IV SA/Gl 788/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Wiesław Morys Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz-Kunicka Protokolant Paulina Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję. Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 16 ust. 2, art. 17 ust. 1 pkt 19, art. 106 ust. 1, ust. 3a, art. 110 ust. 8 w zw. z art. 147 ust. 7 i 8 oraz art. 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 127, poz. 1055), przyznał J.B. zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej od dnia [...], bezterminowo, w wysokości 253,01 zł miesięcznie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że J. B. wnioskiem z dnia [...]r. zwrócił się o przyznanie mu zasiłku stałego. W trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jej dochodem jest zasiłek pielęgnacyjny i 1/2 dodatku mieszkaniowego. Dodatkowo strona legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przyznanym bezterminowo. Wobec tego J. B. spełnia warunki do przyznania mu wnioskowanego świadczenia. Wysokość zasiłku stanowi różnicę pomiędzy ustawowym kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, tj. 477 zł, a posiadanym dochodem netto tj. 223,99 zł (zasiłek pielęgnacyjny 153 zł i 1/2 dodatku mieszkaniowego w kwocie 70,99 zł). W odwołaniu od powyższej decyzji J. B. podniósł, że dodatek mieszkaniowy otrzymuje jego żona jako główny lokator, z którą ma rozdzielność majątkową. Z tego powodu potrącenie skarżącemu kwoty 70,99 zł z przyznanego mu zasiłku stałego jest bezpodstawne i nie miało wcześniej miejsca. Dodatkowo skarżący powołał się na swoją trudną sytuację życiową. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., działając na podstawie art. 138 § 2 kpa w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 3, art. 37 ust. 1 i ust. 2, art. 17 ust. 1 pkt 19 ustawy o pomocy społecznej, decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy na wstępie przytoczył treść art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a następnie obszernie opisał postępowanie przed organem pierwszej instancji. Podkreślono, że w okresie od sierpnia [...] r. do [...]r. organ I instancji w sposób jednolity ujmował skład rodziny strony i konsekwentnie przyjmował, że strona stanowi rodzinę wspólnie z żoną. Z aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniach [...] i [...]r. wynika natomiast, że nastąpiła zmiana sytuacji rodzinnej strony. J.B. oświadczył, iż Z. B. całkowicie się od niego odcięła i nie chce już w żaden sposób zajmować się nim oraz jego sprawami. Z tego powodu często prosi sąsiadkę o zrobienie zakupów. Obecna w trakcie wywiadu żona strony oświadczyła dodatkowo, że w żaden sposób nie chce być łączona z mężem i nie będzie się nim dalej zajmować oraz nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, jak również na złożenie jakiegokolwiek oświadczenia w tej sprawie. Zdaniem organu dokonane ustalenia faktyczne pozwalają na stwierdzenie, że w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej strona nie stanowi już wspólnie z żoną rodziny. Kolegium odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego wliczenia do jego dochodu 1/2 kwoty dodatku mieszkaniowego przyznanego żonie, uznało go za bezzasadny. W ocenie organu odwoławczego dodatek mieszkaniowy stanowi dochód w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej i brak jest również podstaw do zaliczenia go w całości do dochodu żony. Z ustaleń faktycznych wynika, że strona prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jednak w mieszkaniu zamieszkuje wspólnie z żoną i z tego powodu ciąży na nim obowiązek partycypowania w kosztach czynszu za zajmowany lokal. Z uwagi na fakt prowadzenia przez każdego z małżonków samodzielnego gospodarstwa domowego, na każdym z nich ciąży obowiązek opłacania 1/2 czynszu. Dlatego prawidłowo zaliczono do dochodu odwołującego kwotę odpowiadającą 1/2 przyznanego dodatku i na tej podstawie określono wysokość należnego zasiłku stałego. J. B. