IV SA/Gl 767/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia del. WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] nr [...] oraz określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta C. orzekł o utracie przez G. S.statusu osoby bezrobotnej – z dniem [...] r. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a, art. 2 ust. 1 pkt 2, w zw. z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( j.t. Dz. U. Nr 69 z 2008 r. poz. 415, ze zm.), zwanej dalej "ustawą" oraz art. 104 kpa, a w jej uzasadnieniu wskazano jedynie, że strona nie jest zdolna lub gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy przez okres co najmniej 10 dni, co zgodnie z przepisami ustawy powoduje utratę statusu osoby bezrobotnej. W odwołaniu strona nie zgodziła się z wydanym rozstrzygnięciem i podniosła, że złożyła pismo o 10 – dniowy urlop, który został jej przyznany. Jednocześnie pracownik urzędu pracy wyznaczył jej termin kolejnego zgłoszenia się na dzień [...] r. Strona stawiła się w tym dniu i wówczas poinformowano ją o utracie statusu bezrobotnego, a jednocześnie w tym samym dniu ponownie ją zarejestrowano. Zdaniem strony utrata statusu osoby bezrobotnej nastąpiła bez jej winy. Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] w trybie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy decyzję I instancji. Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy bezrobotnym może być tylko osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia. Art. 75 ust. 3 ustawy umożliwia zachowanie statutu bezrobotnego, który w okresie krótszym niż 10 dni przebywa za granicą lub pozostaje w innej sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia, jeżeli o zamierzonym pobycie lub pozostawaniu w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia zawiadomił powiatowy urząd pracy, przy czym całkowity okres zgłoszonego pobytu za granicą oraz braku gotowości do pracy z innego powodu nie może przekroczyć łącznie 10 dni w okresie jednego roku kalendarzowego. Tymczasem strona w dniu [...] r. oświadczyła, że z powodu wyjazdu nie będzie gotowa do podjęcia zatrudnienia od [...] do [...] r., a więc przez okres 11 dni. Strona zapoznała się z treścią pouczenia zamieszczonego na formularzu oświadczenia o wyjeździe, miała więc świadomość konsekwencji wyjazdu na okres dłuższy niż 10 dni. Prawidłowe było więc pozbawienie jej statusu osoby bezrobotnej z dniem wyjazdu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego G. S. postawiła te same zarzuty jak w odwołaniu uważając, że cała sytuacja wynikła z winy urzędnika. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo wskazał, że na wynik sprawy nie mógł wpłynąć fakt wyznaczenia stronie nowego terminu stawiennictwa w urzędzie pracy, gdyż pracownik wyznaczający ten termin nie był uprawniony do oceny składanego przez skarżącą oświadczenia, a utrata statusu bezrobotnego nie następuje z mocy prawa, lecz wymaga wydania decyzji administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem wydane w sprawie decyzje administracyjne nie spełniają wymogów legalności, która stanowi kryterium sprawowanej przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej ( art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1269, ze zm.). Kontrola ta wykazała zarówno naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, jak i mogące mieć istotny wpływ na ten wynik naruszenie przepisów postępowania. Zasadniczo można odnieść się jedynie do treści decyzji II instancji, bowiem uzasadnienie rozstrzygnięcia organu podstawowego stopnia w ogóle nie zawiera obligatoryjnych elementów określonych w art. 107 § 3 Kpa. Przede wszystkim należy stwierdzić błędną interpretacją art. 75 ust. 3 ustawy. Mianowicie organy administracyjne uznały, jak się wydaje, że pozostawienie stronie statusu bezrobotnego na podstawie tego przepisu zależy od treści złożonego przez niego zawiadomienia, w szczególności w zakresie okresu pobytu za granicą lub pozostawania w innej sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia. Tymczasem przepis ten wyraźnie uzależnia zachowanie statusu od rzeczywistego okresu przebywania za granicą lub pozostawania w tej innej sytuacji. Bezrobotny jest co prawda zobowiązany zawiadomić o zamierzonym pobycie lub pozostawaniu w owej innej sytuacji, jednak skutki związane z tym zawiadomieniem mogą być różne. Jeżeli bezrobotny nie dokonał zawiadomienia, to w ogóle nie może korzystać z dobrodziejstwa cyt. przepisu. Jeżeli przekroczył termin określony w zawiadomieniu, to traci status bezrobotnego od dnia następującego po upływie tego terminu. Są jednak możliwe jeszcze dwa inne warianty. W pierwszym bezrobotny może zawiadomić o zamierzonym pobycie, lub pozostawaniu w innej sytuacji, podając tylko początkowy termin pobytu lub tego pozostawania. Może to wynikać z uzasadnionych przyczyn, gdy np. dokładny termin końcowy jest trudny do ustalenia a priori. Druga ewentualność może polegać na tym, że bezrobotny co prawda zgłosił dłuższy termin, ale z różnych względów czas pobytu lub pozostawania w innej sytuacji się skrócił. Wówczas – w obu przypadkach – decydujące dla kwestii zachowania statusu bezrobotnego będzie ustalenie rzeczywistego okresu pobytu lub pozostawania w innej sytuacji. Urzędy pracy dysponują w tym względzie skutecznym instrumentem w postaci wyznaczenia bezrobotnym terminów stawiennictwa w tych urzędach. Terminy te mogą być tak określone, by można było kontrolować przestrzeganie przez bezrobotnych warunków z art. 75 ust. 3 ustawy. W każdym jednak razie nie jest dopuszczalne orzekanie o utracie statutu bezrobotnego przed upływem okresów wymienionych w tym przepisie, lub okresu podanego w zawiadomieniu, jeżeli bezrobotny określił w nim krótszy okres od ustawowo dopuszczonego. W niniejszej sprawie organy orzekające postąpiły zaś wbrew tej zasadzie, bowiem wydały decyzję już dwa dni po początkowym terminie wskazanym przez skarżącą w zawiadomieniu – i to pozbawiając ją statusu od dnia stanowiącego ten początkowy termin. Tymczasem skarżąca najwcześniej mogła utracić status bezrobotnego od dnia [...] r., o ile w okresie jednego roku kalendarzowego nie korzystała już z przewidzianej w art. 75 ust. 3 możliwości. Z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 Kpa organy nie wyjaśniły jednak zasadniczej okoliczności dotyczącej okresu faktycznego pobytu skarżącej lub pozostawianie przez nią w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia. Nie wiadomo nawet czy chodziło o wyjazd za granicę, czy też o podróż krajową. Nie można zatem stwierdzić, czy okresy wymienione w art. 75 ust. 3 ustawy zostały przekroczone. Natomiast wadliwość działania pracowników organu I instancji wydaje się ewidentna. W sytuacji, gdy skarżąca osobiście składała zawiadomienie o wyjeździe, to stosownie do zasad wyrażonych w art. 8 i 9 Kpa należało wyraźnie ją pouczyć o okolicznościach rzutujących na sferę jej uprawnień. Na oświadczeniu z dnia [...]r. widnieje przy tym pieczęć pośrednika pracy z datą [...] r., co może wskazywać, że treść oświadczenia była konsultowana z pracownikami urzędu, a w konsekwencji – że określenie okresu trwania wyjazdu w sposób wykraczający poza okres przewidziany w art. 75 ust. 3 ustawy także było uzgodnione. Ponadto wzajemnie sprzeczne było informowanie w oświadczeniu o obowiązku stawienia się przez skarżącą w urzędzie pracy w okresie krótszym niż 10 dni od dnia zgłoszonego wyjazdu z jednoczesnym wyznaczeniem jej terminu stawiennictwa w urzędzie na dzień [...] r., który to termin skarżąca dochowała. Zaznaczyć przyjdzie, że nałożenie owego obowiązku w oświadczeniu nie ma żadnego normatywnego umocowania. Ten krótszy od 10 dni okres dotyczy bowiem pobytu za granicą lub pozostawania w innej sytuacji, a nie obowiązku stawienia się w urzędzie pracy. Termin stawiennictwa wyznaczony przez urząd pracy musi być konkretny, oznaczony datą, która nie może zahaczać o dopuszczalny ustawowo okres objęty zawiadomieniem z art. 75 ust. 3 ustawy. Jeżeli zatem bezrobotny jednorazowo chce wykorzystać maksymalny okres, tj. 9 dni, to termin stawiennictwa może być wyznaczony najwcześniej na dzień następny tj. 10-ty od zgłoszonego wyjazdu, a więc nie tak jak to błędnie zamieszczono na druku oświadczenia. Notabene, wbrew ustaleniu organu odwoławczego, skarżąca w tym oświadczeniu wcale nie stwierdziła, że z powodu wyjazdu nie będzie gotowa do podjęcia zatrudnienia od [...] do [...] r., lecz jedynie zgłosiła sam wyjazd. Jak już zaś wskazano, ustawa stanu braku gotowości do podjęcia zatrudnienia nie wiąże z samym zawiadomieniem lecz z rzeczywistym stanem faktycznym, w którym bezrobotny przebywa za granicą lub pozostaje w innej sytuacji powodującej ten brak gotowości do podjęcia zatrudnienia. Tak więc treść rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym wynikła z błędnej wykładni prawa materialnego. Jednocześnie w zakresie przesłanek z art. 75 ust. 3 ustawy, w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy sprawa nie została w znacznej części wyjaśniona. Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 i 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 z 2002 r. poz. 1270, ze zm.) orzeczono, jak w sentencji. Z przedstawionych wywodów wprost wynikają wskazówki co do dalszego postępowania organu administracyjnego. su.