IV SA/Gl 772/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. N. i Stowarzyszenia A. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie świadczeń pieniężnych z tytułu pracy przymusowej, w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu – M. N. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W piśmie procesowym datowanym na [...] M. N. wniósł o zwolnienie z opłat sądowych powołując się na okoliczność niskich dochodów. Z uwagi na fakt, iż powyższe żądanie nie zostało wyrażone w wymaganej przepisami formie, zarządzeniem z dnia [...] skarżącego wezwano do nadesłania wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. M. N. złożył rzeczony formularz w dniu [...], precyzując, iż zakres jego żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych. Równocześnie oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką i posiada mieszkanie o powierzchni [...]. Nie dysponuje natomiast żadnymi przedmiotami wartościowymi ani zasobami pieniężnymi. Miesięczny dochód rodziny wnioskującego wykazany został w kwocie [...], na którą składa się jego [...] w wysokości [...] oraz [...] pobierana przez jego żonę w kwocie [...]. Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku uznano za niewystarczające, zarządzeniem z dnia [...] skarżącego wezwano do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych, które zostały w nim wykazane. W szczególności wezwano go do udokumentowania dochodu uzyskiwanego przezeń i jego małżonkę (np. stosownymi [...] pobranych za ostatni miesiąc, ewentualnie decyzjami organu [...] ustalającymi aktualną wysokość tych świadczeń) oraz o podanie i w miarę możliwości udokumentowanie miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, skarżący nie odpowiedział na powyższe wezwanie. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku M. N. należy podnieść, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, zgodnie z art. 245 §3 tej ustawy mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) może nastąpić wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Rozstrzygnięcie wniosku zależy więc od tego, co zostało udowodnione przez stronę (por. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004, s.319). W tym kontekście uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Skarżący nie uzupełnił bowiem danych dotyczących swej sytuacji materialnej ani nie udokumentował okoliczności, na które powołał się we wniosku. Trzeba tu raz jeszcze zaznaczyć, że M. N. został do tego wyraźnie wezwany zarządzeniem z dnia [...], doręczonym mu w dniu [...]. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, którego upływ nastąpił z dniem [...] wnioskodawca nie ustosunkował się jednak w żaden sposób do powyższego wezwania. Tymczasem brak wyjaśnień o wysokości kosztów obciążających gospodarstwo domowe wyżej wymienionego jak również dokumentów pozwalających na dokonanie precyzyjnych ustaleń w zakresie jego stanu majątkowego uniemożliwia uznanie złożonych przezeń oświadczeń za w pełni wiarygodne. W konsekwencji nie sposób przyjąć aby skarżący wykazał w sposób dostatecznie przekonujący, iż nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu a tym samym stwierdzić przyjdzie, że wymóg wynikający z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. nie został w sprawie zachowany. Na marginesie warto odnotować, że w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego nieprzedłożenie dokumentów potwierdzających okoliczności podniesione we wniosku o przyznanie prawa pomocy wyklucza możliwość merytorycznego rozpoznania takiego wniosku i uzasadnia zarządzenie o pozostawieniu go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). Mając na względzie wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 258 §3 oraz art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.