IV SA/Gl 785/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia zadłużenia z tytułu wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; W treści skargi z dnia 5 sierpnia 2016 r. J. K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Następnie, w dniu 6 października 2016 r. skarżący złożył do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdzie potwierdził zakres swojego żądania. W treści tego formularza oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z siostrą, uskarża się na poważne problemy zdrowotne, nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości i jest zadłużony. Równocześnie zadeklarował, iż jedynym dochodem jego gospodarstwa domowego jest emerytura siostry, w kwocie 950 zł, z kolei na obciążające go stałe koszty utrzymania składają się opłaty mieszkaniowe (350 zł), wydatki na lekarstwa (60 zł), bilet miesięczny (75 zł) oraz opłata za telefon (25 zł). Wezwaniem z dnia 19 października 2016 r. zwrócono się do skarżącego o uprawdopodobnienie danych ujętych we wniosku. W tym zakresie wezwano go o: - udokumentowanie faktu, iż nie uzyskuje obecnie żadnego dochodu. Wskazano, iż należy w tym celu przedłożyć aktualne zaświadczenie właściwego powiatowego urzędu pracy potwierdzające, iż jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku ewentualnie dokument potwierdzający rozwiązanie stosunku pracy z ostatnim pracodawcą; - udokumentowanie (np. dowodem wypłaty, poleceniem przelewu, wyciągiem bankowym) wysokości emerytury pobranej przez jego siostrę za ostatni miesiąc; - udokumentowanie aktualnej wysokości kosztów obciążających jego rodzinę z tytułu czynszu, opłat za tzw. media (energia elektryczna, gaz, woda, wywóz nieczystości, usługi telekomunikacyjne itd.), a także wydatków na zakup leków. Wskazano, iż należy w tym celu przedłożyć np. faktury VAT, paragony, dowody wpłaty, wyciągi bankowe itp. dotyczące wydatków za ostatni miesiąc. W wyznaczonym terminie, który upłynął z dniem 7 listopada 2016 r. J.K. nadesłał jedynie pismo procesowe, w którym oświadczył, iż jest zatrudniony w A Sp. z o.o. w S. i pobiera z tego tytułu wynagrodzenie, w kwocie 561,69 zł. Nadto w piśmie tym skarżący podał, że wydatkuje w ramach czynszu i opłaty za wodę 370 zł, z kolei w ramach opłat za gaz i energię elektryczną odpowiednio 30 zł i 200 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - zwanej dalej "p.p.s.a.", stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. W pierwszej kolejności należy odnotować, że przedmiotem skargi J. K. jest decyzja administracyjna wydana w sprawie dotyczącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego, które stanowią formę szeroko pojętej pomocy społecznej. Wnioskodawca jest więc w niniejszej sprawie objęty zwolnieniem od kosztów sądowych z mocy samego prawa, na podstawie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., a w konsekwencji, jego wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia rzeczonych kosztów jest od samego początku bezprzedmiotowy i dlatego nie podlega rozpoznaniu (zaprezentowane stanowisko jest zgodne z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 września 2016 r. - karta nr 1 akt sprawy). Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu należy wskazać, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, a rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem skarżący nie uprawdopodobnił oświadczeń, które podniósł w swoim wniosku. Nie nadesłał mianowicie jakichkolwiek dokumentów, które wymienione zostały w wystosowanym do niego wezwaniu z dnia 19 października 2016 r., to jest potwierdzających wysokość dochodu jego siostry oraz obrazujących wysokość obciążających go kosztów utrzymania. Równocześnie, choć w samym wniosku nie wykazał żadnych własnych dochodów, to już odpowiadając na powyższe wezwanie oświadczył co innego, a mianowicie, iż dochody takie jednak osiąga, pobierając wynagrodzenie za pracę, w kwocie 561,69 zł. Także tego dochodu nie potwierdził jednak żadnym dokumentem. W tym stanie rzeczy nie sposób uznać, aby wnioskodawca spełnił wymóg, o którym mowa w przywołanym wyżej art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy jest bowiem możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Niewykonanie lub niedostateczne wykonanie przez stronę obowiązków nałożonych na nią w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest z kolei przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Nie wykonując wezwania z dnia 19 października 2016 r. w należyty sposób, skarżący nie zachował przesłanki określonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 przywołanej ustawy.