IV SA/Gl 777/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi A.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 41 pkt 1 i art. 106 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 2009 r. Nr 179, poz. 1362 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił A.P. przyznania zasiłku celowego specjalnego na pokrycie wydatków związanych z przejazdem do i ze szpitala w O. W uzasadnieniu decyzji organ ten stwierdził, że zgłoszona potrzeba została już zaspokojona, albowiem strona przedłożyła bilety, a tym samym nie stanowi niezbędnej potrzeby życiowej w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a jej zaspokojenie nie byłoby zasadne lecz sprzeczne z celami pomocy społecznej. Z decyzją tą nie zgodziła się A.P., która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. W odwołaniu tym wyraziła niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia, jak również podniosła, że organ pierwszej instancji wadliwie ustalił wysokość jej dochodu, ponieważ nie odliczył płaconych alimentów przez nią na syna studiującego w K. oraz kosztów na stałe zażywanych leków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał stosowne przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące przyznawania zasiłków celowych, jak również unormowań wyznaczających podstawowe reguły i zasady działania pomocy społecznej. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy zaznaczył, że zgłoszona przez stronę potrzeba już nie istniała, a co za tym idzie nie posiadała przymiotu niezbędnej potrzeby w rozumieniu art. 39 ustawy o pomocy społecznej, tym samym przyznanie jej świadczenia na wskazany cel byłoby prawnie niedopuszczalne. W końcowej części uzasadnienia organ ten odniósł się do twierdzenia strony dotyczącego odliczenia płaconych na rzecz syna alimentów i podniósł, że odliczeniu podlegają jedynie te alimenty, które płacone są na podstawie zobowiązania wynikającego z wyroku lub ugody sądowej. Strona płaci na rzecz syna dobrowolne alimenty, zatem nie można ich odliczać od jej dochodu. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się A.P., która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej podniosła, że organ odwoławczy uniemożliwił jej wypowiedzenie się w sprawie, a tym samym podjęte rozstrzygnięcie jest nieobiektywne, a ponadto wadliwie obliczono jej dochód ponieważ nie odliczono od niego kwoty dobrowolnie płaconych alimentów na rzecz syna. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, jaką zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Po myśli art. 134 wyżej wymienionej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie podkreślić, że sąd administracyjny kontroluje rozstrzygnięcia organów administracji pod kątem zgodności ich z przepisami prawa, jednocześnie należy mieć świadomość tego, że nie każde uchybienie znajdujące się w kontrolowanej decyzji uzasadniało będzie uwzględnienie wniesionej skargi. Tego typu rozstrzygnięcie zapadnie jedynie wówczas, gdy uchybienie z którym spotka się sąd będzie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tym samym uchybienie, które takiego wpływu nie posiada nie będzie stanowiło podstawy uzasadniającej uwzględnienie wniesionej skargi. Sformułowana powyżej uwaga jest istotna, ponieważ w rozpatrywanej sprawie tutejszy Sąd zetknął się z tego typu sytuacją. Podzielić należy stanowisko skarżącej, że organy administracji obu instancji w sposób nieprawidłowy ustaliły wysokość jej dochodu, ponieważ obowiązane były od ustalonego jej dochodu odliczyć kwotę płaconych przez skarżącą alimentów na rzecz syna studiującego w K. Stanowisko organu odwoławczego sprowadzające się do tego, że odliczeniu temu podlegają jedynie alimenty, do których płacenia osoba zobowiązana jest wyrokiem lub ugodą sądową lub umową zarejestrowaną przez sąd rodzinny nie znajduje mocowania w przepisach prawa. Z treści art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej nie wynika, aby pomniejszenie dochodu o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób uwarunkowane było powyższymi czynnościami prawnymi. Dochód rodziny podlega pomniejszeniu o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób niezależnie od tego, czy alimenty te płacone są pod przymusem wynikającym ze stosownych czynności prawnych bądź też dobrowolnie z uwagi na poczucie obowiązku danej osoby. Podniesiona okoliczność z zasady odgrywa istotną rolę w ocenie kwestionowanego rozstrzygnięcia organów administracji i stanowi powód uwzględnienia wniesionej skargi do sądu administracyjnego. Jednakże w rozpatrywanej sprawie sytuacja przedstawia się odmiennie i okoliczność ta nie odgrywa istotnej roli w ocenie prawidłowości kontrolowanej decyzji. Stanowisko takie wynika z tego, że skarżąca ubiega się o zaspokojenie potrzeby, która nie jest niezbędną potrzebą bytową lub życiową. Skarżąca wnioskiem z dnia [...] zwróciła się do organu pierwszej instancji o przyznanie świadczenia w postaci zwrotu wydatków na przejazd do i ze szpitala w O. i na tę okoliczność przedłożyła bilety, które potwierdzały wysokość poniesionych wydatków. Jak wynika z akt administracyjnych w szpitalu w powyższej miejscowości skarżąca przebywała w okresie od [...] do [...] oznacza to, że ze stosownym wnioskiem skarżąca zwróciła się do organu pierwszej instancji po zakończeniu pobytu w tym szpitalu i po powrocie do miejsca zamieszkania. W tym miejscu niezbędne jest przywołanie stanu prawnego w zakresie przyznawania zasiłków celowych. Ustawa o pomocy społecznej wyodrębnia kilka rodzajów zasiłków celowych, w art. 39 tej ustawy reguluje się kwestię zasiłku celowego ujmowanego jako świadczenie podstawowe i po myśli tego przepisu w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Nadto przedmiotowy zasiłek może być przyznany w formie biletu kredytowanego. Z kolei po myśli art. 41 ust. 1pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Po przedstawieniu przepisów dotyczących przyznawania zasiłku celowego niezbędne jest przywołanie unormowań zawierających zasady i cele pomocy społecznej. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 tej ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Natomiast według postanowień art. 3 powyższej ustawy pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie powyższym sytuacjom, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Z kolei rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z brzmienia przywołanych przepisów wynika, że zasiłek celowy przyznawany jest w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby, czyli takiej potrzeby, która występuje w danym momencie i jej niezaspokojenie uniemożliwi osobie lub rodzinie życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. W rozpatrywanej sprawie z tego typu sytuacją nie spotykamy się, ponieważ skarżąca już we własnym zakresie zaspokoiła zgłaszaną potrzebę, albowiem składając wniosek w dniu [...] przedłożyła wykorzystane bilety i obecnie domaga się zwrotu wydatków poniesionych na ten cel. Zatem zgłaszana przez skarżącą potrzeba nie jest niezbędną, a ponadto istota żądania skarżącej sprowadza się do refundacji poniesionych wydatków poniesionych na podróż do i ze szpitala w O. W tej sytuacji podzielić należy stanowisko organów administracji prezentowane w uzasadnieniach podjętych rozstrzygnięć, że skarżąca ubiega się o zaspokojenie potrzeby, która nie jest niezbędna, a okoliczność ta pozostaje w sprzeczności z treścią art. 3 ustawy o pomocy społecznej i wyrażonymi w niej celami pomocy społecznej. W konsekwencji należy stwierdzić, że niezależnie od tego o jaki rodzaj zasiłku celowego ubiegałaby się skarżąca w każdym przypadku jej żądanie nie odpowiadałoby wymogom wynikającym z przywołanych powyżej przepisów prawa. Tym samym dostrzeżone powyżej uchybienie w zakresie ustalenia kryterium dochodowego skarżącej nie ma wpływu na końcową ocenę zaskarżonej decyzji, ponieważ w przypadku zasiłku celowego jak i zasiłku celowego specjalnego rozstrzygnięcie musiałoby być analogiczne, a mianowicie odmawiające zaspokojenia zgłoszonej potrzeby. Na marginesie niniejszych rozważań przyjdzie dostrzec, że skarżąca przed udaniem się do przedmiotowego szpitala mogła wystąpić do organu pierwszej instancji o przyznanie biletu kredytowanego ujmowanego jako odrębny rodzaj świadczenia. Wniosek taki rozpatrywany byłby przed wystąpieniem potrzeby i sytuacja skarżącej byłaby odmienna od tej jaka występuje obecnie. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić. su.