IV SA/Gl 769/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia należności powstałych z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Burmistrz B. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 27 ust. 1, 1a, 2, 3, art. 30 ust. 1 i 2 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił M.S. umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń wraz z odsetkami z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione K. i P.S. w wysokości 9.600,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji odniósł się do postanowień art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i do wynikającego z niego obowiązku zwrotu wierzycielowi świadczeń wypłaconych na rzecz osób uprawnionych. Podkreślono, że strona nie wywiązywała się z ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego względem dwojga dzieci i z tego powodu korzystały one ze świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Następstwem podejmowanych działań jest domaganie się od strony zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Następnie organ przywołał postanowienia art. 28 wyżej wymienionej ustawy i przybliżył rozwiązania dotyczące umorzenia ciążącej należności. W tej części uzasadnienia zaakcentowano, ze umorzenie jest uprawnieniem a nie obowiązkiem, nadto przybliżono termin "ważny interes". Zdaniem organu przeprowadzona analiza sytuacji osobistej i dochodowej strony jest trudna, jednakże strona nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy, nie poszukuje zatrudnienia i nie podejmuje żadnych działań zmierzających do poprawy trudnej sytuacji materialnej. Podkreślono, że strona nie wykazała żadnym dokumentem niemożność podjęcia zatrudnienia, jak również deklaruje brak dochodu oraz ponoszenie wydatków na zakup leków, które nie są w żaden sposób udokumentowane. W następstwie przeprowadzonej analizy organ pierwszej instancji doszedł do przekonania, że brak jest podstaw do umorzenia należności związanych z wypłaceniem świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się M.S., który wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. i wyraził w nim niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. W motywach odwołania strona odwołała się wpierw do postanowienia Sądu Rejonowego w C. z [...] r. Następnie strona zarzuciła organowi pierwszej instancji, iż uzasadnienie wydanej decyzji zawiera nieprawdziwe dane i informacje, jednakże nie będzie zbierać dowodów potwierdzających tę okoliczność i zaznaczył, że stosowne dokumenty przedstawi na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach. W końcowej części odwołania zaznaczył, że jest kolejny raz fałszywie pomawiany, jednakże jak stwierdził ostatni raz z uwagi na podjęcie działań związanych z ochroną dóbr osobistych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał treść przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dotyczącą umarzania należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji nie przeprowadził wystarczającej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i nie dokonał wnikliwej analizy sytuacji materialnej oraz zdrowotnej strony. Zdaniem organu wyższego stopnia organ pierwszej instancji winien przekonać wnioskodawcę, iż nie ma racji twierdząc, że nie jest w stanie spłacić należności i jednocześnie wykazać, jakie możliwości w tym zakresie strona realnie posiada. W szczególności zwrócono uwagę na fakt, iż sytuacja zdrowotna strony nie została wyjaśniona w sposób niebudzący wątpliwości, nadto zakwestionowano ustalenia dotyczące sytuacji materialnej strony, a w szczególności podniesiono brak zestawienia wydatków z posiadanymi dochodami oraz potencjalnych możliwości poprawy trudnej sytuacji dochodowej przez stronę. W końcowej części uzasadnienia organ wyższego stopnia podniósł, że uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji nie spełnia wymogów związanych z uzasadnieniem odmowy umorzenia ciążącej na stronie należności, ponieważ nie przywołano żadnych argumentów za tym przemawiających. We wskazaniach dla organu pierwszej instancji zobowiązano go do wyjaśnienia w ramach postępowania dowodowego wszechstronnie sytuacji osobistej i dochodowej strony. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się M.S., który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, domagając się zmiany zaskarżonej decyzji i umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił w pierwszej kolejności sytuację zdrowotną i związane z tym komplikacje jak również podejmowane działania zmierzające do zminimalizowania szkód wynikłych z nieprawidłowego procesu leczenia. W skardze tej zamieszcza również informacje dotyczące okresów zatrudnienia i miejsc wykonywania pracy. W podsumowaniu motywów skargi przyjdzie zauważyć, że skarga w minimalnym stopniu odnosi się do treści decyzji organu administracji natomiast jest zestawem informacji, które odnoszą się do strony i luźno są związane z przedmiotem postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o oddalenie wniesionej skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, która zamieszczono w zaskarżonym postanowieniu. Pismem z dnia 27 marca 2012 r. skarżący wystąpił do tutejszego Sądu z wnioskiem o dopuszczenie do akt sprawy szeregu istotnych dowodów, które zostały do tego pisma dołączone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy uwzględnił odwołanie skarżącego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W świetle takiego rozstrzygnięcia przyjdzie w pierwszej kolejności przywołać treść art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ przepis ten legł u podstaw wydania kwestionowanego rozstrzygnięcia. Stosownie do postanowień tego przepisu organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygniecie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Na wstępie przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, iż przepis ten obowiązuje od 11 kwietnia 2011 r., a zatem organ odwoławczy podejmując przedmiotowe rozstrzygnięcie obowiązany był do jego zastosowania. Istota przywołanego unormowania sprowadza się do tego, że organ odwoławczy uchyla decyzję organu pierwszej instancji i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia w sytuacji zaistnienia przesłanek w nim wskazanych. Dla podjęcia tego typu rozstrzygnięcia niezbędne jest stwierdzenie przez organ odwoławczy, że decyzja organu pierwszej instancji wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a organ pierwszej instancji podejmując własne rozstrzygnięcie nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy, przy czym okoliczności te muszą mieć znaczenie dla podejmowanej decyzji. Nadto z unormowania powyższego wynika, że organ odwoławczy obowiązany jest wskazać okoliczności, które należy wziąć pod uwagę przy ponownym jej rozpatrywaniu. Podkreślić należy, że organ pierwszej instancji jest związany tymi wskazaniami, jak również będą one wiążące dla organu odwoławczego w przypadku rozpatrywania ewentualnego odwołania od nowo wydanej decyzji organu pierwszej instancji. Przed przystąpieniem do oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji przyjdzie wpierw odnieść się do stanu prawnego obowiązującego we wskazanym zakresie. Jak wynika z akt sprawy organ pierwszej instancji odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych w łącznej wysokości 9.600 zł. Podstawą prawną tego rozstrzygnięcia jest art. 30 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zgodnie z tym przepisem organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości: 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, 50 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, 100 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Z kolei po myśli ust. 2 tego przepisu organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej. W świetle powyższego umorzenie należności z funduszu alimentacyjnego może być przeprowadzone w oparciu o jedną z dwu podstaw prawnych. W rozpatrywanej sprawie skarżący wystąpił o umorzenie należności w oparciu o podstawę sformułowaną w art. 30 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy. Z istoty tego unormowania wynika, że podmiotem aktywnym w ramach postępowania dowodowego prowadzonego w trakcie tego postępowania administracyjnego jest strona występująca z żądaniem kierowanym do organu administracji, ponieważ to wnioskodawca obowiązany jest wykazać występowanie sytuacji wyczerpujących przesłanki umorzenia ciążących na nim należności. Takie ujęcie procesowe znajduje umocowanie w znowelizowanej treści art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, który przewiduje, że postępowanie dowodowe prowadzone jest z urzędu lub na wniosek strony postępowania administracyjnego. W świetle powyższego opowiedzieć się należy za stanowiskiem, że postępowanie dowodowe prowadzone przez organ administracji jest tak długo, aż strona tego postępowania przedłoży wszystkie posiadane dowody i wyjaśni wszystkie okoliczności zmierzające do obiektywnej oceny jej sytuacji, a następnie organ administracji w warunkach uznania administracyjnego podejmował będzie rozstrzygnięcie. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy w następstwie przeprowadzonej kontroli rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji doszedł do przekonania, że działania tego organu nie były wystarczające i nie dają podstaw do podjęcia rozstrzygnięcia, przy czym organ ten wskazał jakie okoliczności w ramach prowadzonego postępowania dowodowego nie zostały wyjaśnione. W następstwie takiego ustalenia przyjdzie stwierdzić, że organ odwoławczy zasadnie uwzględnił wniesione odwołanie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Z uzasadnienia kwestionowanej decyzji wynika, że zakres postępowania dowodowego mającego być przeprowadzonym w ramach ponownie prowadzonego postępowania przekracza możliwości organu odwoławczego i wynikające z treści art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego uprawnienia w zakresie samodzielnego przeprowadzenia czynności dowodowych. W konsekwencji przyjdzie uznać, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza obowiązujących unormowań prawnych a tym samym zgodne jest z przepisami prawa procesowego i materialnego, a zatem brak jest podstaw do uwzględnienia wniesionej skargi. Na marginesie prowadzonych rozważań przyjdzie zwrócić uwagę skarżącemu, że w ramach tego postępowania to on jest podmiotem aktywnym i do niego należy przedkładanie organom administracji wszystkich dowodów i dokumentów mających wykazać jego sytuację osobistą i dochodową, natomiast jako nieporozumienie można uznać stwierdzenie zamieszczone w pismach skarżącego, że stosowne dokumenty przedłoży sądowi administracyjnemu, ponieważ jeżeli tak uczyni, to nie poprawi własnej sytuacji procesowej, ponieważ przed sądem administracyjnym nie jest prowadzone żadne postępowanie dowodowe, a sąd ten dokonuje jedynie oceny prawidłowości rozstrzygnięcia organu administracji. Dodatkowo skarżący musi skupić się na takich okolicznościach, które związane są z obecną jego sytuacją, natomiast wszelkie zaszłości nie mogą być brane pod uwagę, one jedynie mogą stanowić prezentację tła dla oceny aktualnej jego sytuacji zdrowotnej i możliwości uzyskiwania środków niezbędnych do zaspokajania swoich potrzeb jak również potrzeb osób, wobec których ciążą na nim obowiązki alimentacyjne. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 wyżej wymienionej ustawy należało skargę oddalić. sw