IV SA/Gl 792/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant Paulina Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2011 r. sprawy ze skargi N. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta Z. odmówił przyznania N. K. zasiłku okresowego z powodu bezrobocia. W uzasadnieniu organ stwierdził, że strona jest obywatelką Armenii i przebywa w Polsce na podstawie zgody na pobyt tolerowany do kwietnia 2011 r. Następnie stwierdził, że zgodnie z art. 5 ustawy o pomocy społecznej cudzoziemcom mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zgody na pobyt tolerowany przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej w formie schronienia, posiłku, niezbędnego ubrania oraz zasiłku celowego, wobec czego strona nie spełnia warunków do przyznania zasiłku okresowego. Jednocześnie organ podał, że strona jest objęta pomocą w formie zasiłku celowego na zakup artykułów żywnościowych IV-V/10w wysokości po 60 zł miesięcznie, nadto dzieci strony objęte są dożywianiem w szkole w ramach programu rządowego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". W odwołaniu od tej decyzji N. K. podniosła, że z informacji uzyskanych przez nią w Urzędzie Wojewódzkim wynika, że zgoda na pobyt tolerowany uprawnia do otrzymania wszystkich świadczeń, w tym zasiłku okresowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy w motywach rozstrzygnięcia podniósł, że z akt sprawy wynika, że N. K. jest obywatelką Armenii i przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie karty pobytu stanowiącej zezwolenie na pobyt tolerowany nr [...]do dnia [...]r. Następnie organ przywołał treść regulacji art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium R. P. (Dz.U. z 2009 r., Nr 189, poz. 1472 ze zm.) określającej przesłanki udzielenia cudzoziemcom zgody na pobyt tolerowany. Zaznaczył, że prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje również cudzoziemcom, którzy otrzymali zgodę na pobyt tolerowany jednakże w ograniczonym zakresie. Osoby te zgodnie z art. 5 pkt 2 lit. b ustawy o pomocy społecznej mogą ubiegać się jedynie o pomoc w postaci schronienia, posiłku, niezbędnego ubrania oraz zasiłku celowego. Pomoc wskazana w art. 5 pkt 2 lit. b stanowi katalog zamknięty świadczeń, natomiast zasiłek okresowy nie jest świadczeniem wchodzącym w zakres tego katalogu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach N. K. zarzuciła powyżej opisanej decyzji naruszenie art. 5 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz art. 32 ust. 2 Konstytucji RP poprzez uznanie, że formy pomocy tam wskazane tworzą zamknięty katalog świadczeń, natomiast zasiłek okresowy nie wchodzi w zakres tego katalogu. Wskazując na powyższy zarzut wniosła o uchylenie decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zaskarżona decyzja został wydana na skutek błędnej interpretacji art. 5 pkt 2 lit. b ustawy o pomocy społeczne. Pomoc społeczna bowiem jako jedna ze sfer aktywności władzy publicznej ma na celu zapewnienie ochrony godnej egzystencji jednostce i rodzinie przez wsparcie ich odpowiednimi świadczeniami w trudnych sytuacjach życiowych. Nadto, zdaniem skarżącej, działanie organu nosi cechy dyskryminacji pośredniej, o jakiej mowa w postanowieniach Dyrektywy Rady 2000/43/WE z dnia 29 czerwca 2000 r. wprowadzającej w życie zasadę równego traktowania osób bez względu na pochodzenie rasowe lub etniczne, która została transponowana do polskiego porządku prawnego, gdyż pozornie neutralny przepis i praktyka w rzeczywistości powoduje niekorzystną sytuację jedynie dla cudzoziemców – osób o innej narodowości, rasie czy pochodzeniu etnicznym. Na tej podstawie skarżąca stwierdziła, że wydanie zaskarżonej decyzji uznać można za sprzeczne z art. 32 ust. 2 Konstytucji, który wprowadza zasadę równego traktowania w życiu politycznym, społecznym i gospodarczym, co jest o tyle istotne, gdyż akt ten w art. 67 przyznaje obywatelom prawo do zabezpieczenia społecznego w razie, gdy nie są oni zdolni do pracy ze względu na chorobę, inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Konstytucyjnym prawem do zabezpieczenia społecznego objęte są również osoby pozostające bez pracy nie z własnej woli i które nie posiadają własnych środków utrzymania. Zdaniem skarżącej nie można pomijać treści wskazanych przepisów Konstytucji przy interpretowaniu przepisów rangi ustawowej, mających na celu konkretyzację norm prawnych zawartych w Konstytucji. W tym względzie skarżąca powołał się na wyrok SN z dnia 14 marca 2002 r. III RN 141/01). Skarżąca podniosła także, że organ nie zakwestionował spełnienia przez nią przesłanek pozwalających na uzyskanie zasiłku okresowego, zaś odmowa nastąpiła tylko ze względu na posiadany przez nią status. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ) że tylko ustalenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy Sąd kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, iż skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. Z uwagi na to, że skarżąca domagała się przyznania świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego, zastosowanie w niniejszej sprawie mają przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175 poz. 1362 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Z dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego i nie kwestionowanych przez skarżącą wynika, że przebywa ona na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zgody na pobyt tolerowany. Świadczy o tym karta pobytu wydana przez Wojewodę [...] w dniu [...]r. Zgoda na pobyt tolerowany jest jedną z form ochrony cudzoziemców wymienionych w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochronny na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 189, poz. 1472 ze zm.) Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 5 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej świadczenia z pomocy społecznej przysługują cudzoziemcom zamieszkałym i przebywającym na terenie Rzeczypospolitej Polskiej a) na podstawie zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich, zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 53 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz. 1694, zezm.), lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej, b) na podstawie zgody na pobyt tolerowany - w formie schronienia, posiłku, niezbędnego ubrania oraz zasiłku celowego; A zatem skarżąca nie spełnia przesłanek do uzyskania zasiłku okresowego wymienionych w obowiązujących aktualnie przepisach, bowiem nie przewidują one uprawnień do tej formy pomocy dla cudzoziemców przebywających na terenie Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie udzielonej zgody na pobyt tolerowany. W tej sytuacji organy administracyjne zasadnie uznały, iż skarżąca nie zalicza się do osób mogących korzystać z przedmiotowego świadczenia. W związku z tym nie ma już więc znaczenia, że skarżąca spełnia pozostałe przesłanki określone w tej ustawie do przyznania zasiłku okresowego. Odnosząc się do zarzutów skargi przyjdzie stwierdzić, iż przepis art. 5 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej w sposób jednoznaczny określa katalog świadczeniobiorców będących cudzoziemcami, do których ma zastosowanie przedmiotowa ustawa. Prawo do pomocy społecznej uzależnione jest tu bowiem od miejsca zamieszkania i przebywania na terytorium Polski oraz legitymowania się określonym zezwoleniem lub korzystaniem ze szczególnej ochrony prawnej wymienionej w art. 3 pkt 1, 1a oraz 3 wskazanej wyżej ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony (...). Przepis art. 5 pkt 2 również wyraźnie określa, w jakim zakresie cudzoziemcy są uprawnieni do korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej. W przypadku cudzoziemców przebywających na terytorium RP na podstawie zgody na pobyt tolerowany ustawodawca w art. 5 pkt 2 lit. b w sposób wyczerpujący określił rodzaj przysługujących im świadczeń z pomocy społecznej, wprowadzając tym samym zamknięty katalog tych świadczeń. Nie jest więc możliwe w drodze wykładni rozszerzenie uprawnień do świadczeń w katalogu tym nie wymienionych. W kwestii zarzutu sprzeczności zaskarżonej decyzji z art. 32 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w związku z konstytucyjnym prawem do zabezpieczenia społecznego (art. 67 Konstytucji), należy wskazać, że w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego utrwalone jest stanowisko, że konstytucyjna zasada równości wobec prawa nie oznacza bezwzględnej równości pomiotów wobec prawa. Nierówne traktowanie podmiotów podobnych nie musi oznaczać dyskryminacji lub uprzywilejowania. Zasada równości wymaga bowiem, aby podmioty traktowane były w równym stopniu równo, jeśli charakteryzują się daną cechą prawnie relewantną. Równość oznacza zatem także akceptację różnego traktowania przez prawo różnych podmiotów. Ponadto zasada równości i łącząca się z nią zasada sprawiedliwości społecznej nie oznacza konieczności przyznania wszystkim kategoriom podmiotów (grup podmiotów) jednakowych praw i obowiązków. Podkreślenia wymaga fakt, że art. 9 pkt 1 ustawy z dnia 18 marca 2008 r. o zmianie ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz zmianie niektórych innych ustaw ( Dz.U. Nr 70, poz. 416) nadał nowe brzmienie art. 5 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten obowiązuje od 29 maja 2008 r. W nowym brzmieniu przepis przewiduje ograniczenie zakresu uprawnień z pomocy społecznej dla cudzoziemców, którzy uzyskali zgodę na pobyt tolerowany na terytorium RP w związku z wprowadzeniem nowego rodzaju ochrony cudzoziemców w postaci ochrony uzupełniającej. Nie można podzielić także podniesionego w skardze zarzutu naruszenia Dyrektywy Rady Unii Europejskiej 2000/43/WE z dnia 29 czerwca 2000 r. wprowadzającej w życie zasadę równego traktowania osób bez względu na pochodzenie rasowe lub etniczne. Zróżnicowanie sytuacji cudzoziemców w zakresie uprawnień do świadczeń z pomocy społecznej związane jest bowiem z charakterem udzielonej im ochrony na terytorium RP, a więc ze statusem prawnym tych podmiotów. Przyjdzie wskazać, że zgodnie z treścią art. 3 ust. 2 wskazanej Dyrektywy Rady Unii Europejskiej, dyrektywa ta nie dotyczy obowiązujących w Państwach Członkowskich Unii przepisów i warunków dotyczących wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich oraz bezpaństwowców na terytorium Państw Członkowskich i wszelkiego traktowania, związanego ze statusem prawnym obywateli państw trzecich i bezpaństwowców. Skarżąca zaś jest obywatelką Republiki Armenii, czyli obywatelką państwa trzeciego, w rozumieniu powołanej Dyrektywy Rady Unii Europejskiej. Mając zatem na względzie powyższe okoliczności i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę.