IV SA/Gl 792/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant Specjalista Magdalena Nowacka-Brzeźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2019 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] nr [...] Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Z. odmówił przyznania B.S. prawa do świadczenia wychowawczego na córkę N.C. W uzasadnieniu organ wskazał, że miesięczny dochód strony na jednego członka jej rodziny w 2014 r. po uwzględnieniu stażu dla osób bezrobotnych wyniósł 899.63 zł i przekroczył kryterium dochodowe wynoszące 800.00 zł. W tej sytuacji świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko nie przysługuje. Strona wniosła od tej decyzji odwołanie podnosząc, że nie zgadza się z decyzją organu I instancji. Stwierdziła, że uczestniczyła w 2014 r. przez 10 miesięcy w CIS (Centrum Integracji Społecznej), ale w jej ocenie dochód uzyskany ze stażu jest dochodem utraconym. Kwota dochodu, którą otrzymała w 2014 r. z tytułu stażu w wysokości 5071,50 zł spowodowała przekroczenie kryterium dochodowego. Podkreśliła, że jest matką samotnie wychowującą córkę, a doliczenie dochodu z CIS, którego nie otrzymuje jest niesprawiedliwe. Wniosła o ponowne rozpatrzenie wniosku. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podkreśliło, że warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia określa ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U z 2016 r. poz. 195 –dalej "ustawa"). Zaakcentowało, że ustawodawca uzależnił prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko od spełnienia kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 3 ustawy. Wskazało, że na zasadzie art. 2 pkt 1 ustawy przez dochód –oznacza dochód rodziny w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Odnosząc się do kwestii prawidłowości wyliczenia dochodu rodziny strony za 2014 r. wskazało, że art. 2 ust 4 ustawy nakazuje ustalenie stanu faktycznego sprawy na podstawie dochodu uzyskanego przez stronę w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Ponadto zgodnie z art. 2 pkt 20 lit.b ustawy wynika, że ilekroć jest mowa o uzyskaniu dochodu - oznacza to między innymi uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych. Jednocześnie w świetle art. 2 ust. 1 pkt 35 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 645) stypendium - oznacza to kwotę wypłacaną z Funduszu Pracy bezrobotnemu lub innej uprawnionej osobie w okresie odbywania szkolenia, przygotowania zawodowego dorosłych, studiów podyplomowych, stażu oraz w okresie nauki w szkole ponadpodstawowej albo w szkole wyższej, gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych. Kolegium wskazało również na wynikającą z ustawy o pomocy definicji rodziny, a w konsekwencji pojęcia członka rodziny. Stwierdziło, że z akt sprawy wynika, iż dwuosobowa rodzina strony w 2014 r. osiągnęła dochód w wysokości 1 799.26 zł, a jest to dochód uzyskany ze stażu dla bezrobotnych. W rozliczeniu na osobę w tej rodzinie dochód ten stanowi 899,63 zł, a zatem przekroczył kryterium wynikające z art. 5 ust. 3 ustawy. Kolegium przychyliło się do stanowiska organu I instancji i utrzymało decyzje tegoż organu. Odnosząc się do zarzutów strony wyjaśniło, że zgodnie z art. 6 Kpa organy działają w granicach prawa, a więc w granicach uprawnień przyznanych im wolą ustawodawcy. Podniesione w odwołaniu zarzuty, w ocenie Kolegium nie mogą mieć wpływu na zmianę podjętego rozstrzygnięcia. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca nie zgodziła się z wydaną decyzją zarzucając naruszenie po pierwsze: art. 1 ust. 2 i 3, art. 2 pkt 1 , art. 2 pkt. 2 , art. 2 pkt 16, art. 4 ust. 2 , art. 4 ust. 3 , art. 5 ust. 1, art. 7 , art., 8 , art. 10, art. 13, art. 18, art. 20, art. 21, art. 27, art. 28 ustawy i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 114 z późn. zm.) oraz art. 104 § 1, art. 108 §1 i art. 138 § 1 K.p.a. przez ich błędną interpretację oraz błędne zastosowanie, a w konsekwencji odmówienie skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko oraz utrzymanie decyzji organu I instancji, a po wtóre naruszenie art. 2 pkt 19 lit. c i art. 7 ust. 1 ustawy; art. 1 ust. 1 i art. 2 pkt. 7 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym (t.j. Dz. U. z 2011 r. nr 43, poz. 225 z późn. zm.); art. 138 § 1 pkt 2 Kpa poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji odmówienie skarżącej świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko oraz utrzymanie decyzji organu I instancji. Wniosła o zmianę w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz przyznanie świadczenia wychowawczego na córkę N.C. i nakazanie jego wypłaty wraz z należnymi odsetkami ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Częstochowie do ponownego rozpoznania z wskazaniem zakresu uwzględnienia wniesionego przez skarżącą odwołania i skargi. Ponadto wniosła o dopuszczenie dowodu z dokumentów, a to zaświadczenia z Centrum Integracji Społecznej w L. z dnia 22 września 2014 r. pisma Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia 20 września 2013 r., pisma Ośrodka Programu Zatrudnienie Socjalnego, oceny realizacji działań ustalonych w kontrakcie socjalnym, kontraktu socjalnego z dnia 20 września 2013 r., na okoliczność zatrudnienia socjalnego strony, czasu jego trwania, utraty tego zatrudnienia w 2014 r. i utraty w 2014 r. dochodu z tytułu utraty zatrudnienia socjalnego w CIS w L., a także zasądzenia od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kosztów postępowania, jeżeli koszty takie zostaną poniesione przez skarżącą. W uzasadnieniu stwierdziła, że istotą sprawy jest ustalenie i rozstrzygnięcie, czy dochód jaki uzyskiwała skarżąca w 2014 r. z tytułu zatrudnienia socjalnego Centrum Integracji Społecznej i Przedszkolu nr [...] w L. jest dochodem utraconym w rozumieniu art. 7 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 19 ustawy. Stwierdziła, że uzasadnienie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zawiera w tym zakresie żadnego uzasadnienia i sprowadza się do powielenia ustaleń i oceny prawnej organu I instancji. Ponadto stwierdziła, że decyzja winna być jasna i czytelna, a także powinna zawierać zrozumiałe uzasadnienie faktyczne i prawne. Zauważyła, że przez dochód utracony należy rozumieć dochód spowodowany utratą zatrudnienia (art. 2 pkt 19 ustawy), ustalając dochód nie uwzględnia się dochodu utraconego (art. 7 ust. 1 ustawy), zatrudnienie socjalne jest zatrudnieniem (art. 1 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu socjalnym), a osoba uczestnicząca w zajęciach centrum integracji społecznej w ramach indywidualnego zatrudnienia pozostaje w zatrudnieniu socjalnym(art. 2 pkt 7 ustawy o zatrudnieniu socjalnym). Zdaniem skarżącej dochód z tytułu jej zatrudnienia socjalnego uzyskany w 2014 r. w kwocie 5 071,50 zł jest dochodem utraconym, a wobec powyższego nie przekroczono kryterium dochodowego, a świadczenia wychowawcze na pierwsze dziecko winno być przyznane. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżone orzeczenie narusza przepisy prawa. W związku ze sformułowanymi w skardze wnioskami skarżącej o zasądzenie wypłaty należnego świadczenia wychowawczego wraz z ustawowymi odsetkami, wyjaśnić na wstępie należy, że kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego , o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( tj. Dz. U. z 2018 poz. 2107 ze zm.). Z przepisu tego wynika zasada, według której sąd administracyjny nie rozstrzyga spraw administracyjnych należących do kompetencji organów administracji publicznej, a jedynie kontroluje legalność ich aktów i czynności. A zatem przepisy określające zasady sądowej kontroli decyzji administracyjnych co do zasady nie pozwalają na bezpośrednie kreowanie przez sąd administracyjny praw i obowiązków stron. Natomiast uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd , następuje to w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy , co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 - dalej "p.p.s.a.".) Zatem negatywna ocena zaskarżonych do sądu administracyjnego decyzji, pod kątem zgodności z prawem powoduje konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego i ponowne rozpatrzenie sprawy przez właściwe organy z uwzględnieniem wytycznych zawartych w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku. Wskazać również należy ,że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest związany wyartykułowanymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami , lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy , o czym stanowi art.134 § 1 p.p.s.a. Przedmiotem niniejszego postepowania jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...]r., którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...]r. o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko z powodu przekroczenia kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 3 ustawy dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U z 2016 r. poz. 195). W niniejszej sprawie, skarżąca dopiero do skargi dołączyła dokumenty, które są istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, natomiast z akt administracyjnych nie wynika, by organy dysponowały wskazanymi w skardze dowodami, a co za tym idzie, czy stan faktyczny w sprawie oraz ocena materiału dowodowego nastąpiła w sposób zgodny z przepisami zarówno prawa procesowego, jak i materialnego. Zauważyć należy również, z uwagi na daty dokumentów, że istniały one już w dacie wydania decyzji organu I instancji. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz.2096 –dalej "K.p.a.") w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Powyższe oznacza, że podstawą do wznowienia postępowania jest bądź ujawnienie nowych dowodów, bądź ujawnienie nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy (zob. wyrok SN z 13 stycznia 2000 r., III RN 125/99, Prok. i Pr. 2000, nr 5, poz. 36; wyrok SN z 6 marca 2002 r., III RN 75/01, OSNAPiUS 2002, nr 17, poz. 401). Przy czym pojęcie "nowej okoliczności faktycznej" nie jest tożsame z pojęciem "nowego dowodu". Dowód musi istnieć w dacie wydania decyzji, aby mógł stanowić podstawę do wznowienia postępowania. Za nową okoliczność faktyczną nie może być uznana opinia biegłego sporządzona po wydaniu decyzji, lecz co najwyżej fakty wynikające z tej opinii (zob. wyrok NSA z 27 października 1998 r., III SA 1165/97, LEX nr 36900). Podnieść również należy, iż wznowienie postępowania na podstawie okoliczności faktycznych, znanych organowi w dniu wydania decyzji, jest rażącym naruszeniem prawa (wyrok NSA z 9 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Kr 737/97, LEX nr 33391). Tak też okoliczność faktyczna wynikająca z akt sprawy, jak też dowód w nich zawarty nie mają waloru "nowej okoliczności faktycznej" i "nowego dowodu" w sprawie (B. Adamiak, Glosa do wyroku NSA z 26 kwietnia 2000 r., III SA 1454/99, OSP 2001, nr 2, poz. 21). Wznowienie postępowania może nastąpić na wniosek uprawnionego podmiotu, skierowany do organu administracji, jednak Sąd przesłankę tę zobowiązany jest uwzględnić z urzędu, na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.- dalej "p.p.s.a"). Uchylenie decyzji lub postanowienia, z uwagi na naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, następuje w wypadku stwierdzenia jednej z przesłanek wznowienia, określonych w odpowiedniej ustawie procesowej. Chodzi tu głównie o przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 1–8, art. 145a § 1 i art. 145b K.p.a. oraz w art. 240 § 1 pkt 1–11 o.p.(A. Kabat Komentarz do art.145 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, publ. LEX OMEGA), a zatem także o przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 K.pa. W niniejszej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, dowody w postaci dokumentów: zaświadczenia z Centrum Integracji Społecznej w L. z dnia 22 września 2014 r. pisma Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia 20 września 2013 r., pisma Ośrodka Programu Zatrudnienie Socjalnego, oceny realizacji działań ustalonych w kontrakcie socjalnym, kontraktu socjalnego z dnia 20 września 2013 r., nie były znane organowi I instancji w dniu wydania decyzji, ani też Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Częstochowie w dniu wydania zaskarżonej decyzji, choć istniały już w dacie ich wydania, z tego też względu musiały zostać uwzględnione przez Sąd. Skoro zatem w realiach rozpatrywanej sprawy na etapie postępowania sądowoadministracyjnego pojawiły się nowe dowody, to Sąd z urzędu zobowiązany był uwzględnić tę okoliczność, stanowiącą przesłankę wznowienia postępowania i z tych przyczyn uchylić zaskarżone do Sądu orzeczenia organu I i II instancji. Prowadząc ponownie sprawę z wniosku skarżącej organy przeanalizują i uwzględnią przeanalizuje powyższe. Następnie - po rozważeniu całokształtu materiału dowodowego – winny wydać stosowane orzeczenie, w którym uwzględnią dowody przedstawione przez skarżącą dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.