IV SA/Gl 766/10
WyrokWSA w Gliwicach2011-06-21
Skład orzekający: Tadeusz Michalik, Stanisław Nitecki, Edyta Żarkiewicz-Kunicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ pomocy społecznej może żądać zwrotu zasiłku celowego zwrotnego, jeśli osoba otrzymująca zasiłek w dacie jego przyznania nie miała prawa do świadczeń rentowych, ale później je otrzymała, a jej dochody przekraczają kryterium dochodowe?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały prawo materialne. Mimo że skarżący w dacie przyznania zasiłku celowego zwrotnego nie pobierał renty, to otrzymał ją później, a jego dochody znacznie przekraczały kryterium dochodowe. Organ pomocy społecznej, rozkładając spłatę na raty, nie naruszył przepisów, a skarżący przyjął pomoc na warunkach zwrotu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy odstąpienia od żądania zwrotu zasiłku celowego zwrotnego w kwocie 400 zł. Skarżący otrzymał ten zasiłek w 2004 r., zobowiązując się do jego zwrotu po otrzymaniu świadczeń rentowych. W międzyczasie toczyły się postępowania o przyznanie renty, którą skarżący ostatecznie otrzymał. Organy uznały, że zwrot zasiłku jest zasadny, gdyż dochody skarżącego przekraczają kryterium dochodowe, a rozłożenie spłaty na raty nie stanowi nadmiernego obciążenia. Skarżący kwestionował zasadność żądania zwrotu oraz prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego z partnerką.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz-Kunicka (spr.) Protokolant Paulina Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia [...]r. nr [...]odmawiającą przyznania W. K. pomocy społecznej w formie odstąpienia od żądania zwrotu zasiłku celowego zwrotnego w wysokości 400 zł. przyznanego decyzją z dnia 25 maja 2004 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 9 października 2009 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 200/09 uchylił wyżej wymienioną decyzję organu odwoławczego i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z.
W uzasadnieniu wskazał, że niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych i brak odniesienia się do warunku zwrotu udzielonej pomocy, określonego w decyzji z dnia 25 maja 2004 r. przyznającej zasiłek zwrotny, skutkowało wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji organów obydwu instancji.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., decyzją z dnia [...]r. nr [...] odmówił W. K. przyznania pomocy społecznej w formie odstąpienia od żądania zwrotu zasiłku celowego zwrotnego w wysokości 400 zł. Następnie w dniu [...]r. organ odwoławczy uchylił wymienioną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, że nie zostały wykonane zalecenia zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Przede wszystkim organ nie ustalił, czy w dacie decyzji z dnia 25 maja 2004 r. (tj. decyzji o przyznaniu zasiłku celowego zwrotnego) była już wszczęta jakakolwiek procedura przed organem ubezpieczeń społecznych, która mogłaby stanowić podstawę zapisu dokonanego w uzasadnieniu tej decyzji.
Decyzją z dnia [...]r. organ pierwszej instancji ponownie odmówił przyznania W. K. pomocy społecznej w formie odstąpienia od żądania zwrotu zasiłku celowego zwrotnego i jednocześnie orzekł, że zwrot kwoty 400 zł. powinien nastąpić w 13 ratach miesięcznych po 30 zł. każda i jedna rata miesięczna w wysokości 10 zł. w terminie do 15-go każdego miesiąca począwszy od czerwca 2010 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że W.K. w dniu [...]r., po raz pierwszy złożył wniosek o przyznanie świadczenia z ZUS, czyli w dacie ubiegania się o zasiłek celowy zwrotny w wysokości 400 zł. był w trakcie starania się o świadczenia z ZUS. Okoliczność niepobierania przez niego świadczenia rentowego nie miała wpływu na orzeczenie obowiązku zwrotu, gdyż zgodnie z treścią decyzji przyznającej pomoc, obowiązek ten wynikał z art. 41 pkt. 2 ustawy o pomocy społecznej, a w szczególności z faktu, że dochód rodziny przekraczał obowiązujące kryterium dochodowe, a nie z art. 99 ustawy o pomocy społecznej. Zasiłek celowy zwrotny był przyznany w drodze wyjątku, z uwagi na oświadczenie W. K. o zobowiązaniu się do jego zwrotu. Od daty wydania decyzji o przyznaniu przedmiotowej pomocy sytuacja materialna wnioskodawcy znacznie się poprawiła, gdyż otrzymał prawo do renty z ZUS najpierw od 1 września 2006 r. i jednorazowe wyrównanie w kwocie 4.728,93 zł. wypłacone w dniu 24.10.2007 r., a następnie kolejnym wyrokiem sądu otrzymał wyrównanie renty od 1 marca do 31 sierpnia 2006 r. w wysokości 3.108,95 zł., wypłacone w dniu 30.11.2009 r. Odnośnie aktualnej sytuacji dochodowej organ pierwszej instancji wskazał, że W.K. nadal zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z M. B.. Źródło ich dochodu stanowi jego renta w wysokości 567,94 zł. i renta M. B. w kwocie 975,83 zł., czyli miesięczny dochód na osobę wynosi 771,88 zł. i znacznie przekracza obowiązujące kryterium dochodowe wynoszące 351 zł. W związku z tym, w ocenie organu I instancji, zwrot kwoty 400 zł. w ratach miesięcznych po 30 zł. nie przyczyni się do pogorszenia sytuacji finansowej wnioskodawcy. Ponadto otrzymane przez niego wyrównanie świadczeń rentowych w dwóch ratach, pozwalało na spłatę zasiłku w całości.
W odwołaniu od powyższej decyzji W. K. podniósł zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za jej podstawę, polegający na uznaniu, że spełnione zostały przesłanki żądania zwrotu przyznanej pomocy oraz zarzut niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych, koniecznych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności poprzez pominięcie wytycznych zawartych w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 9 października 2009 r.
Decyzją z dnia [...]r. nr [...] , Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 104 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 104 ust. 4, art. 96 ust. 2, art. 41 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) utrzymało w mocy wyżej wymienioną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy zostały przeprowadzone wszystkie ustalenia w zakresie wskazanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, w tym również dotyczące daty otrzymania przez skarżącego prawa do renty oraz wypłaty wyrównania świadczeń rentowych, jak i jego aktualnej sytuacji materialnej. Podniósł, że z ustaleń tych wynika, iż W. K. kilkakrotnie ubiegał się w ZUS-ie o prawo do renty. Pierwszy wniosek złożył w dniu 18.10.1999 r. o przyznanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy z ogólnego stanu zdrowia. Organ rentowy decyzją z dnia 28.12.1999 r. odmówił przyznania prawa do wnioskowanej renty z uwagi na to, iż we wskazanym przez organ okresie - przed powstaniem niezdolności do pracy - wnioskodawca nie udowodnił wymaganego okresu zatrudnienia. Sąd Okręgowy w K., wyrokiem z dnia [...]r. oddalił odwołanie wniesione od tej decyzji. Następny wniosek W. K. złożył w dniu 1.08.2003 r. o przyznanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową. Organ rentowy decyzją z dnia 5.09.2003 r. odmówił prawa do renty z uwagi na to, że lekarz orzecznik uznał ww. za zdolnego do pracy. Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia [...]r. oddalił odwołanie wnioskodawcy od tej decyzji. Po raz kolejny w dniu [...]r. W. K. złożył wniosek o przyznanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy z ogólnego stanu zdrowia i organ rentowy decyzją z dnia 18.04.2006 r. odmówił przyznania prawa do renty, ponieważ w dalszym ciągu W. K. nie spełniał warunków wymaganych do przyznania świadczenia rentowego. Następna decyzja odmawiająca prawa do renty z dnia 8.09.2006 r. wydana została przez organ rentowy z urzędu po przeprowadzeniu badań przez Lekarza Orzecznika, od której zainteresowany wniósł odwołanie. Sąd Okręgowy w C. wyrokiem z dnia [...]r. przyznał W. K. prawo do renty od 1 września 2006 r. na stałe. Decyzją z dnia 19.10.2007 r. organ rentowy wykonał prawomocny wyrok sądu przyznając rentę z tytułu niezdolności do pracy od 1.09.2006 r. i wypłacając w dniu 24.10.2007 r. wyrównanie za okres od 1.09.2006 r. do 31.10.2007 r. w kwocie 4.728,93 zł. Następnie w dniu 8.04.2008 r. W. K. złożył wniosek o przyznanie prawa do renty za okres wsteczny od 18.10.1999 r. W sprawie tej toczyło się postępowanie sądowe w wyniku którego przyznano mu rentę za okres wcześniejszy tj. od 1.03.2006 r. Organ rentowy decyzją z dnia 30.11.2009 r. wykonał prawomocny wyrok sądu wypłacając wyrównanie za okres od 1.03.2006 r. do 31.08.2006 r. wraz ze świadczeniem za miesiąc grudzień 2009 r. w kwocie 3.108,95 zł. Organ odwoławczy wskazał, że z analizy powyższych ustaleń wynika, iż w dacie decyzji przyznającej prawo do zasiłku celowego zwrotnego, tj. 25 maja 2004 r. toczyło się przed organem rentowym postępowanie o przyznanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z choroba zawodową, w wyniku wniosku złożonego w dniu 1 sierpnia 2003 r. Podniósł, że organ pomocy społecznej wiedział o toczącym się postępowaniu i uwzględniając fakt, iż dochód rodziny przekraczał wówczas ustawowe kryterium i nie występowały okoliczności uzasadniające przyznanie zasiłku celowego specjalnego, przyznał skarżącemu zasiłek celowy zwrotny. W uzasadnieniu zastrzegł zwrot kwoty zasiłku z chwilą otrzymania świadczeń rentowych z ZUS. Organ odwoławczy podkreślił, że skarżący przyjął przyznaną pomoc, nie odwoływał się od decyzji, zgodził się na zwrot przyznanej pomocy na warunkach wskazanych w decyzji. Następnie organ podniósł, że w analizowanym okresie - 25 maja 2004 r. skarżący nie otrzymał świadczeń z ZUS-u, tylko przyznano mu prawo do świadczeń od 1 marca 2006 r. i wypłacono 2-krotnie wyrównania w dniu 24 października 2007 r. w kwocie 4.728,93 zł. i w dniu 30.11.2009 r. w wysokości 3.108,95 zł. W związku z tym wskazał, że okoliczność ta nie przesądza, iż przyznany stronie zasiłek nie podlega zwrotowi. W tej sytuacji organ, zobowiązując stronę do zwrotu przyznanego zasiłku celowego zwrotnego zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego dotyczącego aktualnej sytuacji materialnej, życiowej i rodzinnej osoby zobowiązanej do zwrotu świadczenia oraz rozważenia zastosowania art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej (wyrok WSA w Warszawie z dnia 16.05.2008 r. sygn. akt I SA/Wa 349/08, Lex nr 488537). Organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie ustalono, iż W. K. nadal zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z M. B.. Źródło dochodu stanowi renta W.K. w kwocie 567,94 zł. oraz M.B. 975,83 zł., czyli dochód na osobę wynosi 771,88 zł. i znacznie przekracza ustawowe kryterium dochodowe stanowiące 351 zł. Ponadto organ podniósł, że przeciwko twierdzeniu W. K., iż odrębnie prowadzi gospodarstwo domowe, świadczą chociażby dowody w postaci wniosków o dodatek mieszkaniowy, w których M. B. wskazała, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z W. K.. Organ odwoławczy podniósł, że podzielił stanowisko organu I instancji, iż nie można przyjmować różnego składu tej samej rodziny, w zależności od tego, co dla niej jest korzystne; czy wspólne prowadzenie gospodarstwa – w sprawie dodatku mieszakowego, czy też odrębne – w sprawie świadczeń z pomocy społecznej. Organ odwoławczy podzielił również stanowisko organu I instancji, że żądanie zwrotu świadczenia - przy zastosowaniu z urzędu ulgi w postaci rozłożenia spłaty na miesięczne raty po 30 zł. - nie stanowi nadmiernego obciążenia dla rodziny i nie spowoduje pogorszenia sytuacji finansowej rodziny. Tym bardziej, że zainteresowany otrzymał 2-krotnie wyrównanie świadczeń rentowych i mając świadomość obowiązku spłaty przyznanej pomocy zwrotnej, powinien ją spłacić.
W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach W. K. podniósł zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za jej podstawę, polegającego na uznaniu, że spełnione zostały przesłanki żądania zwrotu przyznanej pomocy oraz zarzut niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych, koniecznych dla rozstrzygnięcia sprawy. W związku z tym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi wskazał, że jego sytuacja materialna w dalszym ciągu nie pozwala na zwrot zasiłku, który został udzielony w czasie, kiedy nie miał żadnego innego dochodu. Dodał, że renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest świadczeniem bardzo niskim, niewystarczającym dla zaspokojenia jego podstawowych potrzeb, w szczególności w zakresie kosztów utrzymania i leczenia. Natomiast stan jego zdrowia ulega systematycznemu pogorszeniu, od lat pozostaje pod stałą opieką lekarską, koszt samych leków to wydatek rzędu 100 - 150 zł. miesięcznie. Obecnie ma niezrealizowane recepty na leki, które powinien regularnie przyjmować. Zarzucił, że organ żąda od niego zwrotu zasiłku, którego nie przewidują przepisy prawa, tj. wypłaconego w okresie, za który nie zostało mu przyznane świadczenie rentowe. Ponadto w dacie przyznania świadczenia, organ pomocy społecznej twierdził, iż zwrotowi podlegać będą jedynie zasiłki za ten okres, za który przyznane zostanie świadczenie z ZUS. Podniósł, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z M. B., co wynika z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w miejscu jego zamieszkania, w którym zajmuje osobny pokój, ma swoją lodówkę, sam kupuje żywność. Dodał, że kwoty z tytułu wyrównania świadczenia rentowego, zostały przeznaczone w większości na spłatę długów, które zaciągnął u osób prywatnych i rodziny w czasie, kiedy nie miał dochodów, a częściowo na zakup odzieży i obuwia.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie podkreślić należało, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa.
Podkreślenia wymaga, że postępowanie zakończone zaskarżonym rozstrzygnięciem, utrzymującym w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania pomocy społecznej w formie odstąpienia od żądania zwrotu zasiłku celowego zwrotnego, zostało przeprowadzone w wyniku uchylenia poprzednio wydanych decyzji w sprawie, wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 października 2009 r.
Wobec tego, w ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia uwzględnić również należało wymogi określone w art. 153 P.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem postępowania.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie Sąd – na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – stwierdził, że przy wydaniu decyzji nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też przepisy postępowania, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
W ramach ponownego rozpatrzenia sprawy przez organy obydwu instancji, zostały bowiem uzupełnione ustalenia w zakresie wskazanym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w tym przede wszystkim dotyczące daty uzyskania przez skarżącego prawa do świadczenia rentowego oraz dat wypłaty wyrównania tego świadczenia, jak i jego aktualnej sytuacji materialnej.
W tym zakresie organ wskazał w zaskarżonej decyzji, że W. K. nadal zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z M. B. Źródło ich dochodu stanowi renta skarżącego w kwocie 567,94 zł. oraz renta M. B. w wysokości 975,83 zł., czyli dochód na osobę wynosi 771,88 zł. i znacznie przekracza ustawowe kryterium dochodowe stanowiące 351 zł.
W związku z tymi ustaleniami, jako prawidłową ocenić należało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że odmowa odstąpienia od żądania zwrotu zasiłku celowego zwrotnego - przy jednoczesnym zastosowaniu z urzędu ulgi w postaci rozłożenia spłaty na miesięczne raty po 30 zł. - nie stanowi nadmiernego obciążenia dla skarżącego i nie spowoduje pogorszenia jego sytuacji materialnej.
Natomiast nie zasługiwał na uwzględnienie podniesiony w skardze zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, w szczególności zarzut oparty na twierdzeniu skarżącego, iż nie prowadzi wspólnie gospodarstwa domowego z M. B. Odnośnie tej kwestii podkreślenia bowiem wymagało, że w wywiadzie środowiskowym z dnia 3 grudnia 2009 r. pracownik socjalny – na podstawie obserwacji w miejscu zamieszkania skarżącego oraz rozmów z sąsiadami – potwierdził okoliczność prowadzenia przez skarżącego gospodarstwa domowego wspólnie z wyżej wymienioną. Natomiast w ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym, skarżący dwukrotnie nie wyraził zgody na przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego i oświadczył, że wywiad z 2009 r. jest aktualny.
W związku z tym, iż skarżący uniemożliwił przeprowadzenie ponownego wywiadu środowiskowego, prawidłowa była ocena wyrażona w zaskarżonej decyzji, że przeciwko uznaniu, iż skarżący odrębnie prowadzi gospodarstwo domowe, świadczy treść poprzedniego wywiadu i dokumenty takie jak wnioski o przyznanie dodatku mieszkaniowego, w których M. B. wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z W. K.
Organ odwoławczy trafnie zatem w tym zakresie podkreślił – zgodnie ze stanowiskiem organu I instancji - że nie można przyjmować różnego składu tej samej rodziny, w zależności od tego, co dla niej jest korzystne; czy wspólne prowadzenie gospodarstwa – w sprawie dodatku mieszkaniowego, czy też odrębne – w sprawie świadczeń z pomocy społecznej.
W świetle powyższych ustaleń, dotyczących zwłaszcza stwierdzonej w sprawie wysokości dochodu, trafna była ocena organu, że odmowa odstąpienia od żądania zwrotu zasiłku celowego zwrotnego - przy jednoczesnym zastosowaniu z urzędu ulgi w postaci rozłożenia spłaty na miesięczne raty po 30 zł. - nie stanowi nadmiernego obciążenia dla skarżącego i nie spowoduje pogorszenia jego sytuacji materialnej.
Podkreślenia bowiem wymagało, że zgodnie z art. 104 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 175 z 2009 r., poz. 1362 z późn. zm.) - wskazanym jako podstawa prawna rozstrzygnięcia w sprawie - decyzja o przyznaniu bądź odmowie przyznania pomocy społecznej przez odstąpienie od żądania zwrotu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Jak stanowi wymieniony przepis - w szczególnie uzasadnionych przypadkach, zwłaszcza jeśli żądanie zwrotu stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielonej pomocy – właściwy organ – może odstąpić od żądania takiego zwrotu.
Wobec tego prawidłowe było rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, którego podstawę stanowiło uznanie organu, że przy wysokości dochodu na osobę w kwocie 771,88 zł. - znacznie przekraczającej ustawowe kryterium dochodowe stanowiące 351 zł. - spłata zasiłku zwrotnego w miesięcznych ratach po 30 zł., nie spowoduje nadmiernego obciążenia skarżącego.
Przeprowadzając kontrolę w zakresie zgodności z prawem decyzji organów obydwu instancji stwierdzić zatem należało, że ustalenia stanowiące ich podstawę, zostały przeprowadzone w oparciu o prawidłową ocenę zebranego materiału dowodowego. Ponadto nie stwierdzono przekroczenia granic uznania administracyjnego, które ma zastosowanie przy podejmowaniu decyzji w zakresie odstąpienia od żądania zwrotu kwoty zasiłku celowego. Uwzględnione zostały bowiem wszystkie okoliczności sprawy, a więc przede wszystkim została przeprowadzona ocena co do możliwości zwrotu przez skarżącego wymienionej w decyzji kwoty.
Bezzasadny był zatem zarzut skargi, według którego organ żąda zwrotu zasiłku, którego nie przewidują przepisy prawa, tj. wypłaconego w okresie, za który nie zostało skarżącemu przyznane świadczenie rentowe. Cytowany wyżej przepis art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, nie zawiera bowiem podstaw do uzależnienia obowiązku zwrotu świadczenia od okoliczności wskazanej przez skarżącego. Ponadto w materiałach zgromadzonych w aktach sprawy nie znajduje potwierdzenia teza skarżącego, jakoby w dacie przyznania świadczenia, organ pomocy społecznej twierdził, iż zwrotowi podlegać będą jedynie zasiłki za ten okres, za który przyznane zostanie skarżącemu świadczenie z ZUS.
Wręcz przeciwnie – jak trafnie podkreślił organ odwoławczy – w treści decyzji o przyznaniu zasiłku celowego zwrotnego, organ pomocy społecznej zastrzegł obowiązek zwrotu kwoty zasiłku z chwilą otrzymania przez skarżącego świadczeń rentowych z ZUS i skarżący przyjął przyznaną pomoc. Wobec tego nie ulega wątpliwości, że znanym wówczas skarżącemu warunkiem przyznania zasiłku celowego był obowiązek zwrotu kwoty tego świadczenia.
Jak już była o tym mowa, zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane w wyniku ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, po dokonaniu prawidłowej oceny dowodów i zastosowaniu trafnej wykładni prawa.
Organy administracji rozpatrujące niniejszą sprawę nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i nie naruszyły przepisów prawa materialnego tj. wyżej cytowanych przepisów ustawy o pomocy społecznej.
Mając na uwadze przytoczone na wstępie przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) uznać należało, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a wobec tego została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło