IV SA/Gl 801/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G.M. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; Wyrokiem z dnia 26 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę w niniejszej sprawie. Następnie, w dniu 13 kwietnia 2017 r. G.M. nadała do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym określiła, iż domaga się ustanowienia radcy prawnego (A.T.) i zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podkreśliła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i jedynym źródłem utrzymania jest dla nich pobierana przez nią renta, w kwocie 659,89 zł, do czego dochodzi pomoc finansowa udzielana przez jej córkę, w rozmiarze 100 zł miesięcznie. Równocześnie zadeklarowała, iż nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Zamieszkuje przy tym w budynku należącym do teściowej, zaś wraz z mężem są właścicielami działki budowlanej o powierzchni 4.300 m2 o wartości 150.000 zł w przypadku której ma miejsce - jak to określiła - "brak możliwości spieniężenia". Dodatkowo strona wyszczególniła ponoszone koszty utrzymania wymieniając wśród nich koszty wyżywienia (260 zł), opłatę za energię elektryczną (120 zł), opłatę za gaz (50 zł), opał (150 zł) i wydatki na lekarstwa (120 zł). Następnie, odpowiadając na wezwanie do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku (zarządzenie z dnia 8 maja 2017 r.), strona przedstawiła dokumenty źródłowe obrazujące wysokość pobieranej renty, zaświadczenie Urzędu Skarbowego w Z. potwierdzające, że jej mąż w roku 2016 nie uzyskał dochodu, oświadczenie córki o przekazywanej pomocy finansowej oraz dokumenty obrazujące wydatki poniesione na zakup leków i na opłatę za energię elektryczną. Nadesłała również pismo procesowe datowane na 22 maja 2017 r., gdzie oświadczyła, iż nie może spieniężyć posiadanej nieruchomości gruntowej, gdyż została ona przekształcona na działkę budowlaną (z rolnej) niedawno i dlatego jej sprzedaż "wiąże się z opłatami na rzecz gminy". Nadto podkreśliła, że sprzedaż działki nie jest możliwa "z dnia na dzień". Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. W pierwszej kolejności należy odnotować, że w niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja administracyjna wydana w przedmiocie choroby zawodowej. Wnioskodawczyni jest tu więc objęta zwolnieniem od kosztów sądowych z mocy samego prawa, co wynika z art. 239 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., a w konsekwencji, jej wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia rzeczonych kosztów jest od samego początku bezprzedmiotowy i dlatego nie podlega rozpoznaniu (stanowisko zbieżne z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 24 kwietnia 2017 r. - karta nr 38 akt sprawy). Odnosząc się natomiast do wniosku G.M. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 § 3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z oświadczeń wnioskującej oraz z przedłożonych przez nią dokumentów, dochód przypadający na jej gospodarstwo domowe jest w istocie bardzo niski. Pomimo to jednak uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia jej żądania. Zasadniczym argumentem przemawiającym za takim stanowiskiem jest fakt, iż posiada ona nieruchomość o znacznej wartości (którą sama określiła na 150 tysięcy zł), a mianowicie działkę budowlaną o powierzchni 4.300 m2. Jakkolwiek strona wskazywała na brak możliwości spieniężenia tej działki, to jednak z jej oświadczeń nie wynika, aby była w jakikolwiek sposób ograniczona w rozporządzaniu rzeczoną nieruchomością. Wnioskodawczyni nie podnosiła też, aby nieruchomość ta została zajęta w toku postępowania egzekucyjnego czy też obciążona (np. hipotekami). Wskazała jedynie, że sprzedaż tej działki wiązałaby się z "opłatami na rzecz gminy" (chodzi prawdopodobnie o opłatę adiacencką lub rentę planistyczną). Konieczność poniesienia zobowiązań publicznoprawnych związanych ze sprzedażą nie jest jednak argumentem uzasadniającym jej wywód o "braku możliwości spieniężenia" posiadanej działki i nie przeczy możliwości uzyskania w drodze tej sprzedaży bardzo znacznej kwoty. Po drugie, nawet uwzględniwszy wywody skarżącej o tym, iż sprzedaż wspomnianej działki "nie jest możliwa z dnia na dzień", trzeba wskazać, że mogłaby ona pozyskać znaczne środki finansowe nie tylko w drodze sprzedaży tej nieruchomości, ale również w drodze jej obciążenia celem uzyskania np. pożyczki hipotecznej. Strona powinna mieć świadomość, że udział w postępowaniu sądowym, z którym mogą się wiązać określone koszty, wymaga wykorzystania takich możliwości. Powyższe stanowisko w pełni koresponduje z orzecznictwem sądowym, gdzie wielokrotnie podkreślano, że właściciela nieruchomości o niewątpliwie znacznej wartości, która nie służy zaspokojeniu jego podstawowych potrzeb mieszkaniowych nie sposób uznać za osobę ubogą, gdyż posiada on wystarczającą zdolność majątkową, by pokryć koszty postępowania sądowego, pomimo tego nawet, że jego dochód miesięczny jest nieznaczny (por.: między innymi postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2005 r., sygn. akt II FZ 211/05, z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt I OZ 1444/15 oraz postanowienie tutejszego Sądu z dnia 6 października 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 1395/13 - orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA). Posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości, które nie służą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych strony (jak ma to miejsce w przypadku należącej do strony działki o pow. 4.300 m2) w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możliwość jego zbycia (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09, dostępne w CBOSA). Mając na uwadze wszystkie zaprezentowane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy.