IV SA/Gl 790/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie: NSA Zofia Borowicz WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2005 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej o d d a l a s k a r g ę. Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania A. G. świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ( Dz. U. Nr 87, poz. 395, ze zm.). Rozstrzygnięcie to oparto na ustaleniu, że wnioskodawca nie był poddany represji w rozumieniu art. 2 tej ustawy. W szczególności nie był deportowany poza terytorium II RP. Zaskarżoną decyzją, wydaną na skutek wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, ten sam organ administracji publicznej w trybie art. 138 § 1 pkt 1, w zw. z art. 127 § 3 kpa utrzymał w mocy swoją pierwszą decyzję, podtrzymując przedstawione w niej ustalenia i wnioski. Sprecyzował te ustalenia podając, że wnioskodawca wykonywał pracę przymusową w latach [...] – [...] w miejscowościach C. – D., Z., położonych na terytorium Polski w jej granicach sprzed 1 września 1939 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. G. zarzucił, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem, także międzynarodowym. Zdaniem skarżącego przymusowe wykonywanie pracy na terenach okupowanych przez III Rzeszę, u osadników niemieckich w C. – D. i Z., jest równoznaczne z deportacją. Podniósł przy tym, że niewolnicza praca przymusowa z lat 1939 – 1940 dla III Rzeszy została uznana przez prawo międzynarodowe za zbrodnię "przeciw ludności". Odpowiadając na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga jest bezzasadna. Stosownie do art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1269 ) sądowa kontrola działalności administracji publicznej odbywa się wyłącznie w kryteriach legalności. Tymczasem wbrew zarzutom skargi, zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Otóż skarżący domagał się świadczenia pieniężnego, w związku z deportacją do pracy przymusowej na terenie okupowanym przez III Rzeszę. Poza sporem pozostała przy tym okoliczność, że pracę skarżący wykonywał w miejscowościach C. – D. i Z., które położone były na terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., w odległości ok. 25 km od Ł., będących rodzinną miejscowością skarżącego. Słusznie w tych warunkach uznał organ orzekający, iż skarżący nie spełnia warunków deportacji w rozumieniu art. 2 pkt 2a ustawy o świadczeniu pieniężnym (...). Zgodnie z tym przepisem represja jest deportacją ( wywiezienie ) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1.IX.1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 – 1945. Miejsce wykonywania przez skarżącego pracy przymusowej znajdowało się wprawdzie na terenach okupowanych przez III Rzeszę, jednakowoż nie został spełniony warunek deportacji ( wywiezienia ) z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1.IX.1939 r. Zarówno bowiem rodzinna miejscowość skarżącego – Ł., jak i miejscowości, gdzie wykonywał on pracę przymusową, położone były na terytorium przedwojennej Polski. Skoro więc skarżący w ogóle nie opuścił tego terytorium, to nie nastąpiła deportacja uprawniająca do przedmiotowego świadczenia pieniężnego. Zarzut skarżącego dotyczący naruszenia prawa międzynarodowego jest natomiast niezrozumiały. Twierdzenie, że praca przymusowa została uznana przez to prawo za zbrodnię przeciwko ludzkości, jest wręcz absurdalne. Zbrodnią taką może być bowiem organizowanie takiej pracy przez okupanta a nie fakt jej wykonywania. Roszczenia związane z taką zbrodnią usprawiedliwione by były, gdyby je skierowano przeciwko państwu okupacyjnemu. Tymczasem świadczenie pieniężne przyznają organy państwa polskiego, które nie ponosi żadnej odpowiedzialności za działania III Rzeszy. W sprawie nie występuje zatem jakikolwiek element zagraniczny, nakazujący rozpatrywanie sprawy w aspekcie prawa międzynarodowego. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270, ze zm.) orzeczono, jak w sentencji. Oddalenie skargi nie daje podstaw do przyznania skarżącemu zwrotu kosztów postępowania, gdyż przysługują one tylko w razie uwzględnienia skargi ( art. 200 wskazanego Prawa ). su.