IV SA/Gl 797/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy M., na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 54 ust. 1 i 2, art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku E.S., odmówił skierowania go do domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący porusza się samodzielnie, nie ma ograniczenia w wykonywaniu innych czynności, takich jak; mycie, ubieranie, przyjmowanie posiłków, załatwienie czynności fizjologicznych. Sam też załatwia sprawy urzędowe. Na podstawie zgromadzonej dokumentacji oraz przeprowadzonego wywiadu środowiskowego organ I instancji uznał, że powodem, dla którego skarżący stara się o umieszczenie w domu pomocy społecznej jest brak pomocy ze strony rodziny, brak własnego mieszkania (dom uległ spaleniu) oraz trudna sytuacja zdrowotna. Odnosząc się do poszczególnych okoliczności, organ wskazał, że zainteresowany ma dwoje dzieci zobowiązanych do alimentacji, które z uwagi na brak kontaktu z ojcem od 30 lat, nie wyraziły zgody na udzielenie jakiejkolwiek pomocy. W kwestii braku lokalu mieszkalnego organ wskazał, że Wójt Gminy M., po raz drugi zaproponował stronie lokal mieszkalny, w tym przypadku w miejscowości R., w budynku szkoły podstawowej. Mieszkanie cechuje wysoki standard, składa się z kuchni i dwóch pokoi, łazienki, jest wyposażone w ogrzewanie gazowe, instalację wodno-kanalizacyjną. Mieszkanie jest ciepłe, słoneczne, znajduje się 100 metrów od poprzedniego miejsca zamieszkania skarżącego, co zapewnia pozostanie w dotychczasowym środowisku. Ponadto organ wskazał, że zaproponował stronie pomoc finansową na pokrycie kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania i pomoc na zakup leków. Jednakże skarżący odmówił przyjęcia lokalu wskazując, że znajduje się na pierwszym piętrze. W tym zakresie organ podniósł, że poprzednio zaproponował skarżącemu lokal na parterze, który również nie spełniał jego oczekiwań. W dalszej części organ wskazał, że zaproponował skarżącemu pomoc w formie usług opiekuńczych oraz pomoc pielęgniarską, jeżeli będzie taka potrzebna. Wszystkie formy pomocy skarżący odrzucił wnioskując o skierowanie go do domu pomocy społecznej. Organ I instancji wskazał, że skoro wnioskodawca samodzielnie funkcjonuje w środowisku i sam załatwia sprawy urzędowe, to w chwili obecnej skierowanie do domu pomocy społecznej jest bezzasadne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., decyzją z dnia [...]r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że według art. 54 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej chyba, że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej. Następnie organ podkreślił, że skierowanie do domu pomocy społecznej wymaga oceny stanu zdrowia oraz możliwości korzystania przez daną osobę z pomocy środowiskowej, a w szczególności ustalenia możliwości zorganizowania usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania lub w ośrodku wsparcia. Dodał, że niemożność zapewnienia tych usług w miejscu zamieszkania oznaczać będzie niemożność przyznania ich w zakresie niezbędnym do zaspokojenia codziennych potrzeb życiowych. Wskazał, że wobec tego, w postępowaniu w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej, organ obowiązany jest ustalić, czy dana osoba może otrzymać pomoc w miejscu zamieszkania. Podniósł, że w rozpatrywanej sprawie ustalono, iż wnioskodawca E.S. ma 78 lat, jest rozwiedziony, bezdomny, ostatnio był zameldowany na pobyt stały pod adresem R. ul. [...]. Od 7 listopada 2011 r. przebywał w B. Centrum Pomocy [...], gdyż jego dom nie nadawał się do zamieszkania. Na przełomie miesiąca marzec-kwiecień 2012 r. dom ten uległ spaleniu. Obecnie wnioskodawca przebywa w Regionalnym Ośrodku Pomocy w G. W piśmie z dnia 7 listopada 2012 r. organ I instancji zaproponował mu lokal mieszkalny w miejscowości G. Zainteresowany w piśmie z dnia 15 listopada 2012 r. odmówił przyjęcia zaproponowanego lokalu mieszkalnego. Orzeczeniem z dnia [...] r. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. zaliczył E.S. do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe ze wskazaniami - w pkt. 7 stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W związku z brakiem lokalu mieszkalnego, decyzją z dnia [...] r. organ I instancji przyznał mu pomoc w postaci udzielenia schronienia całodobowego wraz z pełnym wyżywieniem w Stowarzyszeniu [...] w C. Decyzją z dnia [...] r. organ uchylił ww. decyzję z uwagi na nieprzestrzeganie regulaminu przez skarżącego i jego niewłaściwe zachowanie, za które został usunięty z placówki. W piśmie z dnia 7 marca 2013 r. E.S. poinformował organ, że w związku z przedłużającym się postępowaniem o skierowanie do domu pomocy społecznej, jest gotów przebywać w Stowarzyszeniu [...] w G. Organ I instancji w piśmie z dnia 11 marca 2013 r. zaproponował mu lokal mieszkalny w budynku szkoły w R., składający się z 2 pokoi i kuchni, wyposażony w instalację kanalizacyjną i ogrzewanie gazowe. Odrębnym pismem z tej samej daty organ zaproponował skarżącemu pomoc w formie usług opiekuńczych, pomoc pracownika socjalnego oraz pomoc pielęgniarki środowiskowej, jeżeli zamieszka w zaproponowanym lokalu mieszkalnym. W odpowiedzi z dnia 16 marca 2013 r. wyżej wymieniony odmówił przyjęcia zaproponowanej pomocy wskazując, że jego stan zdrowia uległ pogorszeniu i konieczne jest zamieszkanie w domu pomocy społecznej. Organ odwoławczy podkreślił, że pracownik socjalny w opinii o stopniu niepełnosprawności osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej stwierdził, iż E.S. chodzi samodzielnie, porusza się przy pomocy laski, samodzielnie załatwia wszystkie potrzeby życiowe, ma niedosłuch, lubi oglądać telewizję, oczekuje stabilności w kwestii zamieszkania. W zakresie zachowania wskazano na konfliktowość skarżącego, która w ostatnim czasie była powodem dwukrotnej zmiany placówek. Według oceny pracownika socjalnego, E.S. samodzielnie funkcjonuje w środowisku i nie zachodzi konieczność skierowania go do domu pomocy społecznej. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, E.S. przedstawił swój stan zdrowia oraz sytuację życiową. Wskazał, że decyzja o odmowie skierowania do domu pomocy społecznej jest dla niego krzywdząca. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 24 czerwca 2014 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Zarzucił, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie poddał analizie przesłanek wskazanych w art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, tj. czy skarżący wymaga całodobowej opieki i czy może samodzielnie funkcjonować, lecz podkreślił okoliczność, że skarżącemu była oferowana pomoc polegająca na udostępnieniu mieszkania, która w powiązaniu z innymi świadczeniami – zdaniem organu – powinna zabezpieczyć podstawowe potrzeby skarżącego. Następnie pełnomocnik podniósł, że przesłanką umieszczenia w domu opieki, nie jest nieumiejętność wykonywania tzw. czynności samoobsługowych, lecz niemożność samodzielnego funkcjonowania w życiu codziennym. Dodał, że znacznie ważniejsze jest to, że w środowisku lokalnym skarżący funkcjonuje jako osoba bezdomna i to świadczy o braku możliwości samodzielnego załatwiania swoich codziennych spraw. Podniósł również zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, zwłaszcza w zakresie ustalenia stanu zdrowia skarżącego. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymała skargę i wnioski zawarte w piśmie z dnia 24 czerwca 2014 r. Ponadto dodała, że pkt 8 orzeczenia o niepełnosprawności, na który powołał się organ odwoławczy, dotyczy dziecka, zaś skarżącego dotyczy pkt 7 tego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należało, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, Sąd stwierdził, że przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też przepisy postępowania, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Podkreślenia bowiem wymagało, że na podstawie art. 54 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 182 z późn. zm.), osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie mogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej odpowiedniego typu. W związku z tym wskazać należało, że – jak trafnie stwierdził organ odwoławczy - skierowanie osoby do domu pomocy społecznej jest ostatecznością i powinno być poprzedzone oceną możliwości udzielenia pomocy osobie potrzebującej w miejscu zamieszkania. Skierowanie do domu pomocy społecznej wymaga oceny stanu zdrowia oraz możliwości korzystania przez daną osobę z pomocy środowiskowej, a w szczególności zbadania możliwości zorganizowania usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania lub w ośrodku wsparcia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21.12.2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1288/07). Z dokumentacji zawartej w aktach administracyjnych wynika, że w przedmiotowej sprawie – stwierdzenia organu będące podstawą rozstrzygnięcia – są wynikiem prawidłowej analizy, zebranego w sposób kompletny materiału dowodowego. Na tej podstawie, trafnie organ odwoławczy podzielił ocenę organu I instancji, że stan zdrowia skarżącego nie wymaga skierowania do domu pomocy społecznej. Wprawdzie – jak podkreślił organ - skarżący został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe, to jednak z dowodów zebranych w sprawie wynika, że porusza się samodzielnie, sam zaspokaja swoje bieżące potrzeby (ubranie, posiłek i inne), sam załatwia wszystkie swoje sprawy, w tym urzędowe. Podkreślić należało, że z uwagi na bezdomność skarżącego - organ I instancji dwukrotnie zaproponował mu lokal mieszkalny, w pierwszym przypadku lokal położony na parterze, a w drugim na pierwszym piętrze, o wysokim standardzie. Ponadto mając na uwadze stan zdrowia, organ zaproponował mu pomoc w formie usług opiekuńczych w przypadku przyjęcia lokalu mieszkalnego. Skarżący za każdym razem odmówił skorzystania z tej formy pomocy, powołując się na potrzebę skierowania do domu pomocy społecznej, gdyż – w jego ocenie - wymaga całodobowej opieki ze strony osób drugich. W stwierdzonych wyżej okolicznościach, prawidłowa jest zatem ocena organu odwoławczego, że wobec odmowy przez skarżącego przyjęcia lokalu mieszkalnego i pomocy w formie usług opiekuńczych, w pełni uzasadniona jest odmowa skierowania go do domu pomocy społecznej. Zasadnie bowiem organ wywiódł, że zapewnienie pobytu w domu pomocy społecznej jest dalej idącą formą pomocy niż przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych, a więc jeżeli skarżący nie potrzebuje usług opiekuńczych (bo je odrzucił), to niedopuszczalne byłoby przyznanie mu świadczenia w postaci skierowania do domu pomocy społecznej. Trafnie organ podkreślił, że umieszczenie w domu pomocy społecznej jest ostatecznością, gdy zostaną wykorzystane inne formy pomocy środowiskowej, w tym w formie usług opiekuńczych. W ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji podnieść ponadto należało, że w stwierdzonych w sprawie okolicznościach, a zwłaszcza wobec tego, że skarżący samodzielnie zaspokaja swoje bieżące potrzeby, a nawet sam załatwia sprawy urzędowe, uzasadniona jest ocena organu, że w pierwszej kolejności powinien skorzystać z pomocy w formie usług opiekuńczych, a dopiero, gdy ta forma pomocy okaże się niewystarczająca, organ może rozważyć kwestię skierowania go do domu pomocy społecznej. Natomiast w niniejszej sprawie – jak wynika z akt i uzasadnienia decyzji organów obydwu instancji – skarżący odrzucił wszystkie proponowane mu formy pomocy, pomimo zapewnienia mu mieszkania, pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania oraz usług opiekuńczych świadczonych w miejscu zamieszkania przez opiekunki domowe zatrudnione w GOPS w M., a nawet – pomocy pielęgniarskiej świadczonej przez pielęgniarkę z Ośrodka Zdrowia w M. Podkreślenia przy tym wymaga, że wbrew przekonaniu skarżącego, celem opieki społecznej nie jest spełnianie wszelkich życzeń wnioskodawców. W każdym bowiem przypadku, sposób i forma udzielenia wsparcia – zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. W podsumowaniu stwierdzić zatem należało, że prawidłowe było rozstrzygnięcie organu odwoławczego, który utrzymał w mocy decyzję organu pomocy społecznej o odmowie skierowania skarżącego do domu pomocy społecznej. Zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, zostały podjęte w wyniku ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, po dokonaniu prawidłowej oceny dowodów i zastosowaniu trafnej wykładni przepisów ustawy o pomocy społecznej. W konsekwencji – przy rozpoznaniu niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, ani też przepisów prawa materialnego. Wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Bezpodstawne były również zarzuty zawarte w piśmie pełnomocnika skarżącego z dnia 24 czerwca 2014 r. Jak już bowiem była o tym mowa – zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy, przeprowadziły analizę okoliczności sprawy w zakresie przesłanek wskazanych w art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Nie zasługiwały zatem również na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia przy wydaniu decyzji, art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. W kwestii ustalenia stanu zdrowia skarżącego (podnoszonej przez pełnomocnika) – zostały przeprowadzone czynności właściwe dla tego typu postępowania administracyjnego – sporządzona została przez pracownika socjalnego opinia dotycząca stopnia sprawności skarżącego oraz uzyskana została informacja z placówki, w której skarżący obecnie przebywa. W świetle ich stwierdzeń, według których skarżący samodzielnie wychodzi na spacery poza ośrodek i zajmuje się nawet łowieniem ryb, nie budzi najmniejszych wątpliwości, trafność ocen organów administracyjnych obydwu instancji. Potwierdzają ją również informacje z ośrodków, w których poprzednio skarżący przebywał (k. 41 i k. 54 akt administracyjnych). Ponadto niewątpliwie pkt 8 orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...]r. – jak na rozprawie podniósł pełnomocnik – nie dotyczy skarżącego, jednakże jego przytoczenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie miało istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia, gdyż nie było to podstawą ustaleń w sprawie. Mając powyższe na uwadze, uznać zatem należało, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a wobec tego została oddalona na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).