IV SA/Gl 8/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, , , po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zjazdu z drogi publicznej w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy W dniu [...]r. r. H.K., reprezentowana przez radcę prawnego wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zjazdu z drogi publicznej. W skardze zawarty został również wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wskazała, iż jest [...] otrzymującą bardzo niskie dochody, z których większą część przeznacza na leki (około [...] zł w skali miesiąca). Zaznaczyła, że ponosi duże wydatki związane z koniecznością zakupu opału w celu ogrzania starego domu w którym zamieszkuje. Pozostała część jej dochodów przeznaczana jest natomiast na wyżywienie i rehabilitację. Wskazała ponadto, że z uwagi na niskie dochody otrzymuje paczki żywnościowe refundowane przez UE. Skarżąca zadeklarowała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem Ł.K., nie posiada oszczędności, czy innych przedmiotów wartościowych. Syn skarżącej jest natomiast właścicielem samochodu marki [...], o wartości około [...] zł. Dochód gospodarstwa domowego określony został przez skarżącą na kwotę [...] zł z czego [...] zł to [...] pobierana przez skarżącą, a [...] zł – wynagrodzenie za pracę otrzymywane przez syna strony. Na skutek wezwania Referendarza Sądowego syn skarżącej nadesłał wraz z pismem przewodnim z dnia [...] r. dokumenty obrazujące wydatki rodziny. Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2011 r. Referendarz Sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy. W motywach swojego rozstrzygnięcia podał, że strona nie wykazała w sposób należyty, że spełnia wymogi warunkujące przyznanie prawa pomocy bowiem nie uzupełniła w sposób prawidłowy braków wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie przedłożyła niezbędnych do oceny sytuacji strony dokumentów. Następnie, w dniu [...] r. (data nadania) pełnomocnik skarżącej wniosła sprzeciw od wyżej opisanego postanowienia. W uzasadnieniu podniosła, że skarżąca nie była w stanie uczynić zadość wezwaniu o uzupełnienie braków wniosku o przyznanie prawa pomocy bowiem przebywała poza granicami kraju w związku z ciężkim wypadkiem, którego doznał jej syn. Nadto zaznaczyła, że do Sądu przesłano dokumenty wskazujące na wysokość obciążających stronę wydatków, a reszta dokumentów nadesłana zostanie niezwłocznie po powrocie skarżącej do Polski. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia sprzeciwu na postanowienie Referendarza Sądowego z dnia 25 stycznia 2011 r., a zatem w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające rozpoznanie kwestii zwolnienia H.K. od kosztów sądowych. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie natomiast z art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Odnosząc się do wniosku H.K. należy wskazać, że w myśl zasady sformułowanej w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Strona postępowania jest więc zobligowana do wykazania że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w utrzymaniu koniecznym strony i jej rodziny. W tym właśnie kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego wniosku. Zważywszy bowiem na relacje pomiędzy dochodem przypadającym na dwuosobowe gospodarstwo domowe, a rozmiarem wydatków, które obciążają rodzinę Sąd uznał, że przesłanka wynikająca z powołanego na wstępie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. nie została spełniona. Wskazać bowiem należy, iż dochód gospodarstwa domowego skarżącej to kwota [...] zł. Jednocześnie, na podstawie dokumentów źródłowych przedłożonych do sprawy ustalono, że średnie miesięczne koszty stałe obciążające rodzinę wynoszą około [...] zł. Na kwotę tą składają się wydatki z tytułu opłat za energię elektryczną – [...] zł, opłat za usługi telekomunikacyjne – [...] zł, opłat za wodę – [...] zł, opłat ze wywóz śmieci – [...] zł oraz wydatki na leki w kwocie [...] zł. Z powyższego wyliczenia wynika, że po odliczeniu wspomnianych wydatków do dyspozycji rodziny skarżącego pozostaje kwota [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę [...] zł. Nawet zatem uwzględniwszy konieczność pomniejszenia wyżej wskazanej kwoty o wydatki, jakie wiążą się z koniecznością zakupu opału na zimę, żywności, oraz środków czystości dla dwuosobowej rodziny, to środki jakie miesięcznie ma do dyspozycji rodzina skarżącej bez wątpienia winny umożliwić poczynienie oszczędności wystarczających na uiszczenie pełnych kosztów postępowania, które nie są wygórowane bowiem na obecnym etapie postępowania zamykają się w kwocie [...] zł, bez uszczerbku dla niezbędnych potrzeb życiowych skarżącej i jej rodziny. Wskazać oczywiście należy, że skarżąca, jak wskazała we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest osobą wymagającą leczenia, rehabilitacji. Jednakże same te okoliczności nie mogą przesądzić o przyznaniu jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z sytuacją bowiem istnienia zagrożenia utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny mamy do czynienia dopiero wówczas, gdy w skutek uiszczenia kosztów doszłoby do takiego zachwiania sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i swoim najbliższym przynajmniej minimum warunków socjalnych. Tymczasem skarżąca posiada środki na zapłatę wszystkich bieżących opłat oraz pozostaje jej do dyspozycji kwota, która bez wątpienia wystarcza na zapewnienie rodzinie koniecznego utrzymania, a nawet poczynienia oszczędności. W ocenie Sądu rodzina skarżącej nie poniesie dotkliwej szkody w wyniku uiszczenia kosztów postępowania skoro dochód jaki osiąga pozwala na poczynienie stosownych oszczędności w celu zgromadzenia niezbędnych środków do prowadzenia własnej sprawy sądowej. Zaznaczyć należy, że osoby ubiegające się o przyznanie prawa pomocy to z reguły ludzie nie mogący zaspokoić samodzielnie swoich podstawowych potrzeb życiowych. To właśnie do takich osób skierowane jest prawo pomocy nie można bowiem w każdym przypadku obciążać państwa kosztem prowadzonych we własnym interesie postępowań sądowych. Mając na uwadze wszystkie powołane wyżej okoliczności Sąd postanowił jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.