IV SA/Gl 773/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.) Sędzia NSA Szczepan Prax Protokolant starszy referent Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2006r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G., działając na podstawie art. 104 § 1 i 2 Kodeku postępowania administracyjnego i art. 5 pkt. 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) nie stwierdził u K. D. (D,) choroby zawodowej - [...] wywołanej sposobem wykonywania pracy wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz.U. nr 132, poz. 1115 ). W uzasadnieniu orzeczenia podał, że K. D. pracował w latach [...]-[...] "A" w B. jako [...], w latach [...] - [...] w "B" - oddelegowany do pracy w "C" w S. administrowanym przez [...] jako [...],[...],[...] a od [...] r. w "D" SA - [...] w S. jako [...]. Na podstawie przeprowadzonego postępowania organ sanitarny nie zanegował narażenia K. D. na [...] poprzez wykonywanie [...] podczas [...]. Stwierdził jednakże, że łączny czas [...] wynosił średnio 4 godziny dziennie z przerwami, a wykonane pomiary [...] oddziaływujących na organizm człowieka nie wykazały przekroczenia dopuszczalnych w tym zakresie norm. Orzeczeniem Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. stwierdzono u skarżącego przewlekłą chorobę [...] wywołaną sposobem wykonywania pracy, jednakże druga opinia Instytutu Medycyny Pracy w S. nie podtrzymała tego orzeczenia, wskazując brak podstaw do uznania związku przyczynowo- skutkowego między stwierdzonymi zmianami w [...] a charakterem wykonywanej pracy. Uwzględniając zatem powyższe - organ sanitarny pierwszej instancji orzekł jak w osnowie decyzji. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł K. D.. Wskazując na rodzaj wykonywanej pracy - [...] w "D" SA w G. - [...]" w S., podkreślił, że pracował w warunkach stwarzających narażenie na [...] w związku z [...]. Nie zgadzając się z twierdzeniem pracodawcy, iż pracował w niewielkim wymiarze - tj. średnio 4 godziny z przerwami, podał nazwiska świadków, mogących potwierdzić faktyczny czas i charakter jego pracy. Dodając, że badania [...] nie były przeprowadzone pod kątem [...], co w jego odczuciu miało istny wpływ na [...] a tym samym na wynik przeprowadzonego pomiaru. Decyzją z dnia [...] r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., w oparciu o art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi. W uzasadnieniu wskazując na brak wyczerpujących ustaleń w zakresie warunków świadczonej przez K. D. pracy oraz wobec niewyjaśnienia rozbieżności w konkluzjach orzeczeń lekarskich, uznając, że rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania w znacznym zakresie, orzekł jak w sentencji. Po uzupełnieniu postępowania w wyznaczonym kierunku, przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia warunków pracy oraz przedłożenia dodatkowej opinii lekarskiej Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. decyzją z dnia [...] r. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u K. D. choroby zawodowej - [...] wymienionej w pozycji nr [...]. W uzasadnianiu wskazując fakt pracy w "B" - oddelegowanie do pracy w "C" w S. i w "D" SA "[...]" w S. jako [...], potwierdził [...] w latach [...]-[...] oraz [...] (średnio- [...]) i po [...] (średnio oko [...]-[...] na dzień). Dodał jednocześnie, że wprawdzie specjalistyczna jednostka medyczna pierwszej instancji (Wojewódzki Ośrodek Pracy w S.) w swoim orzeczeniu rozpoznał przewlekłą chorobę [...] wywołaną sposobem pracy, to jednak jednostka drugiego stopnia - Instytut Medycyny Pracy w S. - po analizie przedstawionej dokumentacji uznał, iż brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy stwierdzonymi zmianami w [...] a charakterem wykonywanej pracy. Także ponownie przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, dodatkowe postępowanie epidemiologiczne oraz powtórna ekspertyza medyczna nie zmieniły dotychczasowego stanowiska w sprawie, powtarzając, iż brak jest podstaw do uznania związku przyczynowo- skutkowego pomiędzy stwierdzonym schorzeniem a wykonywaną pracą zawodową. Mając powyższe na uwadze organ sanitarny orzekł jak na wstępie. Odwołanie od tej decyzji złożył K. D. kwestionując powyższe ustalenia organu sanitarnego. W odwołaniu podniósł, iż kwestionowana decyzja organu sanitarnego wskazuje brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej [...] wywołanej sposobem pracy, podczas gdy orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy odnosi się do [...], a to w wykazie chorób zawodowych stanowi dwie odrębne pozycje. Dlatego też w jego odczuciu sprawa wymaga wyjaśnienia. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest: - orzeczenie przez kompetentną placówkę służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., - wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Uzupełnione postępowanie etiologiczne wykazało, iż K. D. pracując jako [...] u wymienionych wcześniej pracodawców nie wykonywał prac [...] w stopniu powodującym ryzyko powstania [...], a zatem nie pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej [...]