro w przedmiotowym sklepie takie środki się znajdowały, a w trakcie przeprowadzanej kontroli skarżący prowadził ten sklep i tym samym wprowadzał do obrotu środki w nim znajdujące się. Na marginesie podnieś należy, że w trakcie całego postępowania nie zgłosiła się osoba, która "powierzyła" skarżącemu pilnowanie tego lokalu pod jej nieobecność. W świetle powyższego nie można uznać za trafny pogląd wyrażony w skardze, że przedmiotowe rozstrzygnięcia skierowane zostały do nieuprawnionej osoby. W konsekwencji uznać należy, że zarzuty stawiane przez pełnomocnika skarżącego nie są trafne, a przywołane przez niego fragmenty orzeczeń sądów administracyjnych nie przystają do realiów rozpoznawanej sprawy. Na marginesie niniejszych rozważań przyjdzie stwierdzić, że organy administracji wymierzyły skarżącemu karę w najniższej wysokości. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie jest to wyraz liberalnego podejścia do osób, które wprowadzają do obrotu środki, które w sposób bezpośredni zagrażają życiu lub zdrowiu osób. W niniejszej sprawie skarżący ubiegał się o przyznanie prawa pomocy, otóż przyjdzie stwierdzić, że jako osoba młoda (23 lata) nie uczy się i nie pracuje, a utrzymuje się z pracy dorywczej (500 zł) oraz emerytury swojej babci i korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Okoliczności te wskazują w sposób jednoznaczny na to, że skarżący dysponuje dodatkowymi źródłami dochodu, które nie są ewidencjonowane. Zatem organy administracji nie powinny ograniczać się do wymierzania kar w najniższej wysokości. W niniejszej sprawie Sąd nie był uprawniony do zmiany orzeczenia w tym zakresie, albowiem wydałby orzeczenie na niekorzyść strony skarżącej. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia skargi, a co za tym idzie podlegała ona oddaleniu, zgodnie z treścią art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.