IV SA/Gl 778/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz-Kunicka (spr.) Protokolant Paulina Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2011 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...]. Decyzją z dnia [...]r. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta K. Kierownik Pomocy Dzieciom i Rodzinom Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. odmówił A. P. umorzenia zaległości za DDPS w wysokości 296,80 zł., wskazując, że ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego, wyżej wymieniona ma możliwość zaspokojenia potrzeby poprzez wykorzystanie własnych środków, uprawnień i możliwości w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że w analizie jej budżetu nie uwzględniono ponoszonych przez nią kosztów alimentowania syna oraz kosztów zakupu lekarstw zażywanych na stałe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...]r. A. P. zwróciła się z wnioskiem o przyznanie pomocy poprzez umorzenie zaległości za DPS. Organ I instancji przeprowadził wywiad środowiskowy w trakcie którego ustalił, że wyżej wymieniona przebywa w Hotelu Pomocy Społecznej w K. i ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Na jej dochód w łącznej wysokości 887,44 zł. składa się zasiłek pielęgnacyjny oraz emerytura. A. P. jest leczona psychiatrycznie, kilkakrotnie była hospitalizowana w różnych klinikach psychiatrii na terenie kraju. W trakcie wywiadu środowiskowego oświadczyła, że co miesiąc przekazuje swojemu synowi J. 450 zł. tytułem alimentów. W związku z tym organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Ponadto na podstawie § 9 uchwały Rady Miasta K. nr [...]z dnia [...]r. i art. 104 K.p.a., osoby wnoszące opłatę za usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze można zwolnić, na ich wniosek lub wniosek pracownika socjalnego, częściowo lub całkowicie z tej opłaty, w szczególności jeżeli: 1) - z przeprowadzonej analizy wydatków osoby lub rodziny, uwzględniającej najbardziej niezbędne potrzeby wynika, że osoba nie jest w stanie ponosić odpłatności w wysokości wynikającej z przyjętych zasad; 2) - poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Następnie organ odwoławczy podniósł, że z akt sprawy wynika, iż podczas postępowania przed organem pierwszej instancji została przeprowadzona z udziałem strony analiza budżetu domowego, która objęła ponoszone przez nią comiesięczne wydatki, w tym także uwzględniono opłatę za DDPS oraz miesięczny dochód strony. Z ustaleń wynika, iż z własnych środków strona jest w stanie pokryć niezbędne potrzeby bytowe. Ponadto nie stwierdzono, aby poniosła straty w wyniku zdarzenia losowego, klęski ekologicznej lub żywiołowej. Wobec tego organ odwoławczy uznał, że w przypadku strony nie ma podstaw do umorzenia zaległości za DDPS. Natomiast odnosząc się do zawartego w odwołaniu twierdzenia, że od dochodu powinny zostać odliczone alimenty dobrowolnie płacone przez A. P. na rzecz syna, organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: - 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; - 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; - 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W związku z tym organ odwoławczy podniósł, że alimenty mogą być odliczone od dochodu w sprawach świadczeń z pomocy społecznej jedynie, gdy strona jest zobowiązana do ich świadczenia wyrokiem, ugodą sądową lub umową zatwierdzoną przez właściwy sąd rodzinny. Natomiast z akt sprawy wynika, że strona dobrowolnie płaci na rzecz syna alimenty i nie zostały one uregulowane sądownie. W skardze wniesionej od powyższej decyzji, A. P. wskazała, że płacone przez nią dobrowolnie alimenty na rzecz syna powinny pomniejszać uzyskiwany przez nią dochód. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. W wyniku przeprowadzenia kontroli w wyżej wskazanym zakresie, stwierdzić należało, że zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a wobec tego skarga zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należało, że zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 583 ze zm.), za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: - 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; - 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; - 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Przytoczony wyżej przepis nie określa zatem, na jakiej podstawie oraz w jaki sposób mają być świadczone alimenty, które pomniejszają kwotę dochodu. Przede wszystkim nie znajduje zatem uzasadnienia w świetle tego przepisu, stwierdzenie organu odwoławczego, że alimenty mogą być odliczone od dochodu w sprawach świadczeń z pomocy społecznej jedynie wówczas, gdy strona jest zobowiązana do ich świadczenia wyrokiem, ugodą sądową lub umową zatwierdzoną przez właściwy sąd rodzinny. Jak podkreśla się w orzecznictwie – uprawniony i zobowiązany do alimentacji mogą w szczególności ustalić rodzaj i zakres świadczenia w umowie zawartej na zasadach ogólnych, w ugodzie zawartej przed mediatorem w toku posiedzenia pojednawczego, wreszcie w trybie procesowym przed sądem. Art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej również nie określa (nawet dla celów dowodowych) w jakiej formie mają być ustalone alimenty, które odlicza się od dochodu (...). Jest oczywiste, że w sytuacji, kiedy strona powołuje się na umowę zawartą na zasadach ogólnych o alimenty, zarówno organy administracyjne, jak i kontrolujący rozstrzygnięcie sąd muszą rozważyć, czy umowa ta mimo swej nazwy dotyczy świadczeń alimentacyjnych, czy też odzwierciedla inne świadczenia. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2008 r. sygn. akt I OSK 1400/07). Wobec stwierdzenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że z akt sprawy wynika, iż strona dobrowolnie płaci na rzecz syna alimenty i że nie zostały one uregulowane sądownie, organ odwoławczy był zobowiązany do przeprowadzenia oceny w zakresie art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej – przy uwzględnieniu wyżej przedstawionej wykładni tego przepisu. W konsekwencji uznania przez organ, że na podstawie art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, alimenty mogą być odliczone od dochodu tylko wówczas, gdy strona jest zobowiązana do ich świadczenia wyrokiem, ugodą sądową lub umową zatwierdzoną przez właściwy sąd rodzinny, doszło do naruszenia cytowanego przepisu. Ponadto nie ulega wątpliwości, że naruszenie w powyższy sposób uregulowań prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy. Dotyczyło przecież podstaw rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku strony. Wobec tego - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ administracji uwzględni powyższe wskazania dotyczące wykładni art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej i na tej podstawie wyda rozstrzygnięcie, wskazując ustalenia istotne dla oceny, czy wystąpiły okoliczności stanowiące podstawę pomniejszenia dochodu skarżącej, zgodnie z jej zarzutami zawartymi w odwołaniu i w skardze. Z uwagi na to, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. nie miała przymiotu wykonalności - jako utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie umorzenia zaległości z tytułu opłat za DDPS - bezprzedmiotowe było rozstrzygnięcie w zakresie art. 152 P.p.s.a.