IV SA/Gl 774/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beta Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi A.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego postanawia: zawiesić postępowanie Decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 2, art. 4, art. 5, art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016r. poz. 195) – dalej "ustawa". Prezydent Miasta S. odmówił A.P. przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na syna O. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że O.P. jest pierwszym dzieckiem w rodzinie, a dochód strony w przeliczeniu na osobę przekracza kryterium dochodowe wyznaczone w art. 5 ust. 8 ustawy jako kwota 800 zł. W ramach ustaleń stanu faktycznego dokonano obliczenia dochodu rodziny wnioskodawczyni na podstawie jej dochodu z 2014r. wynikającego z zaświadczenia urzędu skarbowego. Dochód ten pomniejszono o należny podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne w łącznej kwocie 5 964,89 zł. Dochód ten uznano jednocześnie jako dochód utracony, w związku z utratą przez stronę zatrudnienia. Jako dochód uzyskany przyjęto natomiast wynagrodzenie strony uzyskane z tytułu zatrudnienia podjętego w dniu 4 stycznia 2016r. ustalając, że w miesiącu lutym 2016r. wysokość wynagrodzenia wyniosła 1 603,46 zł, co w przeliczeniu na członka rodziny wnioskodawczyni wyniosło kwotę 801,73 zł. W dalszej części uzasadnienia organ przytoczył w całości przepisy art. 2 pkt 19 i 20, art. 4, art. 5 i art. 7 ustawy. W odwołaniu od opisanej decyzji A.P. wniosła o jej uchylenie zarzucając błędne obliczenie jej dochodu, a tym samym błędne ustalenie, że kryterium dochodowe zostało przekroczone. Skarżąca stwierdziła, ze profesjonalne programy wyliczyły jej zarobki netto jako 1 597,87 zł. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy przytoczył in extenso treść art. 5 ustawy. Wyjaśnił nadto użyty w ustawie termin –"dochód" wskazując, że Ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie – oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Jeśli mowa o dochodzie członka rodziny – oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art.7 ust.1–3 ustawy. Wyjaśniono, że "dochód" według przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych oznacza przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012r. poz. 361 ze zm.) pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Zdaniem Kolegium wysokość ustalonego przez organ I instancji dochodu strony nie budzi wątpliwości. Dochód z tytułu podjęcia nowej pracy od 4 stycznia 2016r. wyniósł 1603,46 zł, co zostało potwierdzone zaświadczeniem wystawionym przez pracodawcę odwołującej z dnia 26 kwietnia 2017r. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A.P. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego, a także zasądzenie zaległego świadczenia począwszy od kwietnia 2017r. Zarzuciła błędną wykładnię prawa materialnego i niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 , art. 7, art. 77 K.p.a. oraz art. 5 ust. 3 ustawy. Nie kwestionując ustaleń faktycznych w zakresie obliczonego dochodu skarżąca podniosła brak uwzględnienia sytuacji zdrowotnej jej chorującego syna i związanych z tym wydatków. Jej zdaniem organ pominął celowościową wykładnię art. 5 ust. 3 i nie uwzględnił jakim celom służyć ma świadczenie wychowawcze. Stwierdziła, że ustawodawca dopuścił możliwość uwzględnienia specyfiki konkretnego przypadku, a taka sytuacja, w jej opinii, ma miejsce. Organ nie dopełnił obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Podniosła, że odmowa przyznania świadczenia z powodu przekroczenia dochodu o 1,73 zł jest niezgodna z celem ustawy określonym w art. 4 ust. 1 ustawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, wnosząc o jej oddalenie podtrzymało dotychczas prezentowane stanowisko. Odpowiadając na zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. organ stwierdził, że materiał dowodowy sprawy jest kompletny i jednoznacznie wykazuje, brak zakwalifikowania się skarżącej do wnioskowanego świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W rozpoznawanej sprawie zawieszenie postępowania sądowego jest uzasadnione wystąpieniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (postanowieniem z dnia 21 grudnia 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 889/16) do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym: "Czy przepisy art. 5 ust. 1 w związku z ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195) są zgodne z art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. nr 78 poz. 483 ze zm.) w zakresie, w jakim uniemożliwiają nabycie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w każdym przypadku przekroczenia kryterium dochodowego w rodzinie osoby ubiegającej się o to świadczenie?". W uzasadnieniu pytania Sąd zwrócił uwagę na możliwość takiego ukształtowania uprawnienia do świadczenia wychowawczego, by czyniło zadość konstytucyjnym zasadom równości oraz sprawiedliwości społecznej, nie naruszając zarazem wartości konstytucyjnej jaką jest ochrona właściwego stanu finansów publicznych. Zwrócono w szczególności uwagę na rozwiązanie przyjęte w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r., poz. 1518) w brzmieniu ukształtowanym od dnia 1 stycznia 2016 r. nowelizacją z dnia 15 maja 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 995). Przepis art. 5 w ustępie 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uzależnia bowiem uprawnienie do zasiłku rodzinnego od kryterium dochodowego, lecz równocześnie w ustępie 3 i 3a stanowi, że w przypadku, gdy dochód rodziny przekracza kwotę tego kryterium pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie odpowiadającej wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny. W odniesieniu do świadczeń rodzinnych ustawodawca zrezygnował zatem z zasady "wszystko albo nic" w przypadku uzależnienia prawa do świadczenia od kryterium dochodowego, na rzecz stopniowego zmniejszania wysokości zasiłku w miarę przekraczania kryterium dochodowego. Możliwe jest więc takie ukształtowanie prawa do świadczeń o charakterze pomocy rodzinie, udzielanej ze środków publicznych, by opierając mechanizm przyznawania tych świadczeń na przesłance kryterium dochodowego, uczynić zadość zasadzie równości w ten sposób, aby pomoc ta była udzielana do poziomu dochodowego identycznego lub bardzo zbliżonego dla wszystkich potencjalnie uprawnionych osób. Taki mechanizm, wymagający rezygnacji ze sztywnej kwoty świadczenia wychowawczego określonej w art. 5 ust. 1 ustawy gwarantowałby zachowanie zasad sprawiedliwości społecznej oraz zasady równego traktowania. Udzielenie odpowiedzi na powyższe pytanie ma znaczenie dla rozpoznawanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach sprawy, w której jedyną przyczyną uzasadniającą odmowę przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko było przekroczenie kryterium dochodowego, a podstawą prawną decyzji odmownej był m.in. art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Przekroczenie kryterium dochodowego mieści się nadto w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny (1,73 zł). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.