IV SA/Gl 778/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2014 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...] roku nr [...]. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta G. na podstawie art. 3 pkt 11, art. 17, art. 20 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139 poz. 992 z późn. zm.), rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013r. w sprawie trybu i postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2013r. poz. 3), po rozpoznaniu wniosku K.C. z dnia 13 lutego 2013r., odmówiono stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub inne pracy zarobkowej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przywołano brzmienie art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1 a i 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych w ich brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013r. Organ wskazał również, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Odnosząc się do stanu faktycznego sprawy organ przedstawił, że siostra wnioskodawczyni, E.T., nad którą sprawuje ona opiekę, legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Matka E.T., czyli osoba, na której ciąży w pierwszej kolejności obowiązek alimentacyjny, żyje i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ zauważył nadto, że matka E.T. posiada prawo do emerytury, co wyklucza ją z grona osób uprawnionych do opieki nad córką. Zdaniem organu w pierwszej kolejność obciążona jest obowiązkiem alimentacyjnym w stosunku do E.T. także jej córka S.M., która również, zgodnie z oświadczeniem, nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W związku z powyższym organ uznał, że nie spełnione zostały przesłanki określone w art. 17 ust. 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych i wnioskodawczyni nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki sprawowanej nad siostrą. W odwołaniu od opisanej decyzji K.C. zakwestionowała stanowisko organu I instancji. Wskazała, że jej siostra, E.T., legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, która powstała przed ukończeniem 18 roku życia. Opiekę nad nią sprawowała jej matka. Jednak od 10 lat poważnie choruje, a obecnie ma 85 lat i nie może sprawować opieki w dalszym ciągu. W kwietniu 2013r. wystąpiła o wydanie jej orzeczenia o niepełnosprawności. Obowiązek opieki nad E.T. obciąża obecnie odwołującą i z tego tytułu przyznano jej świadczenie pielęgnacyjne do dnia 31 grudnia 2012r. E.T. w grudniu 2012r. wystąpiła o przyznanie jej ponownego orzeczenia o niepełnosprawności i otrzymała je w lutym 2013r. Po jego uzyskaniu, odwołująca wystąpiła o przyznanie jej ponownie świadczenia pielęgnacyjnego, składając wniosek w dniu 12 marca 2013r. W dalszej części odwołania strona opisała stan zdrowia swojej siostry wskazując na niezbędność sprawowania nad nią permanentnej opieki, a także sytuację życiową jej córki przebywającej w I., co wyklucza wykonywanie przez nią opieki na matką, E.T. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...]r. Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Przyjmując w całości stan faktyczny sprawy ustalony w toku postepowania przed organem I instancji stwierdzono po pierwsze, że w sprawie nie może mieć zastosowania art. 13 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 z 2012r.), zgodnie z którym w sprawach o świadczenia pielęgnacyjne, do którego prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, ustalając to prawo za ten okres, stosuje się przepisy dotychczasowe. Organ odwoławczy stwierdził tym samym, że wniosek strony rozpoznany być powinien na podstawie przepisów obowiązujących od 1 stycznia 2013r. Jednak nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2013r. Stwierdza się tam, że osobom innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kolegium wskazało, że matka i siostra E.T., będące zobowiązane w pierwszej kolejności do jej alimentacji żyją i nie posiadają orzeczenia o niepełnosprawności. Matka E.T. pobiera nadto emeryturę, co po myśli art. 17 ust. 5 pkt 1a wyklucza jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach K.C. powtórzyła argumenty zawarte w jej odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dodatkowo podniosła, że koszt opieki w Domu Pomocy Społecznej wynosi 3 tysiące złotych miesięcznie, a świadczenie pielęgnacyjne, o które wnosi, przyznawane opiekunowi osoby niepełnosprawnej, jedynie 520 zł. Zdaniem skarżącej zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja wydane zostały wskutek nieprawidłowej interpretacji prawa, na dowód czego wskazała wyrok WSA w Lublinie z dnia 16 listopada 2010r. sygn. akt II SA/Lu 600/10. Nadto nie przeprowadzono wywiadu środowiskowego i postępowania na okoliczności mające wpływ na ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, organ zaprezentował swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści przepisu, art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc oceniają czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź obowiązującej procedury. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jego legalności, stwierdzić należy, iż w sposób istotny uchybia ona prawu. Bezspornie podstawą materialno-prawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Ustawa ta, a zwłaszcza jej art. 17 ust. 1 ust 1a i ust. 1 b na przestrzeni od listopada 2012r. do grudnia 2013r. były poddawane licznym nowelizacjom. Kluczową kwestią jest rozstrzygnięcie, czy organy w sposób prawnie uzasadniony rozpatrzyły wniosek złożony przez skarżącą na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych w jej wersji obowiązującej od dnia 1 stycznia 2013r. Zauważyć należy, że w uzasadnieniu decyzji organu I instancji wskazano treść art. 24 ust. 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych (zwanej dalej – "ustawą"). Jednak organ nie dokonał sprawdzenia, czy stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie tego przepisu i nie dostrzegł konieczności jego zastosowania. Tymczasem, co wynika z wypowiedzi skarżącej, a także z treści odwołania, wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności złożony został w grudniu 2012r. Pozytywne dla osoby niepełnosprawnej orzeczenie zapadło w lutym 2013r. i w miesiąc później skarżąca wystąpiła do organu z wnioskiem o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego. Jeżeli taki stan rzecz miał miejsce w sprawie, to wniosek o świadczenie pielęgnacyjnej złożony by został w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, co implikuje ustalenie prawa do niego począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, a więc od grudnia 2012r. Tym samym implikuje ocenę tego wniosku w świetle przepisów ustawy obowiązujących do 1 stycznia 2013r. Jednocześnie też umknęło organowi uregulowanie zawarte w art. 11 ustawy przytoczonej w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego. Po myśli art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 z 2012r.), osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych, a przepis ten ma zastosowanie również w przypadku ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy (art. 11 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (...). Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela w całości stanowisko prezentowane już w orzecznictwie sądów administracyjnych, co do tego, że jeśli wnioskodawca uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie dotychczasowych przepisów, powołując się na orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskane na podstawie wniosku złożonego do dnia 31 grudnia 2012r., we wskazanym okresie trzymiesięcznym złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych, zachowuje prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013r., jeżeli spełnia warunki określone w przepisach dotychczasowych (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 18 czerwca 2013r. sygn. akt II SA/Bd 490/13 publ. CBOSA). Z przytoczonych przyczyn sprawa powinna powrócić do jej ponownego rozpoznania na poziomie organu I instancji. Rolą tego organu będzie ustalić daty złożenia wniosku o wydanie orzeczenia niepełnosprawności, orzeczenia o niepełnosprawności i wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W sytuacji, gdy potwierdzi się stan faktyczny przedstawiony przez stronę postępowania obowiązkiem organu będzie ocenić ten wniosek w świetle przesłanek wynikających z treści art. 17 ust. 1 "a" ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 listopada 2012r. do 1 stycznia 2013r. W przypadku spełnienia się warunków wymaganych do nabycia prawa doświadczenia pielęgnacyjnego przez wnioskodawczynię organ weźmie pod uwagę przywołane prze Sąd przepisy intertemporalne pozwalające uprawnionemu podmiotowi zachować swoje prawo do świadczenia do dnia 30 czerwca 2013r. Na marginesie sprawy Sąd zwraca uwagę na obowiązującą od 15 maja 2014r. ustawę z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014r. poz. 567), która zostanie zastosowana przez organ wobec skarżącej, jeżeli we wskazanym w tym akcie terminie wystąpi o przyznanie jej uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego na jej podstawie. Nienależycie wyjaśniony stan faktyczny sprawy jaki został przedstawiony w aktach sprawy nie pozwala na ocenę, czy organ zastosował słusznie przepisy ustawy w jej brzmieniu po nowelizacji obowiązującej od dnia 1 stycznia 2013r. a dostrzeżone uchybienie, odpowiadające przesłankom, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 P.p.s.a. uzasadnia orzeczenie, jak w sentencji.