. Jednocześnie lekarze specjaliści obu kompetentnych placówek diagnostycznych (pierwszego i drugiego szczebla) w konkluzjach przedłożonych orzeczeń chociaż potwierdzili rozpoznanie [...] oraz [...], to jednak z analizy przebiegu choroby wykluczyli zawodową etologię choroby sugerując podłoże ogólnoustrojowe, dodatkowo wskazując na potencjalną przyczynę - [...]. Odpowiadając na zarzuty odwołania organ odwoławczy wyjaśnił, że zakres rozpoznania sprawy o stwierdzenie choroby zawodowej został szczegółowo uregulowany w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., gdzie w § 2 ust. 1 zamieszczono definicję choroby zawodowej, zgodnie z którą konieczną przesłanką do jej stwierdzenia jest rozpoznanie jednostki chorobowej wymienionej w wykazie stanowiącym załącznik do tego rozporządzenia. Stwierdzenia choroby może zaś nastąpić tylko przez upoważnione jednostki, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Zatem wobec braku stwierdzenia choroby zawodowej przez uprawnione do tego jednostki medyczne, nie ma podstaw do orzeczenia choroby zawodowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach K. D. zarzucając naruszenie przepisów materialnego (poprzez błędną wykładnię § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.) oraz prawa procesowego (art. 77, art. 79 oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego- poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy) wniósł o uchylnie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi przedstawiając przebieg swojej pracy zawodowej podkreślił, że pierwsze orzeczenie lekarskie (z dnia [...] r.) stwierdzało wystąpienie choroby zawodowej, dopiero orzeczenie lekarskie drugiej instancji zanegowało ten fakt i na jego podstawie organ sanitarny wydał swoją decyzję, z którą nie sposób się zgodzić. Wskazując na treść rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. zarzucił bezpodstawność ponownego badania lekarskiego. Dodatkowo wskazał, że orzeczenia lekarskie traktować należy jako opinie, co przy dwóch różnych opiniach powoduje obowiązek po stronie organu sanitarnego dogłębnego wyjaśnienia sprawy. Podkreślając lakoniczność uzasadnień orzeczeń lekarskich, nieuwzględnienie przez niego warunków świadczonej pracy (narażenia na czynnik szkodliwy) oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności uznał, że skarga jest w pełni uzasadniona. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz przytoczył argumenty wskazane w jej uzasadnieniu. Ponadto wyjaśnił, że w postępowaniu administracyjnym został wyczerpany dwustopniowy tryb badań lekarskich przewidziany przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. dotyczącego chorób zawodowych i organ drugiego stopnia nie zakwalifikował rozpoznawczego schorzenia jako choroby zawodowej. Na rozprawie skarżący potrzymał zarzuty skargi, wskazując, ze pracował w warunkach narażenia zawodowego, a ostatni pracodawca zaniżył ilość godzin pracy w warunkach narażenia. Wskazał, że według opinii Ordynatora Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdyby zakład wykazał faktyczną ilość świadczonej przez niego pracy (ok.6-7 godzin, a nie wskazywanych 3-4 godzin), wówczas rozpoznane schorzenie zostałoby uznane za chorobę zawodową. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając niniejszą sprawę, zważył, co następuje: Przepis art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, że Sąd w zakresie swojej właściwości sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 145 § 1 tej ustawy, w przypadku gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik prawy - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona przez Sąd wykazała, że decyzja ta narusza przepisy prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie wykazu chorób zawodowych. Stosownie do § 2 ust 1 powołanego wyżej rozporządzenia przez choroby zawodowe należy rozumieć choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje właściwy inspektor sanitarny na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz oceny narażenia zawodowego pracownika (§ 8 ust. 1 cytowanego rozporządzenia). Zatem jednym z warunków do wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej jest jej rozpoznanie przez jednostki diagnostyczne, o których mowa w § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych. Kompetencja tych jednostek obejmuje jedynie stwierdzenie stanu chorobowego i jego przyczyn. W rozpoznawanej sprawie postępowanie dotyczyło choroby wymienionej w pozycji [...] i [...] wykazu chorób zawodowych, określonej jako przewlekłe choroby [...] wywołane sposobem wykonywania pracy - [...] orz [...]