IV SA/Gl 8/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2. ustanowić radcę prawnego dla skarżącej. Wraz ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], Nr [...], I. P. złożyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pismem z dnia 20 stycznia 2009 r. skarżącą poinformowano, że nadesłany przez nią formularz nie może zostać uwzględniony, gdyż nie jest on zgodny ze wzorem określonym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r., w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245) albowiem nie zawiera on rubryk nr 8 – 15 ujętych w rzeczonym wzorze a tym samym brak w nim niezbędnych elementów, takich jak oświadczenie o aktualnym dochodzie wnioskującej oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, oświadczenia o niezatrudnianiu i niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym, jak również oświadczenia o znajomości art. 233 §1 Kodeksu karnego o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy. W tym stanie rzeczy skarżącą wezwano do nadesłania prawidłowo sporządzonego wniosku na formularzu zgodnym z obowiązującym wzorem. I. P. przedłożyła właściwie wypełniony formularz w dniu [...]. W jego treści oznaczyła, iż zakres zgłoszonego żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata. W uzasadnieniu powołała się nieprawidłowości w ustalaniu dochodu jej rodziny, jakie popełnione zostały w jej ocenie przez organ administracyjny przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Równocześnie zadeklarowała, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonkiem i trojgiem dzieci (w tym [...] małoletnich) oraz, że jest współwłaścicielem domu o powierzchni [...] (udział wynoszący [...]). Nie dysponuje natomiast żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami wartościowymi. Miesięczny dochód gospodarstwa domowego strony zadeklarowany został w kwocie [...], na którą składa się [...] pobierany przez jej małżonka ([...]) oraz [...] pełnoletniego syna, w kwocie [...]. Następnie, to jest w dniu [...] (w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku – pismo z dnia 10 lutego 2008 r.) skarżąca przedłożyła dokumenty źródłowe obrazujące okoliczności związane z sytuacją materialną jej gospodarstwa domowego. Nadesłała nadto pismo procesowe datowane na [...], w którym podała, iż miesięczne koszty utrzymania ponoszone przez jej rodzinę z tytułu podatku od nieruchomości, opłat za tzw. media i dojazdu dzieci do szkoły wynoszą [...], do czego dochodzą wydatki na leki w kwocie [...]. Równocześnie strona oświadczyła, że prowadzi aktualnie działalność gospodarczą, jednak nie osiągnęła jeszcze z tego tytułu dochodu. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei po myśli art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Na wstępie należy odnotować, że skarga w niniejszej sprawie wniesiona została na decyzję w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku. Cel i charakter wspomnianych świadczeń nie pozostawia wątpliwości, że stanowią one formę szeroko pojętej pomocy społecznej. Tymczasem, zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wnioskująca korzysta tu więc ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, a w rezultacie postępowanie w kwestii zwolnienia jej od rzeczonych kosztów było bezprzedmiotowe i z tego powodu należało je umorzyć działając na podstawie art. 161 §1 pkt 3 i §2 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §3 tej ustawy. Odnosząc się natomiast do wniosku I. P. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego godzi się przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do jej brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy uzasadniają uwzględnienie zgłoszonego żądania. Z treści wniosku wynika bowiem, że skarżąca nie dysponuje żadnymi zasobami finansowymi ani łatwym do spieniężenia majątkiem. Równocześnie w swym piśmie z dnia [...] podała, iż prowadzona przez nią działalność gospodarcza nie przynosi aktualnie dochodu. Warto tu dodać, iż dochód nie został przez nią osiągnięty także w latach [...] i [...] (vide: nadesłane zaświadczenia wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. G.). Nie sposób przy tym tracić z pola widzenia, że małżonek wyżej wymienionej jest osobą [...], pobierającą [...] w kwocie [...] (patrz: nadesłana kopia decyzji Starosty Powiatu w T. G. z dnia [...]), zaś ogólna kwota miesięcznego dochodu przypadającego na jej pięcioosobowe gospodarstwo domowe, w skład którego wchodzi [...] małoletnich dzieci wynosi [...] (prócz wspomnianego [...] wchodzi w jego skład [...] jej syna w wysokości [...]), co w zasadzie wyklucza poczynienie jakichkolwiek oszczędności mogących stanowić źródło sfinansowania kosztów związanych z niniejszym postępowaniem a w szczególności wydatków związanych z udziałem w sprawie fachowego pełnomocnika, bez narażenia się na uszczerbek w koniecznych potrzebach życiowych tej rodziny. Mając na uwadze zaprezentowany wyżej stan rzeczy, ustanowiono dla skarżącej radcę prawnego, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy. Przyznając prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego wzięto nadto pod uwagę obciążenie poszczególnych korporacji zawodowych, to jest adwokackiej i radcowskiej, sprawami, w których Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ustanawia profesjonalnych pełnomocników.