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarzucił organom brak merytorycznego rozpatrzenia sprawy oraz stronniczość. Skarżący podkreślił ponownie, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jednakże dopiero po decyzji SKO z dnia [...]r. przyznano mu zasiłek stały jako osobie samodzielnie gospodarującej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja nie może się ostać, bowiem zapadła z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Mianowicie organy administracyjne uznały skarżącego za osobę samotnie gospodarującą, ale do jego dochodu zaliczyły kwotę odpowiadającą połowie dodatku mieszkaniowego przyznanego jego żonie. Stanowisko to nie ma oparcia w przepisach obowiązującego prawa. Zgodnie bowiem z ustawą z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) dodatek mieszkaniowy jest uprawnieniem osobistym osoby, której go przyznano (tak też: wyrok WSA w Krakowie z 9.02.2011 r., sygn. akt III SA/Kr 253/10, dostępny w internecie). W myśl art. 7 ust. 1 tej ustawy jest to bowiem świadczenie przyznawane na wniosek osoby uprawnionej, która musi spełniać określone warunki, podlegające indywidualnemu badaniu po złożeniu wniosku. Tym samym dodatek przysługuje jedynie osobie, której go przyznano i nie rodzi uprawnień po stronie innych osób, bez względu na ich relacje względem pobierającego dodatek. Dlatego też kwota dodatku mieszkaniowego w całości stanowi przychód osoby, której go przyznano. Jeżeli osoba ta funkcjonuje w rodzinie w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej, to dodatek ten oczywiście jest elementem dochodu tej rodziny. Jednakowoż w rozpoznawanej sprawie organy uznały skarżącego za osobę samotnie gospodarującą, w związku z czym jego dochód nie mógł obejmować dodatku mieszkaniowego przyznanego innej osobie. Chybione jest przy tym powoływanie się przez Kolegium na wspólne zamieszkiwanie skarżącego z żoną i jego obowiązek partycypowania w kosztach mieszkaniowych. Istnienie i zakres tego obowiązku zależy bowiem od cywilnoprawnych stosunków majątkowych między tymi małżonkami i nie ma nic wspólnego z publicznoprawnym świadczeniem w postaci dodatku mieszkaniowego. Ponieważ prawo do zasiłku stałego zgodnie z art. 37 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zależy od wysokości dochodu danej osoby, to zawyżenie dochodu skarżącego o część dodatku mieszkaniowego przysługującego jego żonie, niewątpliwie doprowadziło do wadliwego określenia wysokości zasiłku. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 it. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270 ze zm.), dalej: ppsa, orzeczono, jak w sentencji. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ orzekający będzie miał na uwadze przedstawioną wyżej ocenę prawną. Jednocześnie konieczne będzie dokonanie szczegółowych ustaleń dotyczących newralgicznej kwestii prowadzenia przez skarżącego samodzielnego gospodarstwa domowego, która pojawia się również w innych sprawach z jego wniosków. Sytuacja jest o tyle zadziwiająca, że zarówno w decyzjach poprzedzających, jak i następujących po decyzjach objętych niniejszym postępowaniem organy traktowały skarżącego i jego żonę jako rodzinę. Nawet według ustaleń w tej sprawie osoby te były traktowane jako wspólnie zamieszkujące i gospodarujące przy przyznaniu żonie skarżącego dodatku mieszkaniowego. Tymczasem przyjęcie odmiennego stanu faktycznego organy oparły w zasadzie na oświadczeniach małżonków, nadal wspólnie zamieszkujących. Z ustaleń organów nie wynikają okoliczności w sposób istotny zmieniający stan rzeczy, który był oceniany choćby w wyroku tut. Sądu z dnia 6.11.2009 r., sygn. akt IV SA/GL 190/09, którego odpis znajduje się także w aktach administracyjnych. Kwestia ta wymaga zatem szczegółowego wyjaśnienia, gdyż organ winien orzekać według stanu faktycznego aktualnego w chwili wydawania nowej decyzji. Jedynie z uwagi na przewidziany w art. 134 § 2 ppsa zakaz reformationis in peius należy stwierdzić, że o ile nowe ustalenia przyjmować będą, że skarżący i jego żona stanowią rodzinę, to respektowanie owego zakazu oznaczać będzie, iż w nowej decyzji za okres wsteczny nie będzie mogło zapaść mniej korzystne dla skarżącego rozstrzygnięcie niż w zaskarżonej decyzji. Na dalszy okres zakaz ten nie obowiązuje, skoro art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej dopuszcza możliwość zmiany lub uchylenia decyzji na niekorzyść strony m. in. w razie zmiany jej sytuacji osobistej. SW