IV SA/Gl 782/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 19 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy; W treści skargi z dnia 14 czerwca 2013 r. J.K. zawarł wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu powołując się na okoliczność trudnej sytuacji materialnej. Ponieważ żądanie skarżącego nie zostało wyrażone w wymaganej przepisami formie, pismem z dnia 31 lipca 2013 r. wezwano go do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. J.K. nadesłał rzeczony formularz w dniu 14 sierpnia 2013 r. precyzując, iż zakres jego żądania obejmuje nie tylko ustanowienie adwokata, lecz nadto także zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wnioskujący nawiązał do merytorycznych aspektów związanych z zaskarżoną decyzją oraz powołał się na szkody jakich doznał w wyniku powodzi. Równocześnie oświadczył, że w skład jego rodziny wchodzi małżonka i dwie pełnoletnie córki oraz, że posiada dom o powierzchni około 150 m2. Nie dysponuje natomiast żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami wartościowymi. Miesięczny dochód rodziny skarżącego zadeklarowany został w kwocie 1.054,60 zł uzyskiwanej przezeń z tytułu renty. Wnioskodawca dodał, że jego małżonka z dniem [...] r. zawiesiła prowadzoną wcześniej działalność gospodarczą. Wskazał również, iż ponosi relatywnie znaczne wydatki na zakup leków oraz z tytułu opłat za energię elektryczną, gaz i opał. Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku (zarządzenie z dnia 20 sierpnia 2013 r.) skarżący nadesłał zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. potwierdzające, iż jego małżonka – E.K. nie osiągnęła dochodu w roku 2012 oraz zaświadczenia tego organu, z których wynika, że jego córki – K. K. i M.K., uzyskały w tym roku dochody w kwotach odpowiednio 2.280 zł i 9.886,13 zł. Nadto wnioskodawca przedstawił kopie dokumentów potwierdzających wysokość opłat związanych z zamieszkiwanym domem wywodząc, iż miesięczna suma tych należności to 374,81 zł (co zadeklarował w nadesłanym piśmie procesowym z dnia 11 września 2013 r.). Pomimo wyraźnego wezwania skarżący nie nadesłał natomiast zaświadczenia organu gminy wskazującego wszystkie osoby zameldowane pod jego adresem zamieszkania. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Na wstępie należy odnotować, że przedmiotem skargi J. K. jest decyzja administracyjna wydana w przedmiocie zasiłku celowego, będącego jednym ze świadczeń przewidzianych w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 ze zm.). Tym samym, skarżący jest w niniejszej sprawie zwolniony od kosztów sądowych z mocy samego prawa, co wynika z art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. W konsekwencji, jego wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia tych kosztów, jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu. Odnosząc się natomiast do wniosku strony o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika należy wskazać, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których ubiegający się o przyznanie prawa pomocy zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Trzeba zaakcentować, że z art. 252 §1 p.p.s.a. wynika wprost, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach strony, a także o jej stanie rodzinnym. Pojęcie "stanu majątkowego i dochodów strony" nie jest przy tym tożsame z "jej majątkiem". Zakres tego sformułowania jest bowiem zbliżony do pojęcia "sytuacji majątkowej", która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości płatnicze (patrz: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt I OZ 657/06, publ.: LEX Nr 181557). Tymczasem skarżący - jakkolwiek wykazał, że sam jest osobą uskarżającą się na zły stan zdrowia i pobiera rentę, w kwocie netto zaledwie 897 zł - to jednak nie zobrazował w sposób wolny od wątpliwości swojego stanu rodzinnego, co nie pozwala na miarodajną ocenę jego faktycznej sytuacji materialnej. W tym miejscu należy zaznaczyć, że wbrew wyraźnemu wezwaniu zawartemu w zarządzeniu z dnia 20 sierpnia 2013 r., nie nadesłał on zaświadczenia organu gminy, wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod jego adresem zamieszkania. Brak takiego dokumentu powoduje natomiast, że nie jest możliwe wyjaśnienie rozbieżności pomiędzy oświadczeniami zawartymi we wniosku, a danymi wynikającymi z dokumentów dołączonych do akt administracyjnych niniejszej sprawy, jak również z akt innej zawisłej przed tutejszym Sądem sprawy o sygn. IV SA/Gl 1642/11, w ramach której wyżej wymieniony także ubiegał się o przyznanie prawa pomocy (wniosek w tym zakresie został uwzględniony postanowieniem z dnia 13 lutego 2012 r.). Mianowicie, w rubryce nr 6 formularza urzędowego formularza wniosku, dotyczącej osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, skarżący wymienił małżonkę – E.K. oraz dwie pełnoletnie córki – K.K.i M.K. Równocześnie wnioskodawca nie podał aktualnego dochodu M.K. podkreślając, że tworzy ona "oddzielne gospodarstwo domowe". Wywód o odrębnym gospodarowaniu nie został przy tym poparty jakąkolwiek bliższą argumentacją, w związku z czym kwestia ta wymagała niewątpliwie wyjaśnienia, jako że zarówno z oświadczeń skarżącego złożonych w zakresie wyżej wymienionej sprawy o sygn. akt IV SA/Gl 1642/12, jak i z akt administracyjnych niniejszej sprawy (vide: protokół z wywiadu środowiskowego - karty nr 227-255 tych akt) wynika jednoznacznie, że M.K. co najmniej do [...] r. (a więc jeszcze niecały rok temu) zamieszkiwała z wnioskującym i pozostawała z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Rzeczone zagadnienie jest tym bardziej istotne, że wyżej wymieniona od września 2012 r. podjęła pracę (vide: oświadczenie stanowiące kartę nr 247 akt administracyjnych) i w roku 2012 osiągnęła z tego tytułu dochody (patrz: nadesłane zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M.). Skarżący nie sprecyzował w żaden sposób, dlaczego M. K. ma tworzyć oddzielne gospodarstwo domowe, a w szczególności nie wskazał jednoznacznie, czy osoba ta wyprowadziła się w międzyczasie z jego domu, czy też nadal w nim zamieszkuje. W tym stanie rzeczy, w wezwaniu z dnia 20 sierpnia 2013 r. zwrócono się do niego o zaświadczenie o zameldowaniu, które umożliwiłoby ustalenie, czy M.K. nadal zamieszkuje wraz z nim. W przypadku odpowiedzi twierdzącej, samo oświadczenie skarżącego o odrębnym gospodarowaniu nie mogłoby być podstawą odmowy ujawnienia aktualnego dochodu córki, będącej wszak dla niego osobą najbliższą. Rzadko bowiem zdarza się, aby osoby zamieszkujące pod jednym dachem prowadziły odrębne gospodarstwa domowe, zwłaszcza w przypadku, gdy są to osoby powiązane bliskim stopniem pokrewieństwa (utrwalone stanowisko orzecznictwa sądowego wyrażone między innymi w postanowieniach: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2006 r., II OZ 569/06, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 330/12 oraz z 26 czerwca 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 406/12, a także postanowienia tutejszego Sądu: z dnia 28 września 2012 r., sygn. akt III SA/Gl 874/12 i z 20 grudnia 2011 r., sygn. akt III SA/Gl 1407/11 - wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W takiej sytuacji, fakt prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych musi być udowodniony w sposób nie budzący wątpliwości i poparty powołaniem się na konkretne okoliczności, które by to potwierdzały. Skarżący żadnych takich okoliczności nie powołał, a równocześnie, wbrew wyraźnemu wezwaniu nie przedłożył zaświadczenia mogącego umożliwić dokonanie w tym zakresie ustaleń. W tym stanie rzeczy nie sposób przyjąć, aby wnioskodawca spełnił wymóg, od którego art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. uzależnia przyznanie prawa pomocy i dlatego postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy.