IV SA/Gl 78/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2007r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję. R. S. wnioskiem z dnia 25 września 2005 r., do którego dołączył deklarację o wysokości dochodów oraz dowody wypłat renty i emerytury za ostatnie trzy miesiące poprzedzające złożenie wniosku, wniósł o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Z wniosku tego wynika, że w/wym. prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe, zajmuje lokal mieszkalny o powierzchni użytkowej [...] m2, nadto łączny dochód tego gospodarstwa osiągnięty w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku wynosi [...] zł, a po przeliczeniu na jedną osobę [...] zł. miesięcznie. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B. na podstawie art. 2, art. 3, art. 4, art. 5, art. 6, art. 7, art. 8 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a., przyznano R. S. dodatek mieszkaniowego w wysokości [...] zł na okres od 1 października 2005 r. do 31 marca 2006 r. Od powyższej decyzji R. S. wniósł odwołanie, podnosząc, ze do obliczenia dodatku mieszkaniowego z dochodów brutto za trzy miesiące doliczony został jednorazowy dodatek pieniężny netto w wysokości [...] zł na osobę. Dodatek ten był wyliczony na podstawie dochodu netto na osobę za rok 2004 i przysługiwał emerytom i rencistom, którzy w 2004 r. osiągnęli dochód netto [...] zł. Powyższe spowodowało zmniejszenie kwoty dodatku mieszkaniowego o [...] zł, co uważa za wielce krzywdzące. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 3 ust. 1 i 6 ust. 2 pkt. ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i zgodna z przepisami ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W dalszej kolejności w oparciu o przywołane przepisy tej ustawy wyjaśnił zasady przyznawania dodatków. Odwołując się do treści art. 3 ust. 3 cyt. ustawy uznał, że organ I instancji przy wyliczeniu wysokości dodatku mieszkaniowego prawidłowo wliczył do dochodu dodatek pieniężny otrzymany z ZUS. Nadto organ wyjaśnił, że stosownie do przepisu § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817) do podstawy obliczenia dodatku przyjmuje się wydatki w gospodarstwach domowych w wysokości 90% naliczonych i ponoszonych wydatków. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem R. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której ponownie podniósł, że jednorazowy dodatek pieniężny nie jest wliczany do dochodu. Kwoty tego dodatku nie wykazuje się w zeznaniach podatkowych oraz nie podlega ona potrąceniu ani egzekucji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie prezentując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kryterium kontroli wykonywanej przez te sądy określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, że kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem kontrola sądów administracyjnych polega na zbadaniu, czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy badają również, czy organ administracji publicznej nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji (art. 145 § 1 P.p.s.a.). Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione, a które Sąd zgodnie z powołanym wyżej art. 134 § 1 P.p.s.a. wziął pod uwagę z urzędu Przeprowadzając ocenę legalności decyzji administracyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadniczo bierze pod rozwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie jej wydawania. W pewnych jednak sytuacjach nie może przejść do porządku nad okolicznościami zaszłymi po tej dacie. Są nimi między innymi zmiany prawne, które Sąd obowiązany jest uwzględniać z urzędu, zwłaszcza gdy mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Trzeba bowiem stwierdzić, że w zakresie przyznanego skarżącemu dodatku mieszkaniowego organy zastosowały § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817). Przepis ten w dacie wydania zaskarżonej decyzji przewidywał, że do podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki, o których mowa w ust. 1, w wysokości 90% naliczonych i ponoszonych wydatków. Tymczasem po wydaniu zaskarżonej decyzji wyrokiem z dnia 9 maja 2006 r., sygn. P 4/05 (Dz. U. z 2006 r., Nr 84, poz. 587) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. jest niezgodny z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) Przepis ten jako sprzeczny z ustawą nie mógł stanowić formalnej podstawy do obniżania o 10% wydatków stanowiących podstawę do obliczenia dodatku mieszkaniowego. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego ograniczenie wydatków będących podstawą obliczenia dodatku mieszkaniowego o 10%, dokonane w treści wskazanego przepisu rozporządzenia, nie ma podstaw w przepisach ustawy o dodatkach mieszkaniowych, w szczególności art. 6 ust. 1. Trybunał zauważył, że rozporządzenie nie może bez wyraźnego upoważnienia ustawy wkraczać w sferę materii prawnych regulowanych ustawami. Nawet jeżeli przyjąć, że ustawodawca mógłby upoważnić w akcie wykonawczym do odstępstw od regulacji ustawowej, musiałby to jednoznacznie i szczegółowo wskazać w treści ustawy. Przepis art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych odwołuje się do pojęcia "wydatków za zajmowany lokal mieszkalny, stanowiących podstawę obliczania dodatku mieszkaniowego". Tym samym nie nakazuje uzupełnienia regulacji ustawowej lecz pozwala w swoim upoważnieniu na odmienną niż ustawa regulację. W myśl art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, ustawą lub normą międzynarodową aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonym dla danego postępowania. W odniesieniu do decyzji administracyjnych właściwy tryb ich eliminowania z obrotu prawnego w razie orzeczenia niezgodności z Konstytucją ( w tym wypadku ustawą) aktu normatywnego, na podstawie którego decyzja została wydana normuje art. 145a § 1 kpa. Przepis ten stanowi, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Z powyższych względów zaskarżone rozstrzygniecie nie mogło się ostać. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi przyjdzie wskazać, że ustawa o dodatkach mieszkaniowych zawiera własną definicję dochodu. Według art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych dochodem są wszelkie przychody, od których odlicza się lub do których nie wlicza się ściśle określonych należności. Podstawowe znaczenie określenia "wszelkie przychody" obejmuje to, co zostało uzyskane faktycznie, a zatem wpływy, które stanowią przysporzenie środków materialnych i które mogą być przeznaczone na pokrycie bieżących wydatków za zajmowane mieszkanie. Inne znaczenie tego określenia wymagałoby specjalnej wskazówki interpretacyjnej w samej ustawie. Nie można określenia "przychody", które stanowią podstawę do obliczenia dochodu na potrzeby przyznania dodatku mieszkaniowego, wiązać z przychodem i dochodem w rozumieniu przepisów ustawy podatkowej lub o świadczeniach z ubezpieczenia społecznego, ponieważ ustawa o dodatkach mieszkaniowych w tym zakresie nie odsyła do innych ustaw. Sytuacja dochodowa osoby nie musi więc być rozumiana jednolicie na gruncie przepisów innych ustaw oraz przepisów ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Oznacza to m.in., że dla celów dodatku mieszkaniowego za dochód mogą być uznane kwoty wolne od podatku. Zatem, zdaniem Sądu, organy prawidłowo wliczyły jednorazowy dodatek pieniężny otrzymany z ZUS do dochodu stanowiącego podstawę obliczenia dodatku mieszkaniowego. Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 145 § 1 pkt 1b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ dokona obliczenia kwoty wnioskowanego świadczenia z uwzględnieniem powyższych wskazań. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania art. 152 P.p.s.a., bowiem skarżącemu należy się dodatek mieszkaniowy, co najmniej w wysokości określonej w decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r., dlatego do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku zaskarżona decyzja ma być wykonywana.