. Jak wynika z materiału sprawy skarżący był poddany badaniom w dwóch uprawnionych jednostkach diagnostycznych, przy czym Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. orzeczeniem z dnia 22 [...] r. rozpoznano u K. D. - [...] pochodzenia zawodowego oraz [...] pochodzenia zawodowego czyli choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych w pozycji [...] i [...]. Natomiast z orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r. wynika, że brak jest podstaw do rozpoznania przewlekłej choroby [...] wywołanej sposobem wykonywania pracy wymienioną w pozycjach [...] czy [...] wykazu chorób zawodowych. Lekarze Instytutu w uzasadnieniu powyższego orzeczenia potwierdzili stan chorego po leczeniu operacyjnym z powodu [...] i [...] oraz fakt stałego leczenia w Poradni [...] i [...]. Mając jednak na uwadze analizę wywiadu zawodowego, badanie przedmiotowe - [...] i [...] a także charakter stwierdzonych zmian w [...] nie uznał związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonymi zmianami a warunkami wykonywanej pracy, warunkującymi stwierdzenie choroby zawodowej. Wobec wątpliwości przy tak odmiennych opiniach medycznych, organ sanitarny zwrócił do Instytutu o dodatkową opinię wyjaśniającą. Opinią dodatkową z dnia [...]r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wyjaśnił, że wprawdzie w [...] r. badanie skarżącego wykazało [...], to jednak dwukrotna operacja uwolniła [...] (w [...] r.) i [...] (w [...] r.) wskutek czego nie stwierdzono [...], a wobec kolejnej operacji w [...] r. usunięto objawy [...]. W ocenie lekarzy specjalistów Instytutu analiza przebiegu choroby, kolejno dołączające się objawy chorobowe przemawiają przeciwko zawodowej etiologii choroby, sugerując podłoże ogólnoustrojowe. Zdaniem specjalistów praca [...] nie stwarza warunków sprzyjających uszkodzeniu [...], nie jest także obciążona [...] w stopniu powodujących powstanie [...]. Dokonując analizy całości zgromadzonych w sprawie dokumentów, mając na uwadze tak sformułowane opinie biegłych należy podkreślić, iż wynikają z nich sprzeczne informacje. Z pierwszego orzeczenia lekarskiego wynika bowiem że stwierdzono [...]- stan po leczeniu operacyjnym i [...], w orzeczeniu drugoinstnacyjnym potwierdzono [...] oraz [...], informując jednocześnie o leczeniu operacyjnym i nie potwierdzając zawodowego rozpoznania wymienionych jednostek chorobowych. Należy jednak uznać, że to ostatnie orzeczenie lekarskie jest mało czytelne, gdyż nie wynika z niego jakie są przyczyny stwierdzonych u skarżącego chorób [...]. Przeprowadzone postępowanie epidemiologiczne potwierdziło pracę skarżącego w trudnych [...] warunkach (która, w opinii Kierownika "C" S., musiała doprowadzić, wskutek [...], do nadmiernego [...] i w rezultacie do [...] - w końcu warunki te doprowadziły do wyeksploatowania [...], pomimo ciągłego ich remontowania). Natomiast dodatkowa opinia nie wyjaśniła w sposób jednoznaczny dlaczego wykluczono zawodową etiologię stwierdzonego schorzenia, nie ukazując także pozazawodowych przyczyn schorzenia, wspominając jedynie o hipotetycznych przyczynach. Wskazać należy, iż orzeczenie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, nie może zatem ograniczyć się do ogólnych stwierdzeń, ale powinno być wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego. Zdaniem Sądu uzasadnienie zawarte w orzeczeniach lekarskich jednostek diagnostycznych nie spełnia wymogów opinii biegłego w rozumieniu wskazanego powyżej przepisu. Powyższe oznacza, że we wskazanym zakresie postępowanie dowodowe wymaga uzupełnienia W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, wobec zaistnienia powyżej naprowadzonych braków postępowania, a więc nie podjęcia w sprawie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, tj. wobec naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeku postępowania administracyjnego zaskarżona decyzja nie mogła się ostać. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jako wydaną z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie uzupełnić materiał dowodowy we wskazanym wyżej kierunku o ocenę narażenia zawodowego, a następnie zwrócić się do lekarzy Instytutu, którzy wydali w tej sprawie orzeczenie o jego uzupełnienie w zakresie wyżej naprowadzonym w oparciu o dokumentację medyczną skarżącego oraz o ustalenia dotyczące warunków pracy skarżącego w całym okresie zatrudnienia. Lekarze powinni jednoznacznie rozstrzygnąć czy rozpoznane u skarżącego [...] spowodowane zostały rodzajem wykonywania pracy bądź czy warunki pracy mogły przyczynić się jedynie do rozwoju tej choroby. Ocenę w powyższym zakresie należy odnieść do definicji choroby zawodowej określonej w § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych (...). Następnie organ oceni całość materiału dowodowego w sprawie oraz rozważy, czy spełnione są przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącej, w konsekwencji czego wyda decyzję, uzasadniając ją zgodnie z wymogami przepisu art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.