IV SA/Gl 762/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz – Kunicka Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2011r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. Wójt Gminy K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił B. B. umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami określonych w decyzji z [...] r. na kwotę 467,73 zł. Została ona uchylona przez Samorządowe kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] r. z uwagi na niewystarczające ustalenie przez organ I instancji stanu faktycznego dotyczącego sytuacji dochodowej i rodzinnej strony. Wójt Gminy K. po ponownym rozpoznaniu sprawy, w tym po dokonaniu aktualizacji wywiadu środowiskowego, stwierdził, iż źródłem przychodów skarżącego jest renta w wysokości 613,27 zł, która zapewnia mu należyte warunki do egzystencji. W ocenie tego organu nie istnieją również przeszkody, by B. B. mógł podejmować zatrudnienie przy uwzględnieniu orzeczenia o niezdolności do pracy. Zdaniem tego organu wnioskodawca może bez szkody dla własnego utrzymania i dla realizacji obowiązku alimentacyjnego uregulować należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Przemawia za tym również fakt, iż wnioskodawca od wielu lat nie wywiązuje się obowiązku alimentacyjnego, a zobowiązania te są przerzucane na ogół społeczeństwa i pokrywane z budżetu. Dlatego decyzją z dnia [...] r. ponownie odmówił uwzględnienia żądania strony. B. B. w złożonym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego odwołaniu nie zgodził się z zawartym w uzasadnieniu organu I instancji stwierdzeniem, iż ma zapewnione należyte warunki egzystencji. Nadto podał, iż ustalając jego dochody organ błędnie przyjął, iż wynoszą one 613,27 zł, albowiem po potrąceniu bieżących alimentów otrzymuje on kwotę 271, 65 zł miesięcznie. Kwota ta nie wystarcza na bieżące utrzymanie, dlatego też korzysta on ze świadczeń ośrodka pomocy opieki społecznej w Pawonkowie. W ocenie wnioskodawcy żaden lekarz nie wystawi mu "zdolności do pracy", gdyż jest inwalidą wielokrotnie hospitalizowanym, który nie jest w stanie podjęć żadnego zatrudnienia. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej decyzji powołano się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 30 ust. 2 i art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.). Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium przytoczyło brzmienie art. 27 ust. 1 i 1 a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, z którego wynika, iż dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłacanych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Jednocześnie na podstawie art. 30 ust. 2 tej ustawy organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Po analizie stanu faktycznego i prawnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym obecna sytuacja finansowa strony nie stanowi podstawy do umorzenia spornych należności. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach B. B. nie zgodził się ze stwierdzeniem, iż w jego sytuacji bytowej istnieje możliwość uregulowania należności z tytułu wypłaty alimentów z funduszu alimentacyjnego. W chwili obecnej z jego renty potrącane są bieżące alimenty w kwocie 270, 42 zł, pozostająca mu kwota do życia 271, 65 zł. nie wystarcza na podstawowe potrzeby. Ze względu na stan zdrowia nie pozwalający mu podjąć żadnego zatrudnienia oraz na osiągane bardzo niskie dochody jest on podopiecznym ośrodka pomocy społecznej. Dlatego domagał się uchylenia zapadłych decyzji w sprawie umorzenia zaległości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie ponawiając swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do regulacji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Tylko w przypadku naruszeń prawa określonych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., sąd może zaskarżoną decyzję uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem nie będąc związanym w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w sposób wpływający na wynik sprawy, co stanowiło podstawę do jej uchylenia. Przepis art. 138 k.p.a. zawiera zamknięty katalog decyzji organu odwoławczego. Decyzja o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, o której mowa w art. 138 § 1 k.p.a nie jest decyzją mającą na celu zatwierdzenie decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wydaje decyzję o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji jedynie wówczas, gdy decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Jednakowoż organ ten nie ocenia tego rozstrzygnięcia pod kątem legalności, a ostateczną konkluzję podejmuje w wyniku poczynienia samodzielnych ustaleń faktycznych i rozważań prawnych. Przy czym w postępowaniu tym organ nie ogranicza się tylko do zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz bada sprawę pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją. Badanie to nie powinno być jedynie formalne w znaczeniu przyjętym dla kasacyjnego modelu orzekania, lecz powinno być poprzedzone, o ile jest to konieczne dla sprawdzenia zasadności i poprawności decyzji, przeprowadzeniem stosownego postępowania wyjaśniającego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, iż zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Istota dwuinstancyjności w postępowaniu administracyjnym polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, a nie na kontroli zasadności argumentów podniesionych w odwołaniu ani kontroli decyzji pierwszoinstancyjnej. Przepis art. 138 k.p.a. wyraźnie przyznaje organowi odwoławczemu kompetencje do merytorycznego załatwienia sprawy. Jej wynik odzwierciedla jedno z rozstrzygnięć w nim wymienionych. W rozpoznawanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie przedstawiło swojego stanowiska w sprawie, powołało się na obowiązujące w tym zakresie przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz stwierdziło, iż podziela stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym obecna sytuacja finansowa strony nie stanowi podstawy do umorzenia ciążących na niej należności. Nie poddało analizie sytuacji finansowej i zdrowotnej skarżącego. Nie zbadało również, czy skarżący rzeczywiście jest w stanie utrzymać się z pozostającej mu po odtrąceniu bieżących alimentów kwoty 271,65 zł. Powołując się na doświadczenie życiowe Sąd podaje w wątpliwość tezę, iż skarżący ma zapewnione należyte warunki egzystencji. Poza tym należało rozważyć całokształt sytuacji skarżącego, w tym stan jego zdrowia, możliwość zatrudnienia czy innego sposobu osiągania dochodów. Zresztą nie uczynił tego również organ I instancji. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji uchybia też art. 107 § 3 k.p.a., gdyż nie prezentuje żadnych ustaleń faktycznych i rozważań prawnych. Zatem rozstrzygnięcie to uchyla się spod kontroli legalności. Dlatego nie mogło się ostać. Przed wydaniem kolejnej decyzji organ II instancji zbada szczegółowo stan faktyczny sprawy, w szczególności sytuację finansową, zdrowotną i rodzinną skarżącego. Ustali, jakie opłaty ponosi skarżący (czynsz, światło, opał) oraz jaka kwota pozostaje mu na zaspokojenie potrzeb żywieniowych, wykup lekarstw, środki higieny i konieczne ubranie. Następnie rozważy żądanie w świetle obiektywnych i subiektywnych kryteriów. Nadto w przypadku utrzymania w mocy decyzji odmawiającej umorzenia należności wskaże, dlaczego nie skorzystał z innych form pomocy wymienionych w art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów takich jak umorzenie należności w części, rozłożenie na raty lub odroczenie terminu płatności. Swe stanowisko szczegółowo przedstawi w uzasadnieniu decyzji, pamiętając że ma ona charakter uznaniowy, zatem wymaga szczególnie precyzyjnych motywów. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku.