IV SA/Gl 798/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , , po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. R. na decyzję [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich w kwestii sprzeciwu skarżącego od postanowienia referendarza sądowego z dnia 1 października 2018 r. postanawia: zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach postanowieniem z dnia 1 października 2018 r. w pkt 1 ustanowił dla skarżącego radcę prawnego z urzędu, a w pkt 2 oddalił wniosek w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że okoliczności sprawy przemawiają za zasadnością ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Jednakże skarżący nie zdołał wykazać, że jego sytuacja materialna jest aż tak trudna, aby uniemożliwić jakąkolwiek partycypację w kosztach związanych ze sprawą. Skarżący i jego małżonka osiągają stały dochód w kwocie netto ogółem 3.640,93 zł, na co składa się emerytura skarżącego w wysokości 2.840,93 zł (udokumentowana przekazem pocztowym) oraz emerytura jego żony, w kwocie 800 zł (skarżący wbrew wezwaniu nie udokumentował w żaden sposób tego świadczenia, w związku z czym przyjęto kwotę, którą zadeklarował we wniosku - rubryka nr 8 formularza "PPF"). Równocześnie, miesięczna suma udokumentowanych przez wnioskodawcę niezbędnych kosztów utrzymania to 938,79 zł, na co składa się: czynsz (611 zł), opłata za energię elektryczną (39,95 zł), opłata za dzierżawę (38,75 zł), podatek od nieruchomości (11,92 zł - 1/12 rocznej należności w kwocie 143 zł), wydatek na paliwo gazowe (180,25 zł), ubezpieczenie samochodu (49,42 zł - 1/12 rocznej opłaty wynoszącej 593 zł) oraz ubezpieczenie na życie (7,50 zł - 1/3 opłaty kwartalnej, w kwocie 22,50 zł). Wnioskodawca powoływał się dodatkowo na bardzo wysokie koszty zakupu leków (700 zł dla siebie i 400 zł dla żony), jednak wbrew wyraźnemu wezwaniu nie potwierdził ich żadnymi stosownymi dokumentami źródłowymi, takimi jak faktury VAT, paragony czy chociażby zaświadczenia lekarskie. Nadesłał jedynie sporządzone odręcznie zestawienie kosztów poniesionych na lekarstwa w okresie od stycznia do października 2017 r., gdzie wymienione zostały kwoty za poszczególne miesiące (w dwóch rubrykach, bez jakichkolwiek szczegółowych danych), których sumy to odpowiednio 1,940,63 zł oraz 1.043,81 zł. Referendarz sądowy uznał wymienione w nim kwoty za wiarygodne biorąc pod uwagę podeszły wiek skarżącego oraz deklarowany przezeń stan zdrowia. Suma ujętych w tym zestawieniu wydatków za okres 10 miesięcy to ogółem 2.984,44 zł, co daje średnio na miesiąc 298,44 zł. Referendarz następnie stwierdził, że ogólna kwota niezbędnych miesięcznych kosztów utrzymania dwuosobowego gospodarstwa domowego wnioskodawcy to 1.237,23 zł (udokumentowane koszty 938,79 zł + leki według w/w zestawienia 298,44 zł). W ocenie referendarza po odliczeniu tych kosztów, do dyspozycji skarżącego i jego małżonki pozostaje kwota około 2.400 zł i nawet po pomniejszeniu o konieczne wydatki jakie wiążą się zazwyczaj z wyżywieniem i zakupem środków czystości dla dwóch osób, nie budzi wątpliwości, że umożliwia ona bez trudu wygenerowanie środków na opłacenie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania ograniczają się do wpisu od skargi, wynoszącego zaledwie 100 zł (najniższa wysokość wpisu w postępowaniu sądowoadministracyjnym). Skarżący pismem z dnia 18 października 2018 r. wniósł sprzeciw od pkt 2 postanowienia w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący podniósł, że nie jest w stanie pokryć kosztów opłaty od skargi. Wskazał, że zgodnie z oświadczeniem płaci za mieszkanie 690 zł, gaz 88 zł, za leki dla siebie i żony około 1000 zł oraz za żywność 700 zł. Nadto uiszcza podatki i inne świadczenia, które opłaca miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza w zakresie odmowy przyznania kosztów sądowych, dlatego Sąd oceniał zaskarżone postanowienie jedynie w tym zakresie. Na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W myśl § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przyjdzie zatem zważyć, że zgodnie z art. 243 § 1 P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Natomiast na mocy art. 245 § 1 P.p.s.a. może ono zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy przeznaczona jest dla osób ubogich, które nie posiadają żadnych środków, które mogą przeznaczyć na sfinansowanie swojego udziału w danym postępowaniu sądowym, bowiem odbyłoby się to z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu ich oraz innych osób wchodzących do wspólnego z nimi gospodarstwa domowego. Skarżący kwestionuje przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Zdaniem Sądu referendarz sądowy w zaskarżonym pkt 2 postanowienia zasadnie oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i przedstawił dokładne wyjaśnienie sytuacji majątkowej strony skarżącej, z uwzględnieniem miesięcznych dochodów i wydatków. Odnosząc się do treści sprzeciwu, należy wskazać, że referendarz uwzględnił opłaty za mieszkanie ponoszone przez skarżącego, w tym z tytułu czynszu, opłaty za gaz. Ponadto podana przez skarżącego kwota 1000 zł z tytułu zakupów leków nie została wbrew wyraźnemu wezwaniu potwierdzona żadną dokumentacją, jak faktury VAT, paragony lub zaświadczenia lekarskie. Jedynie nadesłane przez skarżącego zestawienie kosztów poniesionych na lekarstwa od stycznia do października 2017 r. zostało uznane za wiarygodne i suma tych wydatków w kwocie 2.984,44 zł podzielona została przez liczbę miesięcy, co dało miesięcznie 298,44 zł. Zatem referendarz uwzględnił powyższe wydatki. Nadto autor postanowienia wskazał, że po porównaniu wysokości dochodów i wydatków skarżącemu i jego małżonce pozostaje kwota 2.400 zł miesięcznie, która pomniejszona o wydatki związane z wyżywieniem, zakupem środków czystości i innych niezbędnych wydatków pozwala na pokrycie kosztów sądowych, na które obecnie składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł. Należy stwierdzić zatem, że referendarz sądowy zasadnie odmówił stronie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a skarżący nie przedstawił w sprzeciwie żadnych nowych okoliczności, mogących podważyć tę ocenę. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.