IV SA/Gl 790/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Referent – stażysta Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi T. Z.– K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta R. odmówił przyznania T. Z. – K. zasiłku stałego od dnia [...] W podstawie prawnej decyzji wymienił art. 4, 8 ust. 1, 11 ust. 2, 37 ust. 1 pkt 2 i 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Rozstrzygnięcie sprawy oparto na ustaleniu, że wnioskodawczyni nie współpracuje z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, a w szczególności nie podaje faktycznego miejsca zamieszkania, źródła utrzymania i stanu rodziny. Tymczasem obowiązek takiego współdziałania wynika z art. 4 powyższej ustawy, a jego brak może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Zaskarżoną decyzją, wydaną na skutek odwołania wnioskodawczyni, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w trybie art. 138 § 2 kpa uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy zasadniczo potwierdził stan faktyczny wynikający z ustaleń organu podstawowego stopnia, przytaczając okoliczności świadczące o braku współpracy strony z pracownikiem socjalnym. Jednakowoż Kolegium uznało, że strona nie została należycie poinformowana o konsekwencjach swoich zaniechań. Zgodnie zaś z art. 9 kpa organy administracji publicznej zobowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz do udzielania im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Kolegium nakazało, by przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji pisemnie poinformował stronę o skutkach braku jej współpracy w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej, a następnie przeprowadził postępowanie dowodowe pozwalające na wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. Z. – K. zarzuciła, że zaskarżona decyzja nie rozwiązała jej sytuacji. Powołała się nadto na swoje ciężkie warunki materialne i niepełnosprawność. Wyraziła zastrzeżenia odnośnie funkcjonowania pomocy społecznej w gminie R.. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo wskazał, że organ I instancji w dniu [...] wydał już nową decyzję w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie może być uwzględniona, bowiem w okolicznościach sprawy zaskarżona decyzja odpowiada kryterium legalności, według których odbywa się sądowa kontrola działalności administracji publicznej (art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1269 ze zm.). Przede wszystkim należy stwierdzić, że decyzja ta zawiera jedynie możliwe korzystne dla skarżącej rozstrzygnięcie, jakie mogło zapaść w instancji odwoławczej. Mianowicie decyzja I instancji odmawia przyznania skarżącej zasiłku stałego nie z powodu braku przesłanek z art. 37 ustawy o pomocy społecznej, odnoszących się do tego świadczenia, lecz na podstawie art. 11 ust. 2 tej ustawy – z powodu braku współdziałania skarżącej z pracownikiem socjalnym. Organ odwoławczy mógł zatem oceniać tylko tą kwestię, natomiast nie mógł, bez naruszenia zasady dwuinstancyjności (art. 15 kpa), dokonywać ustaleń dotyczących treści normatywnej art. 37 ustawy o pomocy społecznej, skoro kontrolowana przez niego decyzja nie zawierała w tej mierze żadnych ustaleń. Oznacza to jednocześnie, iż w zakresie przesłanek tego przepisu sprawa wymagałaby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego właściwie w całości, co samo w sobie upoważniało do wydania przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia kasacyjnego przewidzianego w art. 138 § 2 kpa. W tej sytuacji nawet odmienna ocena przez Kolegium możliwości zastosowania art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w stosunku do stanowiska organu I instancji, nie mogłaby skutkować wydaniem rozstrzygnięcia reformatoryjnego. Jednakże i tej kwestii Kolegium nie przesądziło, lecz nakazało organowi I instancji uzupełnienie postępowania wyjaśniającego, także w zakresie właściwego pouczenia skarżącej o jej sytuacji prawnej i konsekwencjach jej zachowań. W rezultacie zaskarżona decyzja stworzyła skarżącej możliwość doprowadzenia do merytorycznego rozpatrzenia jej wniosku według przesłanek z art. 37 powoływanej ustawy. Poza ramami obecnego postępowania sądowego pozostaje dalszy tryb postępowania administracyjnego kontynuowanego po wydaniu zaskarżonej decyzji. W szczególności Sąd nie oceniał decyzji Prezydenta R. z dnia [...] od której przysługiwało odwołanie, stosownie do zamieszczonego w niej pouczenia. Powyższe wywody prowadzą wręcz do wniosku, że hipotetyczne uchylenie zaskarżonej decyzji nastąpiłoby na niekorzyść skarżącej. Jeżeliby Sąd bowiem uznał, że nie zachodzą warunki do wydania decyzji kasacyjnej, a jednocześnie – zgodnie z wcześniejszymi uwagami – nie występują także warunki do zastosowania przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia reformatoryjnego, to praktycznie pozostawałoby temu organowi orzeczenie o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. Ponieważ jest to zaś decyzja odmawiająca przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia, to jej sytuacja byłaby wówczas oczywiście gorsza niż w przypadku oddalenia skargi na decyzję kasacyjną, która prowadzi do ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej. Można zatem stwierdzić, że niezależnie od wcześniej podanych przyczyn przeciwko uwzględnieniu skargi przemawia również przepis art. 134 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270 ze zm.), zabraniający wydania orzeczenia na niekorzyść skarżącego. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 powołanego ostatnio Prawa orzeczono, jak w sentencji. SW