IV SA/Gl 799/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSAStanisław Nitecki, Sędziowie WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), NSA Zofia Borowicz, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita, po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. M. na orzeczenie [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie funkcjonariusze Policji - kara dyscyplinarna nagany 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz orzeczenie Nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w K. z dnia [...] r., 2. określa, iż zaskarżone orzeczenie nie może być wykonane. Orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] r. Komendant Miejski Policji w K. działając na podstawie art. 135j ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 z późn. zm.) uznał [...] W. M. za winnego popełnienia przewinień dyscyplinarnych polegających na naruszeniu dyscypliny służbowej wynikających z art. 132 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o Policji i wymierzył mu karę nagany. Jak wynikało z uzasadnienia wskazanego orzeczenia, w ramach przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego prowadzonego przeciwko W. M. ustalono, iż w okresie od [...] 2003 r. do [...] 2004 r., pomimo wydania polecenia przez przełożonych, które to polecenia zawarte były w kartach nadzoru przydzielonych obwinionemu do realizacji postępowań przygotowawczych i czynności sprawdzających poleceń tych nie wykonał dopuszczając się bezczynności procesowej. Ustalenia takie dokonane zostały w oparciu o zeznania przesłuchanych w sprawie świadków, a to bezpośrednio nadzorujących obwinionego funkcjonariuszy oraz w oparciu o wyjaśnienia obwinionego. Ustosunkowując się do treści wyjaśnień W. M., w których podał on, iż przyczyną nieterminowego prowadzenia postępowań przygotowawczych był brak specjalistycznego przeszkolenia go w zakresie wykonywanych zadań a nadto nadmierne obciążenie obowiązkami (czasem sześćdziesiąt spraw w toku), Komendant Miejski Policji stwierdził, iż obwiniony posiadał w prowadzeniu porównywalną ilość postępowań przygotowawczych co pozostali funkcjonariusze Referatu [...] [...] Komisariatu [...] w K.. Uzasadniając treść orzeczenia w zakresie wymierzonej W. M. kary podniesiono, iż czynu nie popełnił on z niskich pobudek i nie stwierdzono złej woli w jego działaniu a w konsekwencji kara nagany będzie karą adekwatną do charakteru popełnionego czynu. W. M. nie godząc się ze stanowiskiem organu I instancji wniósł odwołanie od orzeczenia nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w K. W odwołaniu tym ponownie wskazał jako przyczynę zarzucanej mu bezczynności nadmierne obciążenie go obowiązkami służbowymi oraz brakiem przeszkolenia specjalistycznego pod kątem prowadzenia postępowań przygotowawczych. Orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] r. wydanym przez [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji, na podstawie art. 135 lit. n ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58) zaskarżone orzeczenie utrzymano w mocy. Odnosząc się do wskazanych w odwołaniu kwestii organ II instancji uznał, iż nie zasługują one na uwzględnienie i nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Podjęte bowiem przez przełożonych obwinionego działania naprawcze, w związku z wystąpieniami prokuratorów a także w związku z ujawnieniem uchybień w prowadzonych przez W. M. postępowaniach nie przyniosły pożądanego rezultatu i skutkowały wszczęcie postępowania dyscyplinarnego. W skardze na orzeczenie [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W. M., powołując się na rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 grudnia 2003 r. w sprawie wymagań w zakresie wykształcenia, kwalifikacji zawodowych i stażu pracy, jakim powinni odpowiadać policjanci na stanowiskach Komendantów Policji i innych stanowiskach służbowych przedstawił, iż pracując w Policji od [...] r. posiada jedynie przeszkolenie podstawowe, a nie został przeszkolony w związku ze sprawowanymi obowiązkami na stanowisku referenta [...]. Nadto opisał, iż był referentem 60 spraw, miał w miesiącu około [...] dyżurów i opóźnienia jakie powstały w jego sprawach nastąpiły z przyczyn obiektywnych jaką był brak wystarczającego czasu do wykonywania wszystkich obciążających go obowiązków. W odpowiedzi na skargę [...] Komendant Wojewódzki Policji w K. wnosząc o jej oddalenie ponowił swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Ustosunkowując się natomiast do zarzutu skarżącego o braku posiadania przez niego na zajmowanym stanowisku należytego przeszkolenia, powołując przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 grudnia 2004 r. w sprawie wymagań w zakresie wykształcenia, kwalifikacji zawodowych i stażu służby, jakim powinni odpowiadać policjanci na stanowiskach komendantów Policji i innych stanowiskach służbowych (Dz. U. z 2004 r. Nr 2, poz. 14) przedstawił, iż na stanowisku referenta wymagane są podstawowe kwalifikacje zawodowe, które skarżący posiada. Zgodnie natomiast z dyspozycją § 5 cyt. rozporządzenia za równoznaczne z uzyskaniem kwalifikacji zawodowych specjalistycznych w określonej specjalności uważa się między innymi ukończenie w tej samej specjalności szkolenia zawodowego wymaganego na stopień aspiranta lub podoficera Policji, a skarżący skierowany na takie szkolenie egzamin [...] zakończył z wynikiem negatywnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne wykonują wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego oraz przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Zadaniem sądu administracyjnego jest przeto kontrola zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w czasie ich wydania, a nie orzekanie pod względem merytorycznym. Jeżeli zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd obowiązany jest skargę oddalić. Przeprowadzając zatem ocenę zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem zarówno materialnym jak i procesowym, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn dostrzeżonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w ramach jego działania nakreślonego treścią wskazanego art. 134 § 1 p.p.s.a. Jak stanowi art. 135j ust. 2 pkt 6 ustawy o Policji orzeczenie wydane w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym przeciwko funkcjonariuszowi policji powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Oznacza to, iż w uzasadnieniu orzeczenia dyscyplinarnego organ powinien przedstawić swoje rozumowanie, w tym ustosunkowanie się do stanowiska obwinionego i w sposób nie budzący wątpliwości wykazać słuszność swego stanowiska. Można tu przywołać pogląd prezentowany w judykaturze, iż decyzja, czy też postanowienie, kończące postępowanie, w tym wypadku orzeczenie, to akt, z którego strona winna czerpać pełną, wszechstronną, zgodnie z prawem umotywowaną informację o swej sytuacji prawnej – w zakresie prawa procesowego, jak i materialnego. Ostateczne rozstrzygnięcia stanowią przedmiot zaskarżenia, z nimi polemizuje strona w skardze sądowoadministracyjnej, one to podlegają ocenie i osądowi sądu administracyjnego jako odzwierciedlenie, przekazanie i uzasadnienie procesu zastosowania prawa, który dokonany został w sprawie. Dokonawszy analizy przedstawionych przez organy motywów rozstrzygnięcia zarówno w treści orzeczenia organu I instancji jak też organu odwoławczego, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż nie odpowiadają one wymogom zawartym w przywołanym powyżej przepisie ustawy o Policji. Jak wynika z akt sprawy przedstawionej Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, skarżący W. M. powoływał się w złożonych wyjaśnieniach a także w odwołaniu od decyzji I instancji na dwie przyczyny nieprawidłowego wykonywania przez siebie powierzonych mu obowiązków służbowych. Jedną z tych przyczyn była zdaniem skarżącego nadmierna ilość obowiązków a drugą – brak należytych kwalifikacji na stanowisku referenta. Jest oczywiste, iż przyczyny te mogłyby mieć istotny wpływ na ocenę strony podmiotowej zarzucanego W. M. i powinny były być zbadane przez organy prowadzące postępowanie a ustalenia w tym zakresie powinny byłyby zostać przedstawione w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Trudno jest przyjąć za należyte rozważenie problemu zbytniego obciążenia pracą jednozdaniowe stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu orzeczenia organu I instancji, iż ilość pracy powierzona skarżącemu była porównywalna do ilości spraw powierzonych innym funkcjonariuszom. Nie wynika z tego, czy pozostali funkcjonariusze wykonywali powierzone im zadania terminowo, czy też porównywalnie do W. M., a nadto, czy ilość tych spraw istotnie, w sposób obiektywny oceniając sprawę, pozwalała na wypełnianie powierzonych obowiązków służbowych w sposób terminowy i staranny. Kwestia natomiast braku należytego przeszkolenia skarżącego nie była w ogóle przedmiotem rozważań ani organu I instancji ani też organu odwoławczego. Po raz pierwszy natomiast do zarzutów skarżącego ustosunkował się [...] Komendant Wojewódzki Policji w odpowiedzi na skargę. Trzeba zauważyć, iż uchybienia w postaci nieprawidłowego uzasadnienia orzeczenia nie może sanować późniejsza aktywność procesowa organu w formie odpowiedzi na skargę, gdyż odpowiedź na skargę nie jest aktem skarżonym i rozstrzyganym w postępowaniu sądowym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2000 r. sygn. akt I SA/Łd 588/98 publ. LEX nr 47097). Nie dokonując zatem merytorycznej oceny trafności argumentacji [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. zawartej w odpowiedzi na skargę, wskazać trzeba, że powyższe wywody i okoliczności nie stanowiły przedmiotu postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonego orzeczenia, nie zostały zawarte w jego uzasadnieniu i w konsekwencji nie mogą być obecnie przedmiotem oceny Sądu, jako podniesione dopiero w odpowiedzi na skargę. W konkluzji stwierdzić natomiast należy, że zaskarżone orzeczenie wydane zostało bez rozpatrzenia i oceny wszystkich niezbędnych dla prawidłowego zakończenia sprawy okoliczności. Jak stanowi bowiem art. 135g ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w jej brzmieniu na dzień wydawania rozstrzygnięcia, prowadzący postępowanie dyscyplinarne obowiązani są badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego. Zgodnie natomiast z przejętymi z postępowania karnego zasadami – obwinionego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona, a niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznaje, iż przeprowadzone postępowanie administracyjnosądowe pozwoliło na stwierdzenie takich uchybień procesowych, które mogły mieć wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia. Zgodnie z treścią art. 135 l ust. 1 ustawy o Policji, w postępowaniu odwoławczym rozpoznanie sprawy następuje na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu dyscyplinarnym, jeżeli jednak potrzebne jest to do prawidłowego wydania orzeczenia, wyższy przełożony dyscyplinarny może uzupełnić materiał dowodowy, zlecając rzecznikowi dyscyplinarnemu prowadzącemu postępowanie dyscyplinarne wykonanie czynności dowodowych, określając ich zakres. Z uchybieniem powyższego obowiązku organ II instancji, nie zauważywszy nieprawidłowości w postępowaniu organu I instancji, opierając się na jego niepełnych ustaleniach, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie tego organu, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady proceduralnej opisanej w treści art. 135g ust. 1 ustawy o Policji. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza zatem, co znajduje uzasadnienie w niniejszych wywodach, iż w postępowaniu administracyjnym doszło do nieprawidłowego wykonania obowiązku, jaki obciążą prowadzącego postępowanie dyscyplinarne na mocy art. 135j ust. 2 pkt 6 ustawy o Policji. Wobec konieczności przeprowadzenia powtórnego postępowania dowodowego z uwzględnieniem uwag zawartych powyżej, Wojewódzki Sąd Administracyjny korzystając z uprawnienia zawartego w treści art. 135 p.p.s.a., uznając uchylenie orzeczenia zaskarżonego i orzeczenia wydanego w pierwszej instancji za niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, co wiąże się z obowiązującą organy administracji zasadą dwuinstancyjności, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. W zakresie wykonalności zaskarżonego orzeczenia Sąd orzekł na mocy art. 152 p.p.s.a.