IV SA/Gl 8/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zjazdu z drogi publicznej, w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W treści skargi z dnia [...] H.K. domagała się "zwolnienia z ponoszenia kosztów postępowania". Równocześnie skarżąca złożyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym podała, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z pełnoletnim synem oraz oświadczyła, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, nieruchomości ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Jej syn jest natomiast właścicielem samochodu [...] o wartości około [...] zł. Miesięczny dochód przypadający na gospodarstwo domowe wnioskującej zadeklarowany został w kwocie [...] zł, na którą składa się pobierana przez nią emerytura w wysokości [...] zł oraz wynagrodzenie za pracę jej syna, w rozmiarze [...] zł. Strona dodała, że ponosi znaczne wydatki na zakup leków, w kwocie około [...] zł miesięcznie. Wskazała również, że jest w niniejszej sprawie reprezentowana przez radcę prawnego – A.W., która w należącym do niej lokalu prowadzi kancelarię. Następnie, to jest zarządzeniem z dnia 30 grudnia 2010 r. skarżącą wezwano (do rąk wspomnianego wyżej pełnomocnika) o uzupełnienie danych, na które się powołała, a w szczególności o: 1. przedłożenie dokumentów obrazujących wysokość przeciętnych kosztów utrzymania; 2. nadesłanie dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanego świadczenia emerytalnego (należy w tym miejscu podkreślić, że wbrew twierdzeniom strony zawartym w rubryce nr 5 formularza "PPF", stosowna decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie została dołączona do wniosku); 3. przedłożenie dokumentu wykazującego wysokość dochodu uzyskiwanego przez jej syna – Ł.K. Odpowiedzi na powyższe wezwanie udzielił Ł.K. przedkładając zaświadczenie pracodawcy o wysokości swojego wynagrodzenia ([...] zł brutto), a także faktury VAT i dowody wpłaty potwierdzające koszty poniesione z tytułu opłat za energię elektryczną, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz nieczystości, usługi telekomunikacyjne, oraz zakup węgla i leków. Równocześnie w dołączonym do tych dokumentów piśmie procesowym z dnia [...] wywiódł, że jego matka przebywa obecnie poza granicami kraju w związku z "poważnym wypadkiem syna" i planuje powrót dopiero w połowie [...]. Do dnia wydania niniejszego postanowienia do Sądu nie wpłynął natomiast jakikolwiek dokument potwierdzający wysokość pobieranej przez skarżącą emerytury. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. W pierwszej kolejności należy odnotować, iż w rubryce nr 4 nadesłanego formularza "PPF" skarżąca nie sprecyzowała, jaki jest zakres jej żądania albowiem nie zawarła w niej stosownych oznaczeń. Pomimo to nie budzi wątpliwości, że jej intencją było ubieganie się o zwolnienie od kosztów sądowych. Trzeba bowiem podkreślić, że po pierwsze - w treści skargi określone zostało, iż domaga się ona zwolnienia od kosztów związanych z niniejszym postępowaniem, po drugie zaś - że jest już w niniejszej sprawie reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru, któremu udzieliła stosownego pełnomocnictwa. Odnosząc się zatem do wniosku H.K. należy przywołać zasadę sformułowaną w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do jej brzmienia, przyznanie osobie fizycznej, prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, po myśli art. 245 §3 p.p.s.a., mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Dokonana w tym kontekście analiza okoliczności sprawy doprowadziła do konkluzji, że brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Trzeba bowiem podkreślić, że skarżąca nie uzupełniła swego wniosku w stopniu czyniącym zadość powołanemu wyżej zarządzeniu z dnia 30 grudnia 2010 r., nie potwierdzając w żaden sposób wysokości swojego dochodu uzyskiwanego z tytułu emerytury. Nie nadesłała bowiem w odpowiedzi na to wezwanie decyzji organu rentowego ustalającej wysokość tego świadczenia, przekazu pocztowego dokumentującego jego pobranie za ostatni miesiąc, wyciągu z konta bankowego, na które przelewane są środki tego tytułu ani też jakiegokolwiek innego dokumentu, który mógłby obrazować jego rozmiar. W tym stanie rzeczy nie sposób przyjąć, aby sytuacja dochodowa strony została zobrazowana w sposób dostatecznie wiarygodny. Tymczasem przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Uchylenie się wnioskodawcy od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji nie pozwala na przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Odstępując od złożenia wymienionego wyżej - wskazanego w wezwaniu z dnia [...] - dokumentu potwierdzającego wysokość jej dochodu, skarżąca nie zachowała więc przesłanki określonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. W tym kontekście wywód dotyczący długoterminowego wyjazdu H.K. za granicę, zawarty w piśmie z dnia [...] nadesłanym do Sądu w odpowiedzi na omawiane wezwanie, nie mógł odnieść skutku. Po pierwsze bowiem pismo to nadesłał i podpisał jej syn – Ł.K., który nie jest w niniejszym postępowaniu stroną ani też pełnomocnikiem skarżącej. Po drugie natomiast, H.K. jest w sprawie reprezentowana przez radcę prawnego, do rąk którego przywołane wezwanie z dnia [...] wysłano (doręczono je w dniu [...]) i który mógł - również w przypadku jej wyjazdu - odpowiedzieć na to wezwanie nadsyłając odpowiednie dokumenty źródłowe. Nic nie stało wszak na przeszkodzie aby uzyskać je - po uprzednim skontaktowaniu się telefonicznym - bądź od samej skarżącej, bądź też od jej syna. Wspomniany pełnomocnik procesowy nie udzielił jednak na rzeczone wezwanie żadnej odpowiedzi. Zważywszy zaprezentowane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie przywołanego unormowania w